Hürmüz Boğazı'nda Dev Kriz: ABD Abluka Başlatıyor, İran'dan Misilleme Gecikmedi

ABD ile İran arasında son dönemde sağlanan mutabakatın bozulması, küresel enerji taşımacılığının en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda askeri ve siyasi tansiyonu zirveye taşıdı. Boğazdan gemi geçişlerinin ciddi oranda azaldığı bu süreçte, taraflardan gelen sert açıklamalar ve peş peşe düzenlenen askeri operasyonlar bölgeyi adeta bir savaş alanına çevirdi.

ABD'den Hürmüz'de "Gardiyanlık" İlanı ve Yüzde 20 Vergi Kararı

ABD Başkanı Donald Trump, Fox News kanalında katıldığı bir programda Hürmüz Boğazı'ndaki kontrolü tamamen ele alacaklarını duyurdu. Trump, "Boğaz'ı biz devralıyoruz. Onların hiçbir şeyi yok" diyerek İran'a yönelik askeri baskının artarak süreceğini vurguladı. ABD'nin yarım asırdan uzun süredir boğazın güvenliğini bedelsiz sağladığını iddia eden Trump, bundan sonra boğazdan geçen tüm ticari kargolardan güvenlik maliyetlerini karşılamak adına yüzde 20 oranında geçiş ücreti alınacağını açıkladı.

Bu hamlenin hemen ardından ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Hürmüz Boğazı'na yönelik ablukanın bugün Türkiye saatiyle (TSİ) 23.00 itibarıyla başlayacağını resmen duyurdu. Trump ayrıca, İran ile daha önce yapılan anlaşmaların sürekli ihlal edildiğini belirterek, "Bu insanlarla 10 anlaşma yaptık, hepsini bozdular" ifadelerini kullandı.

İran'dan Sert Yanıt: "ABD Müdahalesine İzin Vermeyeceğiz"

ABD'nin abluka kararına Tahran cephesinden tepki gecikmedi. İran Silahlı Kuvvetleri'nin operasyonel birimi olan Hatemu'l Enbiya Merkez Karargahı, ABD'nin Hürmüz Boğazı'na müdahale etmesine kesinlikle izin verilmeyeceğini açıkladı. İran Ordusu ise bölge ülkelerini uyararak, ABD ile yapılacak herhangi bir askeri işbirliğinin doğrudan İran'a yönelik bir savaş ilanı olarak kabul edileceğini bildirdi.

İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi, iki ülke arasındaki mutabakat zaptının derin bir kriz sürecine girdiğini belirterek, "Anlaşmayı sürekli ihlal eden taraf ABD'dir. Onlar yükümlülüklerini yerine getirmediği sürece biz de mutabakatı uygulamayacağız" dedi.

Tarihi Saldırıda İlk Kez Denizüstü İHA'lar Kullanıldı

Gerilimin tırmanmasıyla birlikte ABD ordusu, gece saatlerinde İran topraklarındaki askeri hedeflere yönelik geniş kapsamlı bir hava harekatı başlattı. CENTCOM tarafından yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği tehditlerini bertaraf etmek amacıyla düzenlenen saldırı dalgasının başarıyla tamamlandığı bildirildi. Operasyonda İran'a ait hava savunma sistemleri, kıyı radar mevzileri, füze ve insansız hava aracı (İHA) tesisleri ile askeri botlar hedef alındı.

Savaş uçakları, savaş gemileri ve kamikaze İHA'ların yanı sıra askeri tarihte ilk kez insansız deniz araçlarının (denizüstü İHA) da bu operasyonda aktif olarak kullanıldığı açıklandı. İran ise bu saldırılara Bahreyn, Kuveyt ve Ürdün'deki ABD üsleri ile Umman'daki radar sistemlerini füze ve İHA'larla vurarak misillemede bulundu.

Yemen'de Savaş Yeniden Hortladı: Sana Havalimanı Vuruldu

Hürmüz Boğazı'ndaki krizin yansımaları Yemen'de de şiddetli çatışmaların yeniden başlamasına yol açtı. İran destekli Husiler, Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon güçlerinin başkent Sana'da bulunan Uluslararası Sana Havalimanı'nı hedef aldığını duyurdu. Husilerin Askeri Sözcüsü Yahya Seri, bu saldırının bölgedeki gerilimi azaltma çabalarını tamamen bitirdiğini ve Suudi Arabistan'ın bu eylemin ağır sonuçlarına katlanacağını iddia etti.

Diğer taraftan Yemen ordusu ise havalimanı pistini, İran'a ait bir kargo uçağının ülkeye yasa dışı iniş yapmasını engellemek amacıyla kendilerinin hedef aldığını açıkladı. Yemen Savunma Bakanı Tahir el-Ukayli, İran uçaklarının ülke hava sahasını ihlal ettiğini ve askeri karşılık vermeye devam edeceklerini belirtti. Mart 2015'ten bu yana devam eden Yemen iç savaşı, bu son gelişmelerle birlikte yeniden bölgesel bir savaşın eşiğine geldi.