Hürmüz Boğazı'nda Tansiyon Yeniden Zirvede: Küresel Enerji Koridoru Büyük Tehdit Altında

Küresel enerji ticaretinin en stratejik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı, kısa süren bir nefes alma döneminin ardından yeniden büyük bir krizin eşiğine geldi. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile İran arasında varılan geçici mutabakatın sağladığı iyimser hava, Umman açıklarında iki ticari geminin vurulması ve ABD Başkanı Donald Trump'ın ateşkesin sona erdiğini duyurmasıyla yerini sert bir tedirginliğe bıraktı. Dünya petrol sevkiyatının kalbi konumundaki bu sıcak bölge, piyasalar tarafından çok yakın takibe alındı.

Savaş Öncesi Trafikten Eser Kalmadı: %90'lık Büyük Çöküş

Bölgede dengeleri altüst eden süreç, 28 Şubat tarihinde patlak veren ABD/İsrail-İran savaşıyla başladı. Bu çatışma döneminden önce Hürmüz Boğazı'ndan günde ortalama 130 ticari gemi güvenle geçiş yapıyordu. Ancak savaşın başlamasıyla birlikte güvenlik endişeleri en üst düzeye ulaştı ve günlük gemi geçiş oranlarında yüzde 90'ı aşan dramatik bir düşüş yaşandı. Deniz taşımacılığı devleri, rotalarını daha güvenli alternatif limanlara ve yollara çevirmek zorunda kaldı.

14 Maddelik Mutabakat ve Kısa Süreli Toparlanma Dönemi

Diplomatik kanalların devreye girmesiyle ABD ve İran, 14 Haziran'da önemli bir mutabakat üzerinde uzlaşmaya vardı. 18 Haziran'da elektronik ortamda imzalanarak resmen yürürlüğe giren 14 maddelik anlaşma, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğine can suyu oldu. Anlaşmanın ardından bölgede toparlanma emareleri hızla kendini gösterdi.

Savaş sonrası dönemin en yüksek hareketliliği, 24 Haziran'da 76 geminin geçiş yapmasıyla kayıtlara geçti. Küresel analitik şirketi Kpler tarafından paylaşılan verilere göre, 3-5 Temmuz tarihleri arasında boğazdan toplam 108 gemi geçiş sağladı. Hareketlilik sonraki günlerde de devam ederek 6 Temmuz'da 36, 7 Temmuz'da ise 41 ticari gemi ile sürdü. Geçiş yapan gemiler arasında kuru yük, kargo, LPG, petrol ve petrol türevi taşıyan tankerler yer alırken, özellikle ham petrol akışındaki artış dikkatlerden kaçmadı.

Dev Petrol Sevkiyatı ve Trump'ın Ateşkesi Bitiren Hamlesi

Sadece son bir günde Hürmüz Boğazı üzerinden taşınan ham petrol miktarı devasa boyutlara ulaştı. Suudi Arabistan'dan yüklenen 6,1 milyon varil, Birleşik Arap Emirlikleri'nden (BAE) gelen 3,9 milyon varil ve Katar kaynaklı 2 milyon varil olmak üzere, en az 12 milyon varil ham petrol boğazdan geçiş yaptı. Ancak bu devasa enerji akışı, Umman yakınlarında iki geminin vurulmasıyla bir kez daha sekteye uğradı.

Bu kritik saldırının hemen ardından ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile yürütülen ateşkes sürecinin resmen sona erdiğini açıklaması, bölgedeki tüm dengeleri yeniden sarstı. Trump, Tahran yönetimiyle yeni bir uzlaşı masasına oturma ihtimalini de kesin bir dille reddetti. Yaşanan bu son gelişmeler, ateşkes döneminde dahi geçişler konusunda son derece temkinli davranan denizcilik sektörü temsilcilerini yeniden alarm durumuna geçirdi. Küresel lojistik ve enerji sektörü için "güvenli geçiş" en hayati öncelik olmaya devam ediyor.