Hürmüz Boğazı'ndaki Enerji Krizi, Yenilenebilir Kaynakları Öne Çıkarıyor

Ankara

Küresel enerji ticaretinde önemli bir rol oynayan Hürmüz Boğazı'nda yaşanan tıkanıklık, dünya genelinde fosil yakıt bağımlılığının ekonomik ve güvenlik açısından yarattığı riskleri gözler önüne serdi. Bu dar boğazdan geçen petrolün yüzde 20'si ve LNG'nin beşte biri, enerji arzında ciddi bir kesintiye neden oldu.

Bu durum, 1970'lerden beri görülen en büyük enerji arz sıkıntısını doğururken, enerji güvenliği artık çevresel bir tercih değil, ulusal güvenlik ve ekonomik istikrar için önemli bir unsur haline geldi.

Uluslararası Enerji Ajansı'nın verilerine göre, 10 Mart'ta Dubai ham petrolü 105,18 dolara yükselirken, Avrupa'da doğal gaz fiyatları (TTF) 28 Şubat'a göre yüzde 80 arttı. Bu tıkanıklık, günlük petrol akışını 20 milyon varilden 2 milyon varile düşürdü.

Arzda yaşanan bu şok, fosil yakıta bağımlı ülkelerin ne kadar kırılgan olduğunu ortaya koyarken, 2010'dan bu yana yapılan yenilenebilir enerji yatırımlarının fosil yakıt ithalatçısı ülkelere 1,3 trilyon dolar tasarruf sağladığı ve kömür ile doğal gaz ithalatını önemli ölçüde engellediği hesaplandı.

Stratejik ve Çeşitlendirme Çabaları

Enerji ithalatçısı ülkeler, bu kriz karşısında stratejilerini gözden geçirerek güncelliyor. Çin, stratejik petrol rezervlerini artırırken, temiz enerji stratejilerini önceliklendirdi ve kömür üretimini 2025'te 4,83 milyar tonla rekor seviyeye çıkardı. Singapur ise doğal gaz bağımlılığını azaltmak için düşük karbonlu elektrik ithalatına ve ileri nükleer enerji teknolojilerine yöneliyor.

Avrupa Birliği, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ardından başlattığı fosil yakıt bağımlılığını azaltma stratejisini Hürmüz krizi ile yeni bir aşamaya taşıdı. Rus gazı ithalatını 150 milyar metreküpten 52 milyar metreküpe düşüren AB, yenilenebilir enerji kapasitesini artırarak küresel şoklara karşı direncini güçlendirmeyi sürdürüyor.

Yenilenebilir Enerji: Sınırsız Güvenlik

Oxford Üniversitesi'nden Adi İmsirovic, yenilenebilir enerjinin küresel enerji arz şoklarına karşı en güçlü güvence olduğunu belirtti. İmsirovic, Hürmüz Boğazı'ndaki gibi kritik geçiş noktalarında yaşanabilecek kapanmaların mevcut enerji sistemlerinin kırılganlığını ortaya koyduğunu ve sadece yenilenebilir kaynaklarla enerji güvenliğinin sağlanabileceğini vurguladı.

Hükümetlerin fosil yakıtlara yapılan harcamaları azaltması gerektiğini söyleyen İmsirovic, yerli yenilenebilir enerji teknolojilerine yatırım yapmanın önemine dikkat çekti. Güneş enerjisinin en etkili seçenek olduğunu belirterek, enerji güvenliğinin önemini vurguladı.

İmsirovic, "Elektrifikasyona geçmeliyiz; elektriği trenlerden ısıtma sistemlerine kadar her alanda kullanmalıyız. Gerekli teknolojiler mevcut, önemli olan doğru hükümet politikaları ile bunları cazip hale getirmek." dedi.

Yenilenebilir Enerji ve Güvenlik

Yenilenebilir enerji uzmanı Taner Ercömert, Hürmüz krizinin ülkelerin enerji politikalarında kalıcı değişiklikler yapmasını zorunlu kıldığını söyledi. Ercömert, "Orta Doğu'daki son çatışmalar, ithal kaynaklara bağımlılığın enerji arz güvenliği açısından risklerini gösterdi. Bu durum, ülkelerin yenilenebilir ve yerli kaynaklara daha fazla yatırım yapmasına neden olacak." dedi.

Ercömert, yenilenebilir enerjinin dışa bağımlılığı azaltarak ekonomik etkileri hafiflettiğini belirtti. Türkiye'de 2026'nın ilk çeyreğinde hidroelektrik ve rüzgar enerjisindeki artış, doğal gaz kullanımını azaltarak ithal gaz stoklarını korudu ve ülke ekonomisine önemli katkılar sağladı.

Ercömert, enerji ithalatçısı ülkelerin tek bir ülkeye bağlı kalmaması, yerli yenilenebilir enerji kapasitesini artırması ve depolama yatırımlarını devreye alması gerektiğini vurguladı. Farklı ülkelerden makul oranlarda yakıt temini ve enterkonnekte sistemler üzerinden elektrik ticaretinin geliştirilmesinin artık bir zorunluluk olduğunu belirtti.