İlaçta Kağıt Prospektüs Dönemi Kapanıyor: Dijital Kullanma Talimatı (e-KT) İçin Geri Sayım Başladı

Türkiye sağlık sektöründe dijitalleşme adımlarına bir yenisini daha ekliyor. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) tarafından 6 Aralık 2024 tarihinde yayımlanan yeni yönetmelik kapsamında, ilaç ambalajlarında yer alan geleneksel basılı prospektüslerin yerini alacak olan Elektronik Kullanma Talimatı (e-KT) uygulamasına kademeli olarak geçiş süreci başladı. Sektörde köklü bir değişimi beraberinde getirecek bu sistem, 1 Ocak 2027 tarihi itibarıyla tamamen zorunlu kılınacak. Bu bağlamda, 31 Aralık 2026 tarihi geçiş sürecinin tamamlanması açısından kritik bir eşik olarak kabul ediliyor. Yeni dönemde kağıt israfının önüne geçilmesi hedeflenirken, basılı bilgi talep eden hastaların bu hakları da korunmaya devam edecek.

QR Kod Teknolojisi ile Bilgiye Doğrudan Erişim

Yeni dijitalleşme modelinin merkezinde, ilaç kutularının dış ambalajında konumlandırılacak olan karekodlar (QR kod) yer alıyor. Hastalar, akıllı telefon veya tabletlerinin kameralarını kullanarak bu karekodları okuttuklarında, ilaca ait güncel Elektronik Kullanma Talimatı içeriğine anında erişebilecekler. TİTCK'nin güncel kılavuz ilkelerine göre, kullanıcıların bu sisteme ulaşabilmesi için cihazlarına harici bir mobil uygulama indirmelerine gerek kalmayacak; doğrudan kamera entegrasyonuyla hızlı erişim sağlanacak. Elektronik ortamdaki talimatların, ilacın onaylanmış en güncel prospektüs bilgileriyle birebir uyumlu olması ve herhangi bir değişiklik durumunda dijital versiyonun da eş zamanlı olarak güncellenmesi yasal bir yükümlülük olacak.

Kutuda Prospektüs Olmaması "Sahte İlaç" Anlamına Gelmiyor

Tüketicilerin yeni sistemle birlikte yaşayabileceği kafa karışıklıklarının önüne geçmek amacıyla uzmanlar önemli uyarılarda bulunuyor. Satın alınan bir ilacın kutusundan fiziksel bir prospektüs çıkmaması, o ilacın sahte, taklit ya da açılmış bir ürün olduğu anlamına gelmeyecek. Bu süreçte en güvenilir kontrol mekanizması yine ambalaj üzerindeki karekod olacak. Ancak hem basılı bir kullanma talimatının bulunmadığı hem de karekod taraması yapılmasına rağmen dijital içeriğe erişilemediği durumlarda, tüketicilerin vakit kaybetmeden ilgili ilaç firması veya eczacıyla irtibata geçmesi öneriliyor.

Milyarlarca Kutuyu İlgilendiren Dev Sağlık Reformu

Bu köklü değişimin etki alanı, Türkiye'nin yıllık ilaç tüketim verileri incelendiğinde çok daha net bir şekilde anlaşılıyor. Resmi verilere göre, Türkiye'de 2025 yılı genelinde toplam 2,7 milyar kutu ilaç satışı gerçekleştirildi. Aynı dönemde ilaç pazarının üretici fiyatları bazındaki toplam ekonomik büyüklüğü ise 430,8 milyar TL seviyesine ulaştı. Satışı yapılan ilaçların yaklaşık 1,71 milyar kutusunu eşdeğer (jenerik) ilaçlar oluştururken, 950 milyon kutusunu ise referans ilaçlar teşkil etti. Kutu bazında en çok tüketilen tedavi grupları incelendiğinde; antiromatizmal ilaçlar yüzde 11,3'lük oranla ilk sırada yer alırken, bunu yüzde 10,4 ile kardiyovasküler (kalp-damar) sistem ilaçları takip etti. Bu istatistikler, e-KT sisteminin yalnızca sınırlı bir grubu değil, toplumun neredeyse tamamını yakından ilgilendirdiğini gösteriyor.

SGK'nın İlaç Harcamaları ve Reçete İstatistikleri Yükselişte

Dijitalleşen ilaç ekosisteminin arkasındaki finansal boyut da oldukça çarpıcı. Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) ilaç harcamaları, 2025 yılında bir önceki yıla kıyasla yaklaşık yüzde 34 oranında bir artış göstererek 411 milyar 640 milyon TL seviyesine ulaştı. Bu tutar, 2024 yılında 305 milyar 461 milyon TL olarak kayıtlara geçmişti. SGK verilerine göre, 2025 yılındaki toplam reçete sayısı 508,9 milyona ulaşırken, 2024 yılındaki 504,2 milyonluk reçete sayısına kıyasla artış hızı sınırlı kaldı. Buna karşın, reçete başına düşen ortalama maliyet 654,55 TL'den 806,57 TL'ye yükseldi. Milyonlarca hastayı ve yüz milyarlarca liralık bir bütçeyi kapsayan bu devasa sistemde, ilaç bilgilerinin dijital ortamda her an güncel ve erişilebilir tutulması kritik bir önem arz ediyor.