Derman önümlerine kagyz paketiniň goýulýan döwri gutarýar: Ulanyş üçin sanly paket görkezmeleri (e-KT) üçin sanamak başlandy.

Türkiye saglygy goraýyş pudagynda sanlaşdyrmaga täze ädim goşýar. Türk Medisina we Lukmançylyk Enjamlary Guramasy (TITCK) tarapyndan 2024-nji ýylyň 6-njy dekabrynda neşir edilen täze düzgüniň çäginde, derman paketlerinde adaty çap edilen prospektleriň ornuny tutjak Ulanyş elektron görkezmeleri (e-KT) programmasyna kem-kemden geçiş başlandy. Bu pudakda düýpgöter üýtgeşiklik getirjek bu ulgam 2027-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan başlap hökmany bolar. Şu nukdaýnazardan 2026-njy ýylyň 31-nji dekabry geçiş etabynyň tamamlanmagy üçin möhüm çäk hasaplanýar. Täze döwürde kagyz galyndylarynyň öňüni almaga gönükdirilen hem bolsa, çap edilen maglumatlary soraýan hassalaryň hukuklary goralmagyny dowam etdirer.

QR kod tehnologiýasy bilen maglumata göni giriş

Täze sanlylaşdyrma modeliniň merkezinde derman gutularynyň daşky gaplamasynda ýerleşdirilen QR kodlary bar. Näsaglar öz smartfonlarynyň ýa-da planşetleriniň kameralaryny ulanyp, bu QR kodlaryny gözden geçirenlerinde, derrew derman mazmunyny ulanmak üçin häzirki elektron görkezmelerine girip bilerler. TITCK-nyň häzirki görkezmelerine laýyklykda, ulanyjylara bu ulgama girmek üçin enjamlaryna daşarky ykjam programma göçürip almaly bolmaz; Çalt kamera göni integrasiýa bilen üpjün ediler. Elektron gurşawdaky görkezmeleriň, iň täze tassyklanan paketiň girizilen maglumatlaryna doly laýyk gelmegi we haýsydyr bir üýtgeşme bolan halatynda sanly wersiýany täzelemegi kanuny borç bolar.

Gutujykda bukjanyň goýulmagy "galp derman"

Hünärmenler täze ulgam bilen sarp edijileriň başdan geçirip biljek bulaşyklygynyň öňüni almak üçin möhüm duýduryş berýärler. Satyn alnan derman gutusyna fiziki bukjanyň ýoklugy, dermanyň galp, galp ýa-da açyk önümdigini aňlatmaýar. Bu amalda iň ygtybarly dolandyryş mehanizmi ýene-de gaplamadaky QR kody bolar. Şeýle-de bolsa, çap edilen görkezme gollanmasy ýok we QR koduny skanirländigine garamazdan sanly mazmuna girip bolmaýan ýagdaýlarda, sarp edijilere haýal etmän degişli derman kärhanasy ýa-da farmasewt bilen habarlaşmak maslahat berilýär.

Millionlarça guty barada ullakan saglyk reformasy

Bu düýpli üýtgeşmäniň täsiri, Türkiye her ýyl neşe sarp ediş maglumatlary gözden geçirilende has aýdyň düşünilýär. Resmi maglumatlara görä, 2025-nji ýylda Türkiýede jemi 2,7 milliard guty derman satyldy. Şol döwürde öndüriji bahalary esasynda derman bazarynyň umumy ykdysady ululygy 430,8 milliard TL boldy. Satylan dermanlaryň takmynan 1,71 milliard gutusy ekwiwalent (umumy) dermanlar, 950 million guty bolsa salgylanma dermanlarydy. Iň köp sarp edilýän bejeriş toparlary guty esasynda gözden geçirilende; Antirewmatiki dermanlar 11,3 göterim bilen birinji ýerde, 10,4 göterim bilen ýürek-damar ulgamy dermanlary. Bu statistika, e-KT ulgamynyň diňe bir çäkli topara däl, eýsem tutuş jemgyýete degişlidigini görkezýär.

SGK-nyň neşe çykdajylary we resept statistikasy ýokarlanýar

Sanlylaşdyrylan derman ekosistemasynyň maliýe ölçegi hem gaty täsirli. Durmuş üpjünçiligi institutynyň (SGK) derman çykdajylary, geçen ýyl bilen deňeşdirilende takmynan 20 göterim ýokarlandy we 411 milliard 640 million TL derejesine ýetdi. Bu mukdar 2024-nji ýylda 305 milliard 461 million TL hökmünde hasaba alyndy. SSI-iň maglumatlaryna görä, 2025-nji ýylda reseptleriň umumy sany 508,9 milliona ýeten bolsa, ösüş depgini 2024-nji ýylda 504,2 million resept bilen deňeşdirilende çäklendirildi. Beýleki tarapdan, reseptiň ortaça bahasy 654.55 TL-den 806.57 TL-e çenli ýokarlandy. Millionlarça hassany öz içine alýan we ýüzlerçe milliard lira býudjetini öz içine alýan bu ullakan ulgamda, neşe maglumatlarynyň häzirki zaman we sanly gurşawda elmydama elýeterli bolmagy möhümdir.