İran'dan Avrupa'ya Kritik Hürmüz Boğazı Teklifi: İşbirliği Çağrısı

Güncel gelişmeler... İran İslam Cumhuriyeti, Hürmüz Boğazı'ndaki abluka nedeniyle enerji krizine giren Avrupa Birliği ülkelerine stratejik bir işbirliği önerisinde bulundu.

Hükümet Bilgi Konseyi Başkanı Elias Hazrati'nin açıklamasına göre, Tahran boğazın kullanımı hakkında Avrupa ülkeleriyle ve diğer dünya devletleriyle doğrudan anlaşmalar yapmaya hazır olduğunu belirtti.

2 Nisan 2026 tarihinde kamuoyuna duyurulan bu adım, ABD Başkanı Donald Trump'ın boğaz güvenliğini kullanıcı ülkelere bırakma çağrısının ardından Brüksel'i ABD ile İran arasında zorlu bir tercihe yöneltti.

“HÜRMÜZ'ÜN STATÜSÜ DEĞİŞİYOR”

İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri, Hürmüz Boğazı'nın özellikle ABD ve İsrail için artık eski statüsüne dönmeyeceğini duyurdu.

Devrim Muhafızları, sosyal medya üzerinden yaptıkları bir açıklamada, “Hürmüz Boğazı artık asla eski düzenine dönmeyecek, bilhassa ABD ve İsrail için” dedi.

Açıklamada ayrıca, Devrim Muhafızları'nın 'Basra Körfezi için yeni düzen' taslağının son hazırlık aşamasında olduğu belirtildi.

AVRUPA'NIN ENERJİ KRİZİ BÜYÜYOR

Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması, Avrupa ekonomisine büyük bir mali yük bindiriyor. İlk 30 gün içerisinde Avrupa'nın enerji maliyetine 16,2 milyar dolarlık ek yük geldiği tespit edildi. Doğal gaz fiyatları yüzde 100, petrol fiyatları ise yüzde 60 arttı, bu da sanayi ve hane halkı bütçelerini sarstı.

Bir varil dizel yakıtın 200 dolara, altının onsunun ise 5.500 dolara çıktığı bu ortamda, İran'ın sunduğu doğrudan geçiş hakkı Avrupa için bir ekonomik rahatlama olarak görülüyor.

PETRODOLAR SİSTEMİNİN GELECEĞİ

Tahran'ın önerisinde dikkat çeken bir diğer nokta, ödemelerin Amerikan doları yerine Euro veya Yuan ile yapılma ihtimali. 1974'ten beri küresel enerji ticaretini yönlendiren “petrodolar” sistemine bu meydan okuma, Avrupa Birliği'ni finansal bir yol ayrımına sokuyor.

Avrupa Merkez Bankası Yönetim Konseyi Üyesi Panetta, savaş bitse bile küresel finans sistemindeki zararın kalıcı olabileceğini ifade ederken, Deutsche Bank analistleri bu durumu doların rezerv para birimi olarak sarsılması için bir “tetikleyici” olarak görüyor. Avrupa'nın bu anlaşmayı kabul etmesi, ABD ile stratejik ittifakın finansal temellerini zayıflatabilir.

TRUMP'IN AVRUPA TAVRI PETRODOLAR'I ETKİLEYEBİLİR

ABD Başkanı Donald Trump'ın, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğini kullanıcı ülkelere bırakması, Avrupa'da “yalnız bırakılma” hissini artırdı. Kırk ülkenin boğazı açma çabalarının sonuçsuz kalması, Brüksel'in Tahran ile doğrudan görüşmelere başlamasına zemin hazırlıyor.

Ancak böyle bir anlaşma, Amerikan yaptırımlarını ihlal etmek ve doların 50 yılı aşkın süredir süren egemenliğini kırmak anlamına gelebilir, bu da Avrupa'da sessizliğe neden oluyor. İran'ın bu teklifi aslında Avrupa Birliği'nin “stratejik özerklik” hedefi için bir test olarak kabul ediliyor.

Özellikle Trump yönetiminden bu yana Avrupa liderleri, Avrupa'nın bağımsızlığını sıkça vurguluyor. Hürmüz meselesinde bu eğilimin ne kadar etkili olacağı ise kesin değil.