İran'dan Hürmüz Boğazı Kararı: Geçiş Yapan Gemilerden Ücret Alınacak!

Küresel enerji sevkiyatının en stratejik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda dengeleri değiştirecek yeni bir gelişme yaşandı. İran, boğazdan geçiş yapan uluslararası gemilerden ücret tahsil edilmesini öngören kritik bir yasa tasarısını gündemine aldı. İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu, söz konusu düzenlemenin en önemli maddelerinden birini onaylayarak yasalaşma sürecinde dev bir adım attı.

Hürmüz Boğazı'ndan Geçen Gemilere Ücret Zorunluluğu Geliyor

İran resmi haber ajansı IRNA'nın servis ettiği bilgilere göre, Meclis Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Sözcüsü Hasan Kaşkavi, komisyonun son toplantısında "Hürmüz Boğazı'nın Güvenliğinin ve Kalkınmasının Sağlanmasına Yönelik Stratejik Eylem Planı" adlı yasa tasarısının ele alındığını bildirdi. Kaşkavi, daha önceki oturumda müzakereleri ertelenen 3. maddenin komisyonda kabul edildiğini açıkladı.

Yeni kabul edilen madde uyarınca; Hürmüz Boğazı'nda sağlanan denizcilik, çevre koruma, özel durumlarda yakıt ikmali, sigorta, güvenlik ve diğer tüm lojistik hizmetler karşılığında gemilerden ücret alınacak. Sözcü Kaşkavi, bu bedellerin boğazdan geçiş hakkı bulunan ülkelerin gemilerinden İran riyali ya da Tahran yönetiminin belirleyeceği farklı bir para birimiyle tahsil edileceğini ifade etti. Tasarıda Hürmüz Boğazı'na kıyısı olan ülkelerin haklarının gözetildiğini belirten Kaşkavi, uluslararası hukuk çerçevesinde seyrüsefer serbestisine bağlı kalındığını ancak kıyı ülkelerinin egemenlik ve güvenlik haklarının ihlal edilmesine izin verilmeyeceğini vurguladı. Kaşkavi ayrıca, Umman'ın 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ni onaylarken yayımladığı ve ulusal egemenlik haklarının korunmasına dikkat çeken siyasi deklarasyonunu da hatırlattı.

İran'da Yasa Tasarısının Kanunlaşma Süreci Nasıl İşliyor?

Hürmüz Boğazı'na yönelik hazırlanan bu stratejik planın tamamen yürürlüğe girebilmesi için İran'ın çok aşamalı yasama sürecini tamamlaması gerekiyor. Komisyonda kabul edilen maddelerin yer aldığı raporun öncelikle Meclis Genel Kuruluna sunulması ve burada yapılacak oylamayla tasarının bütünüyle kabul edilmesi şartı bulunuyor.

Genel Kurul onayından geçen metin, daha sonra anayasaya ve İslami kriterlere uygunluk denetimi için Anayasayı Koruyucular Konseyine gönderiliyor. Konseyin tasarıya itiraz etmesi durumunda metin yeniden Meclise iade ediliyor. Meclis ile Konsey arasındaki anlaşmazlığın giderilememesi halinde ise son kararı Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi veriyor. Tüm bu aşamalardan başarıyla geçen yasa tasarısı, son olarak Cumhurbaşkanı tarafından imzalanarak Resmi Gazete'de yayımlanıyor ve resmen yürürlüğe giriyor.

Kurallara Uymayan Gemilere Ağır Yaptırım Uyarısı

Yasal düzenleme çalışmaları sürerken, İranlı yetkililerden boğazı kullanan uluslararası denizcilik firmalarına yönelik önemli bir uyarı geldi. İran Basra Körfezi Su Yolu Yönetim Kurumu (PGSA), sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, belirlenen geçiş kurallarına uymayan gemilerin sert yaptırımlarla karşı karşıya kalacağını duyurdu.

Açıklamada, kuralları ihlal eden gemilerin sonraki geçişlerinde para cezası, alıkoyma veya müsadere gibi ciddi yaptırımlara maruz kalabileceği belirtildi. PGSA, Basra Körfezi'nde taşımacılık yapan şirketlerin gemi kiralamadan önce ihlale karışmış gemilerin yer aldığı güncel listeyi mutlaka kontrol etmeleri gerektiğini bildirdi. Ayrıca, kara listede bulunan gemilerle gemiden gemiye yük aktarımı (transshipment) veya benzeri ortak operasyonlar yürüten diğer gemilerin de yaptırım listesine dahil edileceği vurgulandı. Listeden çıkmak isteyen gemilerin ise haklı gerekçelerini sunarak info@pgsa.ir adresi üzerinden resmi başvuruda bulunmaları gerektiği ifade edildi.