İsrail'in Yeni Yasası: Filistinlilere İdam Yolu Açılıyor

İsrail Meclisi, 7 Ekim 2023 tarihinde gerçekleştirilen Aksa Tufanı Operasyonu'na katıldığı iddia edilen Filistinlilerin özel yargılanmasına olanak tanıyan bir yasa tasarısını onayladı. Bu yasa, İsrail'de bir askeri mahkemenin kurulmasına ve bu mahkeme aracılığıyla idam cezalarının uygulanmasına kapı aralıyor.

Özel Askeri Mahkeme Kuruluyor

İsrail Parlamentosu tarafından kabul edilen yasa, özel atamalarla belirlenecek üyelerden oluşacak bir askeri mahkemenin kurulmasını öngörüyor. Bu mahkemede, 7 Ekim 2023'te İsrail'de esir alınan ve zorlu şartlar altında tutulan yaklaşık 300 Filistinli yargılanacak.

İnsan Hakları Avukatlarından Tepki

İsrail asıllı ABD'li insan hakları avukatı ve İsrail İşkenceye Karşı Kamu Komitesi (PCATI) İcra Direktörü Sari Bashi, bu yasayla oluşturulacak askeri mahkemenin adaletten yoksun olduğunu belirtiyor. Bashi'ye göre, bu mahkemeler İsrail ordusu tarafından atanacak ve kısa süreli görev yapacak hakimlerden oluşacak.

Göstermelik Yargılama ve İnfaz Endişeleri

Bashi, yeni yasanın sanıkların haklarını korumak için tasarlanan usul ve delil kurallarını göz ardı ettiğini ifade ediyor. Özellikle, sanıkların duruşmalara katılmadan yargılanabileceğini ve esnek usul kuralları altında ölüm cezasına çarptırılabileceğini vurguluyor. Bu durumun, hedefin kitlesel infazlara yol açacak göstermelik yargılamaları hızlandırmak olduğuna işaret ettiğini belirtiyor.

İsrail'de İdam Cezası Tarihi

İsrail'de idam cezası bulunmakla birlikte, 1962'den bu yana uygulanmamış. Şimdiye kadar sadece iki kişi idam edilmiş; biri masum bir asker, diğeri ise Nazi yetkilisi Adolf Eichmann. Bu yasa ile kaç Filistinlinin idamla karşı karşıya kalacağı belirsizliğini koruyor.

Filistinli Esirlerin Durumu

Şu anda Gazze'den alıkonulan ve herhangi bir suçlama olmaksızın tutulan yaklaşık 1300 kişi bulunuyor. Bunlardan 200 ila 400'ünün doğrudan bu yasaya tabi tutulacağı tahmin ediliyor. Bu kişilerin işkence gördüğü ve adil yargılanma haklarından mahrum bırakıldığı rapor ediliyor.

Yargı Şeffaflığı Tartışması

Yasa, duruşmaların bir kısmının yayınlanması için bir internet sitesi kurulmasını öngörüyor. Ancak, hâkimlere duruşmaları kamuya kapalı tutma yetkisi de veriliyor. Bu durumun, halka gösterilecek kısımlar konusunda son derece seçici olunacağı anlamına geldiği ifade ediliyor.

Adalet mi İntikam mı?

Bashi, bu süreçlerin adaletten ziyade intikam amaçlı olduğunu ve toplu infazları hızlandıracak göstermelik yargılamalar olarak görüldüğünü belirtiyor. İdam cezasının uygulama sürecinin adil olmayacağı ve çoğu mağdur için tatmin edici olmayacağına inanıyor.

Hakimlerin Tarafsızlığı Sorgulanıyor

Yargılamalara bakacak hakimlerin, kendilerini atayan orduyu memnun etme kaygısı taşıyacağı vurgulanıyor. Bu hakimlerin siyasi eğilimlerinin olabileceği ve bu durumun yargının bağımsızlığına zarar vereceği belirtiliyor.

İdam Cezası Uygulaması Kolaylaşıyor

Yeni yasa ile idam cezası, önceki uygulamaların aksine 5 hakim yerine 3 hakimli bir heyet tarafından değerlendirilecek. Ayrıca, oy birliği yerine oy çokluğuyla karar alınması mümkün olacak. Bu durum, hükümetin daha az bağımsız hakimler seçerek ölüm cezası verilmesini kolaylaştırdığı anlamına geliyor.

Yargı Şovu ve Delil Eşiği

İsrail merkezli insan hakları ve hukuk örgütü "Adalah" koordinatörlerinden Avukat Miriam Azem, yasayla kurulacak mahkemelerin standart delil kurallarının dışına çıkabileceğine dikkat çekiyor. Bu durumun, kamuya açık yargılamaların masumiyet karinesini zedeleyebileceğini belirtiyor.

Irk Temelli Yargılama Eleştirisi

Azem, özellikle Filistinlileri hedef alan bu yasanın ırk temelli bir hukuk mekanizması oluşturduğunu ve bunun kesinlikle yasak olduğunu ifade ediyor. Yasaların belirli bir birey grubuna uygulanacak şekilde çıkarılamayacağını savunuyor.

İşkence Altında İfadeler

Yasanın, işkence altında alınan ifadelerin delil olarak kullanılmasına izin verebileceği ve bunun uluslararası hukuka ve adil yargılanma ilkelerine aykırı olduğu konusunda uyarıda bulunuyor.

Söz konusu yasa, İsrail ve Filistin arasındaki gerilimi artıracak gibi görünüyor. Bu yasanın uygulamaya konması, uluslararası kamuoyunun dikkatini çekecek ve insan hakları savunucuları tarafından yakından izlenecek. Gelecekte bu yasanın nasıl sonuçlar doğuracağı ve uluslararası tepkilerin neler olacağı merak konusu.