İTO Başkanı Şekib Avdagiç'ten Tarihi Çağrı: "Türkiye Kendi Yapay Zeka Vatanını Kurmalı"

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, küresel teknoloji pazarında hızla tırmanan yapay zeka rekabetine ilişkin stratejik değerlendirmelerde bulundu. Anadolu Ajansı (AA) muhabirine açıklamalarda bulunan Avdagiç; teknolojik bağımsızlık, veri merkezi altyapısı, enerji gereksinimleri ve Türkiye'nin sanayideki yeni dönüşüm süreci hakkında çok önemli mesajlar verdi. Yapay zeka yarışının sadece yazılım ve algoritmalardan ibaret olmadığını vurgulayan Avdagiç; bu mücadelenin arkasında mikroçipler, GPU'lar, veri merkezleri, elektrik gücü, soğutma sistemleri, enerji depolama çözümleri, robotik, sensörler ve gelişmiş savunma teknolojilerinin yer aldığını belirtti.

Yapay Zeka Teknolojileri Küresel Bir Ambargo Tehdidine Dönüşüyor

Küresel ölçekte geliştirilen yapay zeka modellerinin yakın gelecekte ülkeler için birer ambargo aracına dönüşebileceği uyarısında bulunan Şekib Avdagiç, bu durumun önüne geçmek için hem yerli modellerin üretilmesi hem de bu sistemleri taşıyacak veri merkezi altyapılarının kurulması gerektiğini ifade etti. Yapay Genel Zeka (AGI) seviyesine giden yolda kritik aşamalar olan ChatGPT-6 Astra ve Claude Fable 5.1 gibi yeni nesil modellerin kullanımının, ilerleyen dönemlerde gümrük tarifelerine benzer kısıtlamalara bağlanabileceğini aktardı. Hatta bazı ülkelerin bu kritik teknolojileri diğer ülkelere tamamen kapatabileceğini dile getiren Avdagiç, Türkiye'nin bu duvarlarla karşılaşmaması için teknolojik egemenliğini ilan etmesi gerektiğini vurguladı.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın geçtiğimiz günlerde yaptığı "ABD'nin yapay zeka patlamasını Avrupa parasıyla finanse etmemeliyiz" şeklindeki çıkışına da atıfta bulunan İTO Başkanı, Avrupa'nın ABD menşeili teknolojilere bağımlılığının yarattığı ekonomik risklerin Türkiye için de ciddi bir ders niteliğinde olduğunu kaydetti. Avdagiç, Türkiye'nin yabancı yapay zeka modellerini ithal ederek yeni bir bağımlılık sarmalına girmek yerine, kendi özgün yol haritasını çizmesi gerektiğini söyledi.

"Mavi Vatan" ve "Siber Vatan"dan Sonra Yeni Hedef: "Yapay Zeka Vatanı"

Türkiye'nin yapay zeka alanında yalnızca bir tüketici konumunda kalamayacağını ifade eden Şekib Avdagiç, savunma sanayisinde elde edilen yerlilik başarısının bir benzerinin bu alanda da gösterilmesi gerektiğini savundu. Avdagiç, "Türkiye yapay zeka bağımsızlığını ilan etmek için kendi teknolojilerini üreten bir aşamaya geçmelidir. Bir başka deyişle Türkiye kendi 'yapay zeka vatanını' geliştirmeli. Mavi Vatan ve Siber Vatan konseptlerinin yanına mutlaka 'Yapay Zeka Vatan'ı, yani 'AI Vatan'ı eklemeliyiz. Kendi modellerimizi ve robotik teknolojilerimizi geliştirmeyi, tıpkı savunma sanayisinde olduğu gibi bir beka meselesi görmek mecburiyetindeyiz" dedi.

Yapay Genel Zeka'nın (AGI) insan zekasını aşan yeteneklere ulaşmasının öngörüldüğü 2030 yılına işaret eden Avdagiç, Türkiye'nin bu tarihte teknolojiyi tüketen değil, üreten ve dünyaya ihraç eden lider ülkeler arasında yer alması gerektiğinin altını çizdi.

Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030) ve 1 Gigavatlık Enerji Hedefi

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde yayımlanan ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda kamu, özel sektör, üniversiteler ile sivil toplum kuruluşlarının ortaklığıyla hazırlanan Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030) hakkında da değerlendirmelerde bulunan Avdagiç, iş dünyası olarak Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır'ın öncülük ettiği hedeflere tam destek verdiklerini belirtti. Eylem planı kapsamında, Türkiye'nin veri merkezi kurulu gücünün 2030 yılına kadar en az 1 gigavat seviyesine çıkarılmasının hedeflendiğini hatırlatan Avdagiç, bu süreçte özel sektör ağırlıklı en az 10 milyar dolarlık kaynağın harekete geçirileceğini ve iki yıl içinde 5 milyon kişiye yapay zeka okuryazarlığı eğitimi verileceğini müjdeledi.

Yapay zekanın Türkiye'nin yeniden sanayileşme hamlesinin merkezinde konumlandırılması gerektiğini ifade eden İTO Başkanı, "Eskiden fabrika dendiğinde işçi, makine ve enerji akla gelirdi. Bugün ise insan, robot, yapay zeka, veri, sensör ve enerji bir arada çalışıyor" dedi. Türkiye genelindeki 114 teknoparkta faaliyet gösteren yaklaşık 13 bin firmanın küresel markalara dönüşmesi gerektiğini kaydeden Avdagiç, yapay zeka odaklı girişimlerden HubX'in ağustos ayında 1,2 milyar dolarlık ön yatırım değerlemesine ulaşarak Türkiye'nin 8. Turcorn'u (unicorn) olmasından büyük memnuniyet duyduklarını belirtti. Girişim sayısının 100 bine, Turcorn'ların toplam değerinin ise 100 milyar dolara çıkarılması hedefini desteklediklerini yineledi.

Son olarak yapay zeka yarışında enerjinin kritik rolüne değinen Avdagiç, "Yapay zekanın petrolü elektriktir. Gelecekte sadece güçlü algoritmalara sahip olanlar değil, bu yüksek hesaplama gücünü sürdürülebilir, güvenilir ve rekabetçi enerji altyapısıyla besleyebilen ülkeler kazanacaktır" diyerek sözlerini tamamladı.