İTO Başkanı Şekib Avdagiç'ten Tarihi Çağrı: "Türkiye Kendi Yapay Zeka Vatanını Kurmalı"

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Yönetim Kurulu Başkanı Şekib Avdagiç, yapay zeka teknolojilerindeki küresel rekabet, altyapı gereksinimleri, enerji ihtiyacı ve Türkiye'nin yeni nesil sanayileşme hamlelerine ilişkin stratejik değerlendirmelerde bulundu. Yapay zeka yarışının sadece yazılım ve algoritmalardan ibaret olmadığını vurgulayan Avdagiç; bu sürecin çip, GPU, veri merkezleri, enerji depolama, robotik, sensörler ve savunma teknolojileri gibi çok boyutlu bir ekosistemi kapsadığını belirtti.

Yapay Zeka Teknolojileri Küresel Bir Ambargo Tehdidine Dönüşebilir

Küresel ölçekte rekabet edebilecek yapay zeka modellerinin geliştirilmesinin yanı sıra bu sistemleri çalıştıracak veri merkezi altyapılarının kurulmasının önemine dikkat çeken Şekib Avdagiç, "Çünkü çok açık ki yapay zeka modelleri küresel ambargo tehdidine dönüşüyor." uyarısında bulundu. ChatGPT-6 Astra ve Claude Fable 5.1 gibi Yapay Genel Zekayı (AGI) oluşturacak ileri aşamaların, gelecekte ülkelere gümrük tarifelerine benzer yeni şartlar ve engellerle sunulabileceğini, hatta bazı kritik teknolojilerin belirli ülkelere tamamen kapatılabileceğini ifade etti.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın, Avrupa'nın ABD menşeli yapay zeka teknolojilerine olan bağımlılığının ekonomik riskler barındırdığına yönelik açıklamalarını hatırlatan Avdagiç, bu durumun Türkiye için de önemli bir ders niteliğinde olduğunu söyledi. Lagarde'ın "ABD'nin yapay zeka patlamasını Avrupa parasıyla finanse etmemeliyiz" sözüne atıfta bulunan Avdagiç, Türkiye'nin kendi modellerini inşa ederek kendi bağımsız yolunu çizmesi gerektiğini vurguladı.

"Mavi Vatan ve Siber Vatan'ın Yanına Yapay Zeka Vatan'ı Eklemeliyiz"

Türkiye'nin yapay zekada sadece dış kaynaklı teknolojileri tüketen bir ülke konumunda kalmaması gerektiğini belirten İTO Başkanı Şekib Avdagiç, stratejik bağımsızlık için şu çağrıda bulundu: "Türkiye yapay zeka bağımsızlığını ilan etmek için kendi yapay zeka teknolojilerini üreten bir aşamaya geçmelidir. Bir başka deyişle Türkiye kendi 'yapay zeka vatanını' geliştirmeli. Mavi Vatan ve Siber Vatan konseptlerinin yanına 'Yapay Zeka Vatan'ı, 'AI Vatan'ı eklemeliyiz. Amerikan yapay zekasını ithal etmemiz yeni bir bağımlılık sürecinin başlamasıdır. Kendi yapay zeka modellerimizi ve robotik teknolojilerimizi geliştirmeyi, tıpkı savunma sanayisinde olduğu gibi bir beka meselesi görmek mecburiyetindeyiz."

Yapay zekanın insan yeteneklerini aşmasının öngörüldüğü 2030 vizyonuna değinen Avdagiç, Türkiye'nin bu süreçte teknolojiyi sadece kullanan değil; çipini, robotunu ve yazılımını üreten lider ülkeler arasında yer alması gerektiğini ifade etti.

2030 Hedefi: 1 Gigavat Veri Merkezi Gücü ve 10 Milyar Dolarlık Kaynak

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan "Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030)" konulu genelgeyi değerlendiren Avdagiç, bu adımı son derece kıymetli bulduklarını belirtti. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır'ın öncülük ettiği vizyona iş dünyası olarak her türlü katkıyı sunmaya hazır olduklarını ifade eden Avdagiç, eylem planının detaylarına ilişkin şu bilgileri paylaştı:

"Yapay zeka altyapılarında en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı kaynağın harekete geçirilmesi ve iki yıl içinde 5 milyon kişiye yapay zeka okuryazarlığı eğitimi verilmesi hedefleniyor. Bunların hepsi çok değerli. Kendi modellerimizi, kendi yazılımlarımızı, kendi çip tasarımlarımızı, kendi robotlarımızı ve kendi yapay zeka uygulamalarımızı geliştirmeliyiz. Savunmada, kamuda, finansta, sağlıkta ve diğer kritik alanlarda stratejik bağımsızlığa sahip olmamız gerekiyor. Çünkü teknoloji üretmek kadar teknolojinin kurallarını belirlemek de önemlidir."

Yapay zekanın sanayinin merkezinde yer alması gerektiğini söyleyen Avdagiç, geleneksel fabrika tanımının değiştiğini; artık insan, robot, yapay zeka, veri ve sensörlerin bir arada çalıştığı yeni bir üretim ekosisteminin kurulduğunu belirtti.

Savunma Sanayisi Birikimi Yapay Zeka ile Taçlanacak

Türkiye'de aktif olarak faaliyet gösteren 114 teknoparktaki yaklaşık 13 bin firmanın küresel ölçekte markalaşması gerektiğini ifade eden Avdagiç, ağustos ayında yapay zeka odaklı HubX'in 1,2 milyar dolarlık değerlemeye ulaşarak Türkiye'nin 8. Turcorn'u olmasından memnuniyet duyduklarını dile getirdi. Hedeflenen 100 bin teknoloji girişimi ve 100 milyar dolarlık Turcorn değerlemesini desteklediklerini belirten İTO Başkanı, Türkiye'nin savunma sanayisinde elde ettiği tecrübenin büyük bir avantaj olduğunu vurguladı.

Avdagiç, "Yapay zeka artı savunma sanayi formülü Türkiye için önemli bir fırsat alanı oluşturuyor. Bu birikimi tarımda, lojistikte, otomotivde, sağlıkta ve sanayide kullanmalıyız." dedi. Son olarak yapay zekanın enerji ihtiyacına dikkat çeken Avdagiç, yapay zekanın petrolünün elektrik olduğunu belirterek, yüksek hesaplama gücünü güvenilir ve sürdürülebilir enerjiyle buluşturabilen ülkelerin küresel yarışta öne geçeceğini, Türkiye'nin 2030 yılına kadar hedeflediği en az 1 gigavatlık veri merkezi kapasitesinin bu egemenlik mücadelesinde kritik bir rol oynayacağını sözlerine ekledi.