Kömürlü Santral Kapasitesinde Artış, Elektrik Üretiminde Düşüş

Uluslararası düşünce kuruluşu Global Energy Monitor tarafından yayınlanan kapsamlı bir rapor, dünya genelindeki kömür santrallerinin durumunu gözler önüne seriyor. Yükseliş ve Çöküş 2026 başlıklı çalışmaya göre, kömür santrali kapasiteleri rekor seviyelere ulaşırken, kömürden üretilen elektrik miktarında kayda değer bir düşüş yaşandı. Bu durum, kurulu kapasite ile gerçek elektrik üretimi arasındaki farkın büyüdüğünü gösteriyor. {{IMG_0}}

Kömür Santralleri ve Elektrik Üretimi Arasındaki Çelişki

Rapor, 2025 yılı itibarıyla küresel kömür kurulu gücünün yüzde 3,5 artarak 2 bin 203 gigavata ulaştığını, ancak kömürden elde edilen elektrik üretiminin yüzde 0,6 oranında azaldığını ortaya koyuyor. Bu çelişki, özellikle Çin ve Hindistan gibi ülkelerde daha belirgin hale geliyor. İki ülke, dünya genelinde kömürlü termik santrallerin yüzde 95'inin inşa edildiği yerler olarak öne çıkıyor. {{IMG_1}}

Çin ve Hindistan'da Kömüre Bağımlılık

Çin'de kömür kurulu kapasitesi yüzde 6 artarken, kömürden elektrik üretimi yüzde 1,2 oranında geriledi. 2025 yılında Çin'de devreye giren ve yeniden gündeme alınan kömür santrali projeleri 161,7 gigavat ile zirveye ulaştı. Ülkede, 500 gigavatın üzerinde kömürlü santral projesi bulunuyor. Hindistan'da ise kömür kurulu gücü yüzde 3,8 artarken, üretim yüzde 2,9 oranında azaldı. 2025'te 27,9 gigavat yeni kömür santrali projesi dikkat çekiyor. Hindistan'da inşaat öncesi planlama aşamasında 107,3 gigavat ve inşaat halinde 23,5 gigavat kapasite bulunmakta.

Yenilenebilir Enerji ve Kömürün Geleceği

Her iki ülkede de güneş ve rüzgar enerjisindeki rekor artışlar, kömürden elde edilen elektrik üretimini sınırladı. Latin Amerika, 2025 itibarıyla yeni kömür santrali inşa etmeme kararı alırken, Güney Kore kömürü tamamen terk etme taahhüdünde bulundu. Geçen yıl ise dünya genelinde kapanması planlanan kömürlü termik santral ünitelerinin yaklaşık yüzde 70'i kapatılmadı. Bu oran Avrupa Birliği'nde yüzde 69, ABD'de ise yüzde 59 olarak gerçekleşti.

Kömürden Uzaklaşma Eğilimi

Global Energy Monitor'un proje yöneticisi Christine Shearer, kömürden uzaklaşma eğiliminin güçlendiğini belirtirken, özellikle Çin ve Hindistan'da kömür santrali inşaatlarının yüzde 95'inin gerçekleştiğini vurguluyor. Ancak her iki ülke de hızlı bir şekilde güneş ve rüzgar enerjisi tesisleri inşa ediyor, bu da kömürden uzaklaşma sürecinin hızlandığını gösteriyor. Temel sorun, alternatif enerji kaynaklarının bulunmaması değil, kömürü hala gerekli gören politikaların devam etmesi.

Türkiye'nin Enerji Politikaları

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Taraflar Konferansı COP31'in bu yılki başkanlığını yapacak olan Türkiye'de, kömür kapasitesi yaklaşık 20,5 gigavat seviyesinde sabit kalırken, yeni kömür santrali projeleri azalıyor. 2015'te 70'in üzerinde olan kömür santrali projesinden sadece Afşin ve Elbistan A kömürlü termik santraline eklenmesi planlanan iki ünite projesi kaldı.

Enerji Geleceği İçin İklim Eylemleri

Fosil Yakıtların Ötesi Ağı (Beyond Fossil Fuels) Kampanyacısı Duygu Kutluay, Türkiye'nin fosil yakıtlardan uzaklaşma adına net planlar ortaya koyması gerektiğini belirtiyor. Avrupa İklim Eylem Ağı (CAN Europe) Türkiye İklim ve Enerji Politikaları Koordinatörü Elif Cansu İlhan, Türkiye'nin COP31 başkanlığı nedeniyle uluslararası iklim gündeminde dikkatlerin üzerinde olacağını ve termik santral filosu için kademeli kapatma programı başlatılması çağrısında bulundu.

Kömürden uzaklaşmanın hız kazanmasıyla birlikte, enerji sistemlerinin dönüşümü kaçınılmaz hale geliyor. Bu süreçte, yenilenebilir enerji kaynaklarına yatırım ve mevcut fosil yakıt politikalarının yeniden değerlendirilmesi, iklim hedeflerine ulaşmada önemli bir rol oynayacaktır.