Kömür elektrik stansiýasynyň kuwwatynyň ýokarlanmagy, elektrik önümçiliginiň azalmagy

Halkara pikir merkezi Global Energy Monitor tarapyndan neşir edilen giňişleýin hasabat dünýädäki kömür elektrik stansiýalarynyň ýagdaýyny açýar. “Rise and Fall 2026” atly gözlegiň netijesine görä, kömür elektrik stansiýasynyň kuwwaty rekord derejä ýeten bolsa, kömürden öndürilýän elektrik energiýasynyň mukdary ep-esli azaldy. Bu, oturdylan kuwwat bilen hakyky elektrik önümçiliginiň arasyndaky tapawudyň artýandygyny görkezýär. {{IMG_0} p

Kömür elektrik stansiýalary bilen elektrik öndürmegiň arasyndaky gapma-garşylyk

Hasabatda 2025-nji ýyla çenli global kömür oturdylan energiýanyň 3,5 göterim ýokarlanandygy we 2,203 gigawata ýetendigi, ýöne kömürden elektrik energiýasynyň öndürilişiniň 0,6 göterim azalandygy aýdylýar. Bu gapma-garşylyk Hytaý we Hindistan ýaly ýurtlarda has aýdyň ýüze çykýar. Iki ýurt dünýädäki kömür bilen işleýän elektrik stansiýalarynyň 95 göteriminiň gurlan ýeri hökmünde tapawutlanýar. {{IMG_1}}

Hytaýda we Hindistanda kömüre garaşlylyk

Hytaýda kömür oturdylan kuwwat 6 göterim ýokarlansa-da, kömürden elektrik energiýasy 1,2 göterim azaldy. 2025-nji ýylda Hytaýda işe girizilen we gün tertibine getirilen kömür elektrik stansiýasy taslamalary 161,7 gigawat bilen iň ýokary derejesine ýetdi. 500urtda 500 gigawatdan gowrak kömür elektrik stansiýasy taslamasy bar. Hindistanda kömür oturdylan kuwwat 3,8 göterim ýokarlanan bolsa, önümçilik 2,9 göterim azaldy. 2025-nji ýylda 27,9 gigawatlyk kömür elektrik stansiýasy taslamasy ünsi özüne çekýär. Gurluşykdan öňki meýilnamalaşdyrmak tapgyrynda Hindistan 107,3 ​​gigawat kuwwat we gurulýan 23,5 gigawat kuwwatlylygy bar. Latyn Amerikasy 2025-nji ýyla çenli täze kömür elektrik stansiýalaryny gurmazlyk kararyna gelen bolsa, Günorta Koreýa kömürden düýbünden ýüz öwürjekdigini aýtdy. Geçen ýyl dünýäde ýapylmagy meýilleşdirilýän kömür bilen işleýän ýylylyk elektrik stansiýalarynyň takmynan 70 göterimi ýapylmady. Bu görkeziji Europeanewropa Bileleşiginde 69 göterim, ABŞ-da 59 göterim boldy. Bothöne iki ýurt kömürden uzaklaşmagyň çaltlaşýandygyny görkezýän gün we ýel elektrik stansiýalaryny çalt gurýarlar. Esasy mesele alternatiw energiýa çeşmeleriniň bolmazlygy däl-de, kömüri henizem zerur hasaplaýan syýasatlaryň dowamydyr. 2015-nji ýylda 70-den gowrak kömür elektrik stansiýasy taslamasyndan diňe Afşine we Elbistana goşulmagy meýilleşdirilýän iki sany desga taslamasy galypdyr. Climateewropanyň Howa Hereket Ulgamy (CAN Europeewropa) Türkiýe Howa we Energetika Syýasatlarynyň utgaşdyryjysy Elif Cansu İlhan, Türkiýanyň COP31 prezidentligi sebäpli halkara howa gün tertibinde üns merkezinde boljakdygyny aýtdy we ýylylyk elektrik stansiýasy flotuny ýuwaş-ýuwaşdan ýapmak maksatnamasynyň başlamagyny isledi.

Kömürden geçiş tizleşip biler. Bu amalda gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmelerine maýa goýumlary we häzirki gazylyp alynýan ýangyç syýasatlaryna täzeden baha bermek howanyň maksatlaryna ýetmekde möhüm rol oýnar.