Kongo'da Ebola Felaketi: Tarihin En Hızlı ve En Ölümcül Salgını Yayılıyor

Demokratik Kongo Cumhuriyeti, tarihinin en yıkıcı sağlık krizlerinden biriyle karşı karşıya. Ülkede hızla yayılan Ebola salgını, kısa sürede 2 bin 300'den fazla insanın yaşamını yitirmesine neden olarak Orta Afrika ülkesinin kayıtlara geçen en ölümcül salgını haline geldi. Resmi makamlar tarafından paylaşılan son verilere göre, ülkenin en savunmasız ve altyapısı en zayıf bölgelerinde etkili olan bu dalgada bugüne kadar 4 bin 945 vaka tespit edilirken, 2 bin 325 kişi hayatını kaybetti.

Bu amansız dalganın, Kongo genelinde kayıtlara geçen 17. Ebola salgını olduğu belirtiliyor. Bundan önceki en ölümcül süreç, 2018-2020 yılları arasında yaşanmış ve o dönem 3 bin 481 vakada 2 bin 299 can kaybı bildirilmişti. Mevcut salgın ise bu sınırları çoktan aşmış durumda. 17 Ağustos akşamı açıklanan günlük verilere göre, sadece bir günde 101 yeni vaka ve 33 ölüm rapor edildi. Tedavi görerek iyileşenlerin sayısı bini aşsa da bu kişilerden 730'unun tedbir amaçlı hastanelerde veya izolasyon merkezlerinde tutulmaya devam ettiği açıklandı.

Tarihin En Hızlı Yayılan Ebola Dalgası: Ölüm Oranları Ürkütüyor

Kongo'daki mevcut salgın, yalnızca ülkenin en ölümcül salgını olmakla kalmıyor; küresel tıp tarihinde şimdiye kadar görülmüş tüm Ebola dalgalarından çok daha agresif bir hızla ilerliyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), salgının yayılma hızına dikkat çekerek, 11 binden fazla insanın ölümüne yol açan ve tarihin en büyük Ebola felaketi olarak bilinen 2014-2016 Batı Afrika salgınını bile geride bırakma potansiyeline sahip olduğu uyarısında bulundu. Mevcut veriler, ilk vakanın tespitinden itibaren virüsün 2 bin can kaybına ulaşma süresinin, 2014-2016 salgınına kıyasla neredeyse üç kat daha hızlı gerçekleştiğini ortaya koyuyor.

Sınır Tanımayan Doktorlar örgütünün acil durum koordinatörü Trish Newport, salgının merkez üssü konumundaki Ituri eyaletinde durumun vahametini gözler önüne serdi. Bazı ailelerin virüs nedeniyle 15 ferdini birden kaybettiğini belirten Newport, daha fazla can kaybının önüne geçebilmek ve toplumsal yıkımı durdurabilmek için acil olarak müdahale kapasitesinin artırılması gerektiğini vurguladı. Newport ayrıca, yerel toplulukların salgınla mücadeleye katılımının yetersiz olmasının en büyük engellerden biri olduğunu ifade ederek, halkın semptomlar ve hastalık anında yapılması gerekenler konusunda bilinçlendirilmesinin önemine dikkat çekti.

Aşı ve Tedavisi Olmayan Tehdit: Bundibugyo Virüsü

Ülkenin doğusundaki altı eyaleti etkisi altına alan bu ölümcül tablonun arkasında Bundibugyo virüsü varyantı bulunuyor. İşleri daha da zorlaştıran en büyük faktör ise bu spesifik virüs türüne karşı henüz onaylanmış bir aşının veya standart bir tedavi yönteminin bulunmaması. Yetkililer, Ituri bölgesinde bazı deneysel aşı ve tedavi çalışmalarının devam ettiğini belirtse de henüz kesin bir sonuç alınabilmiş değil.

Salgının kontrol altına alınmasını zorlaştıran bir diğer kritik unsur ise yeni tespit edilen vakaların ve ölümlerin büyük bir kısmının, filyasyon ekiplerinin takip listesinde yer almayan, yani temaslı olduğu bilinmeyen kişilerden oluşması. Bu durum, virüsün toplum içinde izlenemez bir şekilde yayıldığını gösteriyor.

Mücadeleyi Zorlaştıran Etkenler: Güvensizlik, Grevler ve Yanlış Bilgi

Sahada virüsle savaşan sağlık ekipleri, tıbbi yetersizliklerin yanı sıra çok sayıda sosyal ve lojistik engelle de mücadele ediyor. Aylardır maaş alamadıkları için greve giden sağlık çalışanlarının protestoları, bölgedeki isyancı grupların silahlı tehditleri ve yıllardır süregelen çatışmalar nedeniyle travma yaşayan yerel halkın sağlık personeline duyduğu güvensizlik, süreci adeta çıkmaza sokuyor. Ulaşımı neredeyse imkansız kılan kötü yol koşullarının yanı sıra, bölgede kulaktan kulağa yayılan "Ebola'nın aslında gerçek olmadığı" yönündeki asılsız iddialar da virüsün yayılma hızını besleyen en büyük faktörler arasında yer alıyor.

Dünya Sağlık Örgütü, tüm bu zorluklara rağmen sahada yoğun bir çalışma yürütüldüğünü ancak salgının yine de "olağanüstü bir süratle" yayılmaya devam ettiğini bildirdi. Son olarak haftalık bazda kaydedilen 579 vaka ve 304 can kaybı, salgının başından bu yana ulaşılan en yüksek haftalık rekor olarak kayıtlara geçti. Uzmanlar, virüsün aslında yetkililerin 15 Mayıs'ta resmi salgın ilan etmesinden aylar önce, Şubat ayının başlarında Mongbwalu maden kasabasında yayılmaya başladığını tahmin ediyor.

Birleşmiş Milletler (BM) İnsani Yardım Şefi Tom Fletcher ise salgınla ön saflarda mücadele eden ekiplere destek olmak amacıyla acil durum fonundan 30.5 milyon dolarlık ek bütçe ayrıldığını ve bölgeye 20 uzman personelin daha sevk edildiğini duyurdu. Fletcher, mevcut durumun küresel bir uyarı niteliğinde olduğunu belirterek, "Bu virüs arayı daha da açmadan önce sürate, ölçeğimizi genişletmeye ve küresel dayanışmaya ihtiyacımız var" çağrısında bulundu.