Kongoda Ebola betbagtçylygy: Taryhdaky iň çalt we ganly epidemiýa ýaýraýar

Kongo Demokratik Respublikasy taryhynda iň weýrançylykly saglyk krizisleriniň biri bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Ebola epidemiýasy ýurtda çalt ýaýrady we gysga wagtyň içinde 2300-den gowrak adamyň ölümine sebäp boldy we bu Merkezi Afrika ýurtlarynda iň ganly epidemiýa öwrüldi. Resmi häkimiýetler tarapyndan paýlaşylan iň soňky maglumatlara görä, şu tolkunda ýurduň iň gowşak we gowşak infrastrukturasyna täsir eden 4 müň 945 kesel ýüze çykaryldy, 2 müň 325 adam öldi.

Bu yzygiderli tolkunyň Kongo boýunça hasaba alnan 17-nji Ebola epidemiýasydygy aýdylýar. Ondan öň iň ganly proses 2018-nji we 2020-nji ýyllar aralygynda bolup geçdi we şol döwürde 3481 hadysada 2299 adamyň ölendigi habar berildi. Häzirki epidemiýa eýýäm bu çäklerden geçdi. 17-nji awgustda agşam yglan edilen gündelik maglumatlara görä, bir günde 101 täze kesel we 33 adam öldi. Bejergi alan we dikeldilenleriň sany müňden geçse-de, bu adamlaryň 730-synyň öňüni alyş maksatly hassahanalarda ýa-da izolýasiýa merkezlerinde saklanýandygy habar berildi.

Taryhda iň çalt ýaýran Ebola tolkuny: Ölüm derejesi duýduryş berýär

Kongoda häzirki wirus diňe bir ýurtda iň ganly däl; Global lukmançylyk taryhynda görlen Ebola tolkunyndan has agressiw ädimde öňe barýar. Epidemiýanyň ýaýramagynyň tizligine ünsi çeken Bütindünýä Saglyk Guramasy, 11 müňden gowrak adamyň ölümine sebäp bolan we taryhdaky iň uly Ebola betbagtçylygy hökmünde tanalýan 2014-2016 Günbatar Afrika epidemiýasyndan hem geçip biljekdigini duýdurdy. Elýeterli maglumatlar, ilkinji wirusyň ýüze çykarylmagyndan wirusyň 2 müň adama ýetmeginiň 2014-2016 epidemiýasy bilen deňeşdirilende üç esse çalt ýüze çykandygyny görkezýär.

Serhetsiz lukmanlaryň gyssagly utgaşdyryjysy Trish Newport epidemiýanyň merkezi bolan Ituri welaýatynda ýagdaýyň agyrlygyny ýüze çykardy. Wirus sebäpli käbir maşgalalaryň 15-e çenli agzasyny ýitirendigini mälim eden Newport, ömrüň ýitmeginiň öňüni almak we sosial weýrançylygy duruzmak üçin jogap çärelerini gyssagly ýokarlandyrmalydygyny aýtdy. Şeýle hem, Newport epidemiýa garşy göreşde ýerli jemgyýetleriň ýeterlik derejede gatnaşmagynyň iň uly päsgelçilikleriň biridigini aýtdy we alamatlar we kesel ýüze çykan halatynda näme etmelidigi barada jemgyýetçiligiň habardarlygyny ýokarlandyrmagyň möhümdigini aýtdy.

Waksina we bejergisiz howp: Bundibugyo wirusy

Bundibugyo wirusy görnüşi bar. Işleri hasam kynlaşdyrýan iň uly faktor, wirusyň bu görnüşine garşy entek tassyklanan sanjym ýa-da adaty bejeriş usulynyň ýoklugydyr. Häkimiýetler Ituri sebitinde käbir synag synag sanjym we bejeriş işleriniň dowam edýändigini mälim etseler-de, entek anyk netije alynmady.

Epidemiýany gözegçilikde saklamagy kynlaşdyrýan başga bir möhüm element, täze ýüze çykarylan hadysalaryň we ölümleriň köpüsiniň kontakt yzarlaýyş toparlarynyň sanawynda bolmadyk adamlardan, ýagny aragatnaşyklary näbelli adamlardan ybarat bolmagydyr. Bu wirusyň jemgyýetde yzarlap bolmajak derejede ýaýraýandygyny görkezýär.

Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy bu kynçylyklara garamazdan bu ugurda intensiw işleriň geçirilendigini habar berdi, ýöne epidemiýa henizem "adatdan daşary tizlikde" ýaýramagyny dowam etdirdi. Netijede, hepdede 579 kesel we 304 ölüm epidemiýa başlanaly bäri iň ýokary hepdelik rekord hökmünde hasaba alyndy. Hünärmenler, wirusyň Mongbwalu dag şäherçesinde fewral aýynyň başynda, häkimiýetleriň 15-nji maýda resmi epidemiýa yglan etmeginden birnäçe aý öň ýaýrandygyny çaklaýarlar.

Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) Ynsanperwer kömek bölüminiň başlygy Tom Fletçer epidemiýa garşy göreşýän toparlary goldamak üçin gyssagly gaznadan 30.5 million dollar goşmaça býudjetiň bölünendigini we sebite ýene 20 hünärmeniň iberilendigini habar berdi. Fletçer häzirki ýagdaýyň global duýduryşdygyny aýtdy we "Bu wirus boşlugy hasam giňeltmezden ozal tizligimizi, gerimimizi giňeltmegimizi we global raýdaşlygymyzy talap edýäris"