Küresel Biyolojik Çeşitlilikte Tehlikeli Azalmalar Sürüyor

Biyolojik çeşitlilik, insan faaliyetlerinin etkisiyle dünya genelinde ciddi bir tehdit altında bulunuyor. Bu durum, ekosistemlerin geri dönülmez biçimde zarar görmesine yol açarken, uluslararası camia bu tehlikenin yalnızca çevresel değil, ekonomik ve toplumsal boyutları olan bir kriz haline gelebileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.

Biyolojik Çeşitlilik Neden Azalıyor?

Birleşmiş Milletler (BM), biyolojik çeşitliliğin korunması amacıyla her yıl 22 Mayıs'ı Uluslararası Biyolojik Çeşitlilik Günü olarak kutluyor. Bu yılki kutlamaların teması "Küresel Etki İçin Yerel Düzeyde Harekete Geçmek" olarak belirlendi ve etkinlikler aracılığıyla farkındalık artırılmaya çalışılıyor.

İnsanların doğa üzerindeki etkileri, biyolojik çeşitliliği tehdit eden en büyük faktörlerden biri. Bu durumun farkına varılması, 1992 yılında Brezilya'nın Rio de Janeiro kentinde gerçekleştirilen "Dünya Sürdürülebilir Kalkınma Zirvesi"nde BM Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesinin kabul edilmesine vesile oldu. Türkiye de bu sözleşmeye 1996 yılında katıldı ve o tarihten bu yana aktif bir rol üstleniyor.

WWF'nin Yaşayan Gezegen Raporu

Doğal Hayatı Koruma Vakfının (WWF) 2024 Yaşayan Gezegen raporu, biyolojik çeşitliliğin durumu hakkında çarpıcı veriler sunuyor. Raporda, 1970 ile 2020 yılları arasında yaban hayatı popülasyonunun ortalama yüzde 73 oranında azaldığı belirtiliyor. Bu azalmaların en dramatik biçimde yüzde 85 ile tatlı su popülasyonlarında görüldüğü, kara ve deniz popülasyonlarında ise sırasıyla yüzde 69 ve yüzde 56 oranında azalma yaşandığı ifade ediliyor.

Bölgesel Farklılıklar ve Tehditler

Raporda ayrıca, biyolojik çeşitlilik kayıplarının bölgesel farklılıklar gösterdiği belirtiliyor. En yüksek azalma yüzde 95 ile Latin Amerika ve Karayipler'de yaşanırken, Afrika yüzde 76, Asya ve Pasifik yüzde 60 oranında azalma ile takip ediyor. Avrupa ve Orta Asya'da ise bu oran yüzde 35, Kuzey Amerika'da yüzde 39 olarak kaydedilmiş.

Biyolojik çeşitliliğe yönelik en büyük tehdit, gıda üretimine bağlı olarak habitatların bozulması. Aşırı avlanma, istilacı türler ve hastalıklar da bu tehditleri izliyor. Özellikle iklim değişikliği Latin Amerika ve Karayipler'i etkilerken, kirlilik Asya Pasifik ve Kuzey Amerika'yı tehdit ediyor.

Korunan Alanlar ve Gelecek Hedefleri

BM Çevre Programının (UNEP) "2024 Korunan Gezegen" raporuna göre, dünya genelinde korunan karasal ve iç su alanları yüzde 17,6'ya, deniz ve kıyı alanları ise yüzde 8,4'e ulaşmış durumda. Ancak, 2030 yılına kadar bu oranların yüzde 30'a çıkarılması hedefleniyor.

Şu an itibarıyla 51 ülke ve bölgede karasal alanların, 31 ülkede ise deniz alanlarının yüzde 30'dan fazlası koruma altında. Bu durum, ülkelerin ulusal düzeyde önemli koruma adımları attığını gösteriyor. Ancak, bu hedefe ulaşmak için kara ve iç su alanlarında yüzde 12,4, deniz ve kıyı alanlarında ise yüzde 21,6 oranında daha fazla alanın koruma altına alınması gerekiyor.

Sonuç ve Değerlendirme

Biyolojik çeşitlilik, insanlara sağladığı faydalar göz önüne alındığında kritik bir öneme sahip. Bu nedenle, ekosistemlerin sürdürülebilirliği için uluslararası işbirliği ve yerel düzeyde etkin eylemler büyük önem taşıyor. Gelecekte, koruma çabalarının hızlandırılması ve genişletilmesi, bu alandaki kayıpların önüne geçmek için hayati bir rol oynayacaktır.