Küresel Gıda Fiyatlarında Büyük Artış: Kasım 2022’den Bu Yana En Yüksek Seviye Kaydedildi

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından açıklanan son veriler, dünya genelinde gıda fiyatlarının ciddi bir yükseliş trendine girdiğini gösteriyor. Gıda ürünlerinin uluslararası ticaretindeki aylık değişimleri takip eden FAO Gıda Fiyat Endeksi, ağustos ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 1,9 oranında artış göstererek 133,3 puan seviyesine ulaştı. Bu gelişmeyle birlikte endeks, Kasım 2022'den bu yana kaydedilen en yüksek noktaya ulaştı. Yaşanan bu yükselişe rağmen endeks, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın patlak vermesinin ardından Mart 2022'de kırılan tarihi rekorun yaklaşık yüzde 17 altında kalmayı sürdürdü. Yıllık bazda değerlendirildiğinde ise endeksin, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,5 oranında daha yüksek bir seviyede olduğu görüldü.

Küresel Gıda Piyasalarında Risk Primi Yeniden Devrede

Dünya genelinde etkili olan olumsuz hava koşulları, Orta Doğu'da tırmanan jeopolitik gerilimler ve Karadeniz bölgesindeki lojistik aksaklıklar, temel gıda emtialarındaki fiyat artışlarının başlıca tetikleyicileri oldu. Gelişmeleri değerlendiren FAO Başekonomisti Maximo Torero, ağustos ayındaki bu ani yükselişin piyasalara yönelik ciddi bir uyarı niteliği taşıdığını belirtti. Torero, "İklim şokları, jeopolitik riskler ve ticaret lojistiğinde yaşanan aksamalar bir araya gelerek arz beklentilerini daraltıyor ve risk primini gıda piyasalarına geri getiriyor" ifadelerini kullandı.

Avrupa genelinde yaşanan aşırı sıcaklar; mısır, şeker pancarı ve hayvansal üretimi olumsuz etkilerken, Asya'da El Nino hava olayının pirinç, palm yağı ve şeker üretimi üzerindeki olumsuz etkileri endişeleri artırmaya devam ediyor. Diğer yandan, Karadeniz'deki çatışmalar tahıl sevkiyatlarını kısıtlarken, ABD ile İran arasındaki gerilim küresel gübre tedarik zincirini zorlaştırıyor.

Alt Endekslerin Tamamında Yükseliş Trendi Hakim

Ağustos ayında FAO'nun izlediği tahıl, bitkisel yağlar, şeker, et ve süt ürünleri alt endekslerinin tamamında yukarı yönlü hareketler gözlendi. FAO Tahıl Fiyat Endeksi, temmuz ayına göre yüzde 2,2 artış kaydetti. Karadeniz'deki lojistik problemler buğday fiyatlarını yüzde 2,6 oranında yukarı taşırken; ABD ve Avrupa Birliği'ndeki kuraklık ile Hürmüz Boğazı'ndaki tedarik endişeleri mısır fiyatlarında yüzde 2,5'lik bir artışa yol açtı.

FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi ise Güneydoğu Asya'daki palm yağı üretimine ilişkin endişelerin etkisiyle yüzde 1,1 oranında yükseldi. FAO Et Fiyat Endeksi de Avrupa'daki aşırı sıcakların domuz eti üretimini vurmasıyla yüzde 1,0 artış gösterdi. Sığır etinde ise Çin pazarındaki kota sınırlamaları nedeniyle ihracatçılar arasında yaşanan rekabet, fiyat artışlarını bir miktar baskıladı.

Şeker ve Süt Ürünlerinde Sert Fiyat Artışları

Ağustos ayının en dikkat çekici yükselişi, yüzde 11,9'luk artışla FAO Şeker Fiyat Endeksi'nde yaşandı. Bu sert yükselişte; Avrupa Birliği'nde olumsuz hava koşulları nedeniyle şeker pancarı veriminde beklenen düşüş, El Nino'nun Asya'daki üretici ülkeler üzerindeki baskısı, Brezilya'daki üretim azalışı ve Hindistan'ın ham şeker ithalatında gümrük vergisi muafiyeti uygulayacağını açıklaması etkili oldu. FAO Süt Ürünleri Endeksi ise Avrupa'daki kurak ve sıcak havanın süt arzını daraltmasıyla temmuz ayına göre yüzde 2,3 oranında yükseldi.

Küresel Tahıl Üretim Tahminleri Aşağı Yönlü Revize Edildi

FAO, dünya genelindeki üretim, tüketim ve stok durumunu ele alan Tahıl Arz ve Talep Özeti Raporu'nu da kamuoyuyla paylaştı. Rapora göre, 2026 yılı küresel tahıl üretim tahmini bir önceki aya kıyasla 3,4 milyon ton düşürülerek 2 milyar 980 milyon metrik ton seviyesine revize edildi. Her ne kadar bu yeni tahmin, 2025 yılı rekoltesinin yüzde 2 altında kalacak olsa da, küresel ölçekte tarihin en büyük ikinci hasadı olma unvanını korumaya devam ediyor.