Global azyk önümleriniň bahasynyň uly ýokarlanmagy: 2022-nji ýylyň noýabr aýyndan bäri iň ýokary dereje

Birleşen Milletler Guramasynyň Azyk we Oba hojalygy guramasy (FAO) tarapyndan yglan edilen iň soňky maglumatlar, dünýädäki azyk önümleriniň bahalarynyň çynlakaý ýokarlanmak tendensiýasyna girendigini görkezýär. Azyk önümleriniň halkara söwdasyndaky aýlyk üýtgeşmeleri yzarlaýan FAO Azyk Bahalary Indeksi, geçen aý bilen deňeşdirilende awgust aýynda 1,9 göterim ýokarlap, 133,3 bal boldy. Bu ösüş bilen, indeks 2022-nji ýylyň noýabr aýyndan bäri iň ýokary derejä ýetdi.Bu ýokarlanmagyna garamazdan, Russiýa-Ukraina urşy başlanandan soň 2022-nji ýylyň mart aýynda goýlan taryhy rekorddan takmynan 17 göterim aşakda galmagyny dowam etdirdi. Annualyllyk baha berlende, indeksiň geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 2,5 göterim ýokarydygy göründi.

Global iýmit bazarlarynda töwekgelçilik mukdary yzyna gaýdyp geldi

Dünýä täsir edýän ýaramaz howa şertleri, Eastakyn Gündogarda geosyýasy dartgynlygyň güýçlenmegi we Gara deňiz sebitindäki maddy-tehniki üpjünçiligiň bozulmagy esasy azyk önümleriniň bahasynyň ýokarlanmagynyň esasy sebäpleri boldy. Ösüşe baha berip, FAO-nyň baş ykdysatçysy Maksimo Torero awgust aýynda duýdansyz ýokarlanmagynyň bazarlar üçin çynlakaý duýduryşdygyny aýtdy. Torero: "Howanyň sarsgynlary, geosyýasy töwekgelçilikler we söwda logistikasyndaky bökdençlikler üpjünçiligiň garaşyşlaryny azaltmak we töwekgelçilik mukdaryny azyk bazaryna getirmek üçin birleşýär" -diýdi.

Europeewropada aşa yssy; Mekgejöwen, şeker şugundyry we haýwan önümçiligine ýaramaz täsir etse-de, El Nino howa hadysasynyň Aziýada tüwi, palma ýagy we şeker önümçiligine ýaramaz täsiri aladalary dowam etdirýär. Beýleki tarapdan, Gara deňizdäki konfliktler galla iberilmegini çäklendirýär, ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky dartgynlyk bolsa dökün üpjünçiliginiň global zynjyryny kynlaşdyrýar.

Subhli kiçi görkezijilerde ýokary göterimler

Awgust aýynda FAO tarapyndan gözegçilik edilýän däne, ösümlik ýaglary, şeker, et we süýt önümleriniň ähli görkezijilerinde ýokary hereketler boldy. FAO däne bahalarynyň görkezijisi iýul bilen deňeşdirilende 2,2 göterim ýokarlandy. Gara deňizdäki maddy-tehniki meseleler bugdaýyň bahasyny 2,6 göterim ýokarlandyrdy; ABŞ-da we Europeanewropa Bileleşiginde guraklyk we Hormuz bogazyndaky üpjünçilik aladalary mekgejöweniň bahasynyň 2,5 göterim ýokarlanmagyna sebäp boldy.

FAO Ösümlik ýagynyň bahasy indeksi Günorta-Gündogar Aziýada palma ýagynyň öndürilmegi baradaky aladalar sebäpli 1,1 göterim ýokarlandy. FAO etiň bahasy indeksi Europeewropada aşa yssy doňuz etiniň öndürilmegine täsir edip, 1,0 göterim ýokarlandy. Sygyr etinde, Hytaý bazaryndaky kwota çäklendirmeleri sebäpli eksportçylaryň arasyndaky bäsdeşlik belli bir derejede ýokarlanýar.

Şeker we süýt önümlerinde ýiti bahalar ýokarlanýar

Awgust aýynda iň täsirli ösüş 11,9 göterim ýokarlamak bilen FAO-nyň şeker bahasy indeksinde boldy. Bu ýiti ýokarlanmada; Şeker şugundyrynyň hasyllylygynyň Europeanewropa Bileleşigindäki amatsyz howa şertleri, El Niñonyň Aziýada öndüriji ýurtlara edýän basyşy, Braziliýada önümçiligiň azalmagy we Hindistanyň çig şeker importyndan gümrük paçlaryndan boşadyljakdygyny yglan etmegi sebäpli täsirli boldy. FAO Süýt önümleriniň indeksi iýul bilen deňeşdirilende 2,3 göterim ýokarlandy, sebäbi Europeewropadaky gurak we yssy howa süýt üpjünçiligini çäklendirdi.

Global däne önümçiliginiň çaklamalary aşakda täzeden seredildi

FAO dünýädäki önümçilik, sarp ediş we aksiýa ýagdaýyna degişli galla üpjünçiligi we islegiň gysgaça hasabatyny halk bilen paýlaşdy. Hasabata görä, 2026-njy ýyldaky dünýädäki galla önümçiliginiň çaklamasy öňki aý bilen deňeşdirilende 3,4 million tonna azaldy we 2 milliard 980 million metrik tonna üýtgedildi. Bu täze çaklama, 2025-nji ýyldaky hasylyň 2 göteriminden aşakda galjakdygyna garamazdan, dünýädäki iň uly hasyl hökmünde öz adyny saklamagyny dowam etdirýär.