Küresel Isınma Tehlikesi: Süper El Nino Kapıda!

Avrupa Birliği’ne bağlı iklim değişikliği gözlemcisi Copernicus, Pasifik Okyanusu’nun geçen ay olağanüstü bir ısınma gösterdiğini duyurarak El Nino alarmı verdi. Enstitü, bu yıl küresel sıcaklık artışları ve aşırı hava koşullarına neden olabilecek Süper El Nino’nun ortaya çıkabileceğini öngörüyor. Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), soğutucu etkisi olan La Nina'nın yerini yılın ilerleyen dönemlerinde nötr koşullara bırakacağını belirtirken, El Nino’nun bu nötr durumu sonbaharda bozabileceğini kaydetti. Copernicus, mart ayında Pasifik Okyanusu sıcaklıklarının rekor seviyelere yaklaştığını ve bunun hali hazırda ısınan gezegenimizde aşırı sıcaklıkları artırabilecek Süper El Nino’nun habercisi olabileceğini açıkladı.

Okyanus Yüzeyi 20.97 Dereceyi Gördü

Copernicus’un verilerine göre, Mart ayında okyanus yüzey sıcaklığı ortalama 20.97 derece olarak ölçüldü. Bu sıcaklık, mart ayı için kaydedilen en yüksek ikinci sıcaklık olarak dikkat çekerken, son El Nino döneminden (2024) bu yana kaydedilen en yüksek değer olarak da öne çıkıyor. Uzmanlar, bu nedenle bu yıl etkileri çok daha fazla hissedilecek olan bir “Süper El Nino” yaşanması riskinin yüksek olduğunu belirtti. ABD’nin meteoroloji kurumu NOAA, önümüzdeki aylarda “süper” güçlü bir El Nino’nun oluşacağını ve kış aylarına doğru şiddetleneceğini öngörüyor. Meteorologlar, 2024’te tüm zamanların en sıcak yıl rekorunun kırılabileceğini ifade ediyor.

Küresel Isınma ve Kuraklık Tehlikesi

El Nino, Pasifik Okyanusu’nda başlayan ve tüm dünyayı etkileyen bir iklim döngüsü olarak küresel ısınmayı tetikliyor. Okyanus gibi büyük su kütleleri ısındığında, bu ısı atmosfere yayılmakta ve küresel ölçekte sıcak hava dalgaları ve kuraklıkları şiddetlendirmektedir. Son El Nino, 2023-2024 yıllarında kaydedilen en güçlü beş El Nino’dan biri olarak tarihe geçmişti ve bu süreç, kayıtlardaki en sıcak ikinci ve en sıcak yılların ortaya çıkmasına katkıda bulunmuştu. Araştırmacılar, La Nina ve El Nino gibi döngülerin kısa vadeli sıcaklık değişimlerine neden olduğunu, fakat uzun vadede insan kaynaklı iklim değişikliklerinin küresel sıcaklıkları artırarak aşırı hava olaylarını kötüleştirdiğini savunuyor.

Ekonomik Etkiler: 100 Trilyon Dolar

El Nino’nun 21. yüzyılda dünyaya vereceği tahmini toplam zarar 100 trilyon doları bulabilir.

Potansiyel Sonuçlar

■ Okyanuslar, insan kaynaklı karbon emisyonlarının neden olduğu aşırı ısının büyük bir kısmını emer ve böylece küresel iklimin düzenlenmesine yardımcı olur. Daha sıcak okyanuslar, gezegen üzerindeki yıkıcı zincirleme etkilere yol açabilir; daha şiddetli fırtınalar ve yağışlar meydana gelebilir, mercan resifleri beyazlayabilir ve termal genleşme yoluyla deniz seviyesinin yükselmesine katkıda bulunabilir.

■ El Nino, İspanyolca’da ‘küçük erkek çocuğu’ demektir. Okyanusların soğumasını tanımlayan La Nina ise ‘küçük kız çocuğu’ anlamına gelir.

El Nino’nun Ortalama Zararı: 3.4 Trilyon Dolar

Her bir El Nino’nun dünyaya ortalama zararı 3.4 trilyon dolar olarak hesaplanmaktadır.

1997-98 El Nino’sunda 3 Derece Artış

1997-98’de yaşanan El Nino sırasında deniz yüzey sıcaklığı rekor bir artış göstererek 3 dereceye ulaştı.

Başlangıç Tahminleri

■ NÖTR DÖNEM (Nisan - Haziran 2026): Şu an, soğutucu etkisi olan La Nina’nın sona erdiği ve okyanus sularının “nötr” bir dengeye ulaştığı bir dönemdeyiz.

■ GEÇİŞ DÖNEMİ (Temmuz - Ağustos 2026): Modeller, Pasifik’teki ısınmanın bu aylarda hızlanacağını gösteriyor. El Nino’nun etkileri yaz ortasında daha belirgin hale gelecek.

■ BAŞLANGIÇ (Eylül - Ekim 2026): Bilim insanlarının “El Nino başladı” diyebilmesi için Pasifik’teki sıcaklık artışının belirli bir eşik seviyesini geçmesi ve atmosferin buna tepki vermesi gerekiyor. Bu durumun sonbaharda netleşmesi bekleniyor.

■ ZİRVE DÖNEMİ: (Aralık 2026 - Şubat 2027): El Nino genellikle kış aylarında etkisini en üst seviyeye çıkarır. Bu nedenle, 2026 kışı ve 2027 baharı dünya genelinde ekstrem sıcaklık rekorlarına sahne olabilir.

Türkiye Üzerindeki Etkileri

EREN KOCA - 2016’da görülen “Süper El Nino”nun bu yıl tekrar görülebileceği belirtiliyor. Uzmanlar, deniz yüzey sıcaklıklarının 2.5-3 derece artabileceğini ve en çok Amerika’nın etkileneceğini ifade ediyor. Veriler, 2026’nın ikinci yarısında “Süper El Nino”nun yaşanabileceğini gösteriyor. 1982/83, 1997/98 ve 2015/16 yıllarında görülen Süper El Nino’nun 2026 yılının son aylarında zirve yapması, 1982’deki rekor seviyelerle yarışacak bir şiddette olacağı tahmin ediliyor. El Nino’nun Türkiye üzerindeki etkilerini uzmanlar Milliyet’e değerlendirdi.

Karadeniz ve Akdeniz Isınıyor

Meteoroloji Mühendisi Adil Tek: “ENSO’nun (El Nino ve La Nina’nın bir fazı) nötr fazındayız. El Nino, sıcaklığın ortalamanın üstüne çıkması, La Nina ise sıcaklığın ortalamanın altında kalmasıdır. Mayıs ayından itibaren sıcaklıkların artacağı öngörülüyor. El Nino tahminlerinde deniz suyunda 3 derecelik bir artış var. Pasifik salınımının en çok Amerika’yı etkilemesi bekleniyor. Türkiye’ye etkileri Avrupa üzerinden ikincil olur. Kutuptaki stratosferik döngüyü bozarsa bize doğru sarkmaya başlıyor. El Nino’nun Türkiye’yi direkt etkileyeceği doğru değil. Başka ülkelerde sıcaklık artışı görülebilir ve en sıcak yıllardan biri olabilir. Bu yazın yine son 30 yılın mevsim normallerinin üstünde geçeceği öngörülüyor. En fazla aylık bazda artı 1 artış öngörülüyor. 1 derece normalin biraz üstü sıcaklık. Yağışların hazirana kadar sürmesi bekleniyor. Hazirandan sonra biraz kuraklık öngörülüyor. Yaz geçen yılki kadar sıcak olmayabilir. Bu sene çok sayıda sıcak dalgası olmayabilir. Karadeniz ve Akdeniz’in gittikçe ısındığını gözlemliyoruz.”

Prof. Şen’den Kuraklık Uyarısı

CNN Türk Meteoroloji Danışmanı Prof. Dr. Orhan Şen: “Bu sene Süper El Nino olma ihtimali var; sıcak hava dalgaları fazla olabilir, kuraklık tekrar başlayacak demektir. Hava kütleleri deniz yüzeyinde oluşur, kendi üzerindeki sıcaklığı ve nemi havaya aktarır. O hava kütlesi oradan dünyayı dolaşmaya başlar. Bizi İzlanda ve Sibirya hava kütleleri etkiliyor. Sibirya hava kütlesi biraz daha karasal hava kütlesidir. Doğu Pasifik’teki deniz yüzeyinin sıcaklığı üzerindeki havayı etkiliyor. Üzerindeki havayı ısıtıyor ve dünyanın etrafını dolaşan jet rüzgarlarında bir basınç oluşturarak jet rüzgarlarının yönlerini değiştiriyor. Yani yılan gibi kıvrımları değişiyor. 1997-98’de yaşanan El Nino’da deniz yüzey sıcaklıkları 3 derece artmıştı, 2016’daki El Nino’da deniz yüzey sıcaklıkları 1.5-2 derece artmıştı. 2026-27’deki El Nino’da deniz yüzey sıcaklığı tahminlerime göre 2.5 derece civarı artar. Meteorolojik olaylarda değişiklikler bekliyoruz. Bu değişiklikler genelde sıcaklık artışı şeklinde olur. Sıcaklık arttığında da bulutlanma az olur, yağışlar da azalabilir.”