Küresel Piyasalarda Diplomasi Rüzgarı: Fed Baskısı Yerini İyimserliğe Bıraktı

Küresel finans piyasaları, geçtiğimiz hafta ABD Merkez Bankasının (Fed) Temmuz 2023'ten bu yana ilk kez faiz artırımına gitmesi ve Fed Başkanı Kevin Warsh tarafından verilen "şahin" mesajlarla sarsılan risk iştahını, yeni haftada diplomasi kanallarından gelen olumlu sinyallerle yeniden topluyor. Orta Doğu'da tırmanan bölgesel gerilimler ile Rusya ve Ukrayna arasındaki çatışmaların enerji arz güvenliğine yönelik oluşturduğu tehditler varlığını korurken, yükselen akaryakıt maliyetleri küresel büyüme ve enflasyon tahminlerini baskılamaya devam ediyor.

ABD'de artan enerji maliyetlerinin Fed'in sıkı para politikası duruşunu destekleyeceği öngörülürken, para piyasalarındaki fiyatlamalar bankanın yıl sonuna kadar bir faiz artışı daha yapabileceğine işaret ediyor. Bu süreçte piyasalar, bu hafta Fed yetkililerinin yapacağı sözle yönlendirmelere kilitlenirken, gözler aynı zamanda liderler düzeyinde kritik temasların gerçekleşeceği ABD'deki Birleşmiş Milletler (BM) Zirvesi'ne çevrildi. Özellikle ABD ile Çin arasındaki ikili görüşmelerden çıkacak sonuçların jeopolitik riskleri azaltabileceği ve enerji arzını rahatlatabileceği beklentisi, petrol fiyatlarında gevşemeyi beraberinde getirerek enflasyon endişelerini bir miktar hafifletti.

ABD ve Çin Arasında Manhattan’da Kritik Zirve

Küresel piyasalardaki olumlu havanın arkasındaki en somut gelişmelerden biri, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in ABD'ye gerçekleştirmesi beklenen resmi ziyaret öncesinde iki ülke heyetlerinin New York'ta bir araya gelmesi oldu. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent başkanlığındaki heyet ile Çin Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng liderliğindeki heyet, ABD'li finans devi JPMorgan Chase'in Manhattan'daki genel merkezinde gün boyu süren kapsamlı bir toplantı gerçekleştirdi. Görüşmenin ardından açıklamalarda bulunan Bessent, "Çin ile ticaret ve yapay zeka konularında son derece başarılı bir görüşme gerçekleştirdik" diyerek tarafların yeniden bir araya gelme konusunda mutabık kaldığını ve ABD'nin iki ülke arasında bir bildirim mekanizması kurulmasını önerdiğini belirtti. Diplomatik temasları destekleyen bir diğer açıklama ise ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz'tan geldi. Waltz, İran'ın müzakere masasına dönmesi için kapının açık olduğunu ifade etti.

Bu gelişmelerin gölgesinde, ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yeni haftaya yatay bir seyirle yüzde 5 seviyesinde başlarken, geçen hafta Fed'in peş peşe faiz artırabileceği beklentisiyle 100 sınırına ulaşan dolar endeksi de bu seviyelerdeki seyrini korudu. Güçlü dolar ve yüksek tahvil faizlerinin baskıladığı altının onsu haftaya yüzde 0,5 değer kaybıyla 4 bin 355 dolardan başlarken, kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı ise diplomasi umutlarıyla yüzde 2,1 düşerek 101,7 dolara geriledi. Cuma günü New York borsasında S&P 500 endeksi yüzde 0,17 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,3 yükselirken, Dow Jones endeksi yüzde 0,18 değer kaybetti. ABD'de endeks vadeli kontratları ise yeni haftaya alıcılı başladı.

Avrupa ve Asya Piyasalarında Jeopolitik Dengeler

Avrupa borsaları cuma gününü satıcılı kapatırken, yeni haftada gözler BM Genel Kurulu'ndaki gelişmeler, enerji fiyatlarının seyri ve bölge genelinde açıklanacak Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerinde olacak. Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmaların şiddetlenmesi bölgedeki jeopolitik riskleri canlı tutuyor. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna'da askeri amaçla kullanılan bir lojistik merkezi ile depo ve gemileri vurduklarını açıklarken; Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı telefon görüşmesinde savaşın sonlandırılmasına yönelik adımları ele aldıklarını belirtti. Zelenskiy, "New York'ta buluşmak üzere anlaştık ve bu görüşme pek çok şeyi değiştirebilir. Diplomatik bir dinamik mevcut" dedi. Avrupa ekonomilerinde artan enerji maliyetlerinin yarattığı riskler sürerken; Almanya, İngiltere ve Fransa'da 10 yıllık tahvil faizlerindeki yükseliş eğilimi dikkat çekiyor. Cuma günü İngiltere'de FTSE 100 yüzde 1,45, İtalya'da FTSE MIB 30 yüzde 1,60, Fransa'da CAC 40 yüzde 1,49 ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,60 değer kaybetmişti.

Asya tarafında ise ABD ve Çin arasındaki yakınlaşma sinyalleri risk iştahını destekleyen temel unsur oldu. ABD Başkanı Trump ile Çin lideri Şi Cinping'in bu hafta yapacağı görüşmeye dair olumlu beklentiler hakim. Şi Cinping'in 23 Eylül'de ABD'yi ziyaret etmesi beklenirken, iki ülke arasındaki ilişkiler Trump'ın ikinci dönemindeki tarife artışları, teknolojik kısıtlamalar ve Çin'in nadir toprak elementleri üzerindeki kontrolü nedeniyle gerilmişti. İki lider en son 30 Ekim 2025'te Güney Kore'nin Busan kentinde bir araya gelmiş ve geçici bir uzlaşı sağlamıştı. Petrol fiyatlarındaki düşüşün de desteğiyle kapanışa yakın Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,3, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,5 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,5 yükseldi. Japonya piyasaları ise resmi tatil nedeniyle bugün işleme kapalı bulunuyor.

Yurt İçi Piyasalarda Gözler Makroekonomik Verilerde

Yurt içinde ise Borsa İstanbul, cuma günü satış ağırlıklı bir seyir izleyerek BIST 100 endeksini yüzde 1,67 kayıpla 13.284,42 puandan tamamlamıştı. VİOP'ta eylül vadeli BIST 30 endeks kontratı ise cuma akşam seansında normal kapanışa göre yüzde 0,14 geriledi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu'na katılmak ve üst düzey temaslarda bulunmak üzere dün New York'a ulaştı.

Diğer yandan Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), yatırım fonlarının tasfiye süreçlerine ilişkin önemli bir mevzuat değişikliğine gitti. 17 Eylül'de alınan ilke kararları doğrultusunda, tasfiyesine karar verilen fonların portföy yapıları göz önünde bulundurularak daha önce en fazla 3 ay olarak belirlenen tasfiye süresi 6 aya uzatıldı. Kurul, 17 Eylül'de 7 portföy yönetim şirketinin tasfiye edilen 131 yatırım fonuna ilişkin süreçlerin yürütülmesinde Türkiye İş Bankası ve Ziraat Bankasını yetkilendirmişti. Dolar/TL kuru ise cuma gününü 48,7650 seviyesinden kapatmasının ardından bugün bankalararası piyasanın açılışında yüzde 0,1 artışla 48,8010 seviyesinden işlem görüyor. Analistler, bugün yurt içinde eylül ayı kapasite kullanım oranı, reel kesim güven endeksi ve ağustos ayı Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi (YD-ÜFE) verilerinin izleneceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.100 ve 13.000 seviyelerinin destek, 13.400 ve 13.500 puanın ise direnç konumunda olduğunu vurguluyor.