Küresel Savunma Devlerini Geride Bıraktı: ASELSAN’dan İlk Yarıda Tarihi Borsa Rekoru

Dünya genelinde tırmanan jeopolitik gerilimler ve bölgesel çatışmalar, savunma ve havacılık sektörünü küresel piyasaların odağı haline getirdi. Orta Doğu'daki sıcak çatışmalar, Rusya ile Ukrayna arasında dört yılı aşkın süredir devam eden savaş ve bu denkleme eklenen ABD/İsrail-İran gerilimi, askeri yatırımları küresel ölçekte tetikledi. Bunun yanı sıra Japonya ile Çin arasındaki dönemsel gerginlikler ve ABD'nin Venezuela'ya yönelik askeri müdahale girişimleri gibi kritik gelişmeler, ülkelerin güvenlik harcamalarını hızla artırmasına yol açtı. Artan savunma bütçeleri, borsada işlem gören savunma devlerinin hisselerine doğrudan yansırken, bu süreçte en dikkat çekici başarı hikayesine Türkiye'nin teknoloji lideri imza attı.

Küresel Jeopolitik Gerilimler Savunma Sektörünü Hareketlendirdi

Dünya genelinde savunma bütçelerinin revize edilmesi ve güvenlik ihtiyacının maksimum seviyeye ulaşması, halka açık savunma şirketlerinin hisse performanslarında belirleyici rol oynadı. Türkiye'de savunma teknolojilerinin millileştirilmesi ve dönüştürülmesinde öncü bir rol üstlenen, aynı zamanda BIST 100 endeksinde en yüksek piyasa değerine sahip şirketlerin başında gelen ASELSAN, yılın ilk yarısında yatırımcısına sunduğu getiriyle adeta göz doldurdu. Şirket, bu dönemi yüzde 48,9 oranında olağanüstü bir kazançla kapatarak küresel rakiplerini geride bıraktı. ASELSAN, yılın ilk yarısını 1 trilyon 630 milyar 200 milyon lira piyasa değeriyle tamamlayarak tarihi bir başarıya imza attı.

Aynı dönemde dünya genelindeki diğer savunma ve havacılık şirketleri de farklı performanslar sergiledi. İngiliz motor ve savunma devi Rolls-Royce yüzde 25,6, Alman hava yolu şirketi Lufthansa yüzde 19, Fransız havacılık devi Safran yüzde 16 ve İngiliz BAE Systems yüzde 7,6 değer kazandı. Güney Koreli Hanwha Aerospace yüzde 5,7, ABD'li savunma sanayisi üreticileri Lockheed Martin yüzde 5,3, General Dynamics yüzde 5,2, Fransız Dassault Aviation yüzde 4,9 ve ABD merkezli RTX Corporation ise yüzde 3,5 oranında hisse artışı kaydetti.

Küresel Devlerde Değer Kaybı: Boeing, Airbus ve Rheinmetall Neden Düştü?

Jeopolitik gelişmelerin savunma sanayi hisselerine yön verdiği yılın ilk yarısında, bazı küresel devler ise beklentilerin altında kalarak yatırımcılarını hayal kırıklığına uğrattı. Bu dönemde ABD merkezli havacılık şirketi Boeing yüzde 0,3, L3Harris Technologies yüzde 1, Avrupa merkezli çok uluslu havacılık şirketi Airbus yüzde 1,9, Fransız Thales yüzde 2,2 ve Japon Mitsubishi Heavy yüzde 4,5 oranında değer kaybetti.

Avrupa pazarında ise düşüşler çok daha sert hissedildi. İtalyan savunma şirketi Leonardo'nun hisseleri yüzde 4,6, İsveçli Saab'ın hisseleri yüzde 6,5, ABD'li Northrop Grumman'ın hisseleri yüzde 13 ve Alman savunma devi Rheinmetall'in hisseleri yüzde 36,5 oranında geriledi. Rusya-Ukrayna Savaşı'nın diplomatik yollarla çözüme ulaşabileceğine dair artan umutlar, özellikle Avrupa merkezli savunma ve havacılık hisselerindeki sert düşüşlerde en önemli etkenlerden biri oldu.

Sektörü Sarsan İptaller, Ambargolar ve Tedarik Krizleri

Yılın ilk yarısında savunma sanayisinde yaşanan küresel gelişmeler, şirketlerin mali tablolarını ve borsa performanslarını doğrudan etkiledi. Çin hükümeti, aralarında Boeing'in de yer aldığı 46 ABD merkezli savunma sanayi şirketini kamu ihalelerinden menettiğini duyurdu. Alınan karar doğrultusunda, Çinli şirketlerin bu firmalara hem askeri hem de sivil amaçlı ikili kullanıma sahip ürünleri satması ve üçüncü ülkelerin Çin menşeli ürünleri bu firmalara transfer etmesi tamamen yasaklandı.

Avrupalı uçak üreticisi Airbus ise tedarik zincirinde yaşanan ciddi aksaklıklar nedeniyle zor bir dönemden geçiyor. Şirket, Avustralyalı hava yolu şirketi Qantas'ın büyük yankı uyandıran "Project Sunrise" projesi kapsamındaki ilk A350 teslimatını Nisan 2027'ye ertelemek zorunda kaldı. Ticari uçak teslimatlarındaki gecikmeler ve ABD dolarının zayıf seyri nedeniyle Airbus, yılın ilk çeyreğinde piyasa beklentilerinin oldukça altında kaldı. Şirketin düzeltilmiş faaliyet karı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 52 azalarak 300 milyon avroya kadar geriledi.

Almanya cephesinde ise hükümetin F126 fırkateyn inşa projesini iptal etmeyi planladığına yönelik basına yansıyan haberler, Alman savunma devi Rheinmetall hisselerinde şok etkisi yaratarak sert düşüşü beraberinde getirdi. Öte yandan, ABD Başkanı Donald Trump'ın ülkenin mühimmat stoklarının güncel durumunu ele almak üzere ana yüklenicileri ve ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) yetkililerini Beyaz Saray'a çağırdığı yönündeki iddialar, L3Harris Technologies ve Northrop Grumman hisselerindeki değer kayıplarını hızlandıran ana etken oldu.