Lahey'de Tarihi Karar: Ruanda Soykırımı Suçlusuna Ömür Boyu Hapis Cezası

Hollanda’nın Lahey kentinde görülen tarihi davada, 1994 yılında Ruanda’da yaşanan ve insanlık tarihinin en karanlık sayfalarından biri olan soykırımdaki rolü nedeniyle yargılanan Ruanda kökenli Hollanda vatandaşı Eugene N., ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Lahey Bölge Mahkemesi, 66 yaşındaki sanığı, Tutsilere karşı işlenen soykırım ve savaş suçlarından suçlu bularak adaletin gecikmeli de olsa tecelli ettiğini gösterdi.

Mbazi Bölgesindeki Katliamların Arkasındaki Yerel Yönetici

Mahkeme tarafından yayımlanan gerekçeli kararda, tam ismi açıklanmayan ancak kamuoyunda "Eugene N." olarak bilinen sanığın, katliamların yaşandığı dönemde Ruanda'nın güneyinde yer alan Mbazi bölgesinde nüfuzlu ve yetkili bir konumda bulunduğu belirtildi. Yaklaşık bin kişinin sorumluluğunu üstlenen sanığın, toplumda büyük saygı gören bir figür olduğu vurgulanırken, yerel yönetici olarak sahip olduğu gücün ve etkinliğin farkında olması gerektiği ifade edildi. Mahkeme heyeti, sanığın nüfusunun çoğunluğunu Tutsilerin oluşturduğu iki ayrı yerleşim yerindeki yağmalama ve evlerin ateşe verilmesi eylemlerine bizzat katıldığını tespit etti.

Stadyuma Sığınan Tutsilere Yönelik Katliam Emri

Davanın en sarsıcı detayları ise bir futbol stadyumunda yaşanan vahşetle gün yüzüne çıktı. Mahkeme kayıtlarına göre, Eugene N., can güvenliklerini korumak amacıyla bir futbol stadyumuna sığınan Tutsilerin kaçmasını engellemek için güvenlik güçlerine kesin talimat verdi. Bu talimatın ardından stadyumda kıstırılan çaresiz insanların üzerine ateş açıldı, el bombaları atıldı ve taşlarla saldırıldı. Saldırılardan mucize eseri kurtulmayı başaranlar ise palalar ve sopalarla vahşice katledildi. Mahkeme, sanığın bu eylemlerinin insan onuruna ve yaşam hakkına yönelik ağır bir saldırı olduğunu belirterek, mağdurların ve geride kalan ailelerin acısının ancak müebbet hapis cezasıyla hafifletilebileceğine hükmetti. Sanık ise mahkemedeki savunmasında tüm suçlamaları reddederek kendisinin de olaylarda ailesini kaybetmiş bir mağdur olduğunu iddia etti. Soykırıma teşvik suçlamasından beraat eden Eugene N.'nin avukatları, karara itiraz edeceklerini duyurdu.

Sığınmacılıktan Müebbet Hapse Uzanan Adalet Arayışı

Ruanda’da 1994 yılında aşırılık yanlısı Hutular tarafından başlatılan ve yaklaşık 100 gün süren sistematik katliamlarda 800 binden fazla Tutsi ve ılımlı Hutu hayatını kaybetmişti. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Belçika mandası döneminde ekilen etnik ayrımcılık tohumları, ülkeyi tarihin en kanlı soykırımlarından birine sürüklemişti. Olayların ardından Ruanda'dan kaçarak Hollanda'ya sığınan ve 2014 yılında bu ülkenin vatandaşlığını alan Eugene N. için adalet çemberi yıllar sonra daraldı. Ruanda hükümetinin 2014'teki iade talebine olumsuz yanıt veren Hollanda, kendi yasaları çerçevesinde soruşturma başlattı. 2020 yılında derinleştirilen soruşturmanın ardından 2024 yılında tutuklanan sanık hakkındaki dava, haziran ayında başladı. Soruşturma kapsamında sorgu hakimleri ve polis ekipleri, Ruanda’da yaşayan 30’dan fazla tanığın ifadesine başvurdu. Katliamdan kurtulan mağdurların ve yakınlarını kaybedenlerin de katıldığı duruşmalar sonucunda Lahey mahkemesi, 30 yıl sonra tarihi bir cezaya imza attı.