Gaagadaky taryhy karar: Ruanda genosidine höküm edilenlere ömürlik höküm

Gollandiýanyň Gaaga şäherinde geçirilen taryhy hadysada, adamzat taryhynyň iň garaňky sahypalarynyň biri bolan 1994-nji ýylda Ruandada bolup geçen genosiddäki roly üçin sud edilen Ruandadan bolan Gollandiýanyň raýaty ugewgen N. ömürlik azatlykdan mahrum edildi. Gaaga etrap kazyýeti 66 ýaşly aýyplanany tutuslara garşy genosid we söweş jenaýatlarynda günäkärledi, adalatyň gijikdirilendigine garamazdan görkezilendigini görkezdi.

Mbazi etrabyndaky gyrgynçylygyň aňyrsynda ýerli administrator

Kazyýet tarapyndan çap edilen esasly kararda onuň doly ady aýan edilmedi, ýöne ady köpçülige "ugewgen N." diýilýärdi. A.D. ady bilen tanalýan aýyplanýanyň gyrgynçylyk wagtynda Ruandanyň günortasyndaky Mbazi sebitinde täsirli we abraýly ýagdaýdadygy mälim edildi. Takmynan müň adamyň jogapkärçiligini öz üstüne alan günäkärlenýäniň jemgyýetde iň abraýly şahsyýetdigi nygtalsa-da, ýerli administrator hökmünde öz güýjünden we täsirinden habarly bolmalydygy aýdyldy. Kazyýet günäkärlenýäniň, ilatyň aglaba böleginiň tutus bolan iki aýry şäherçedäki öýleri talamak we otlamak işlerine hut özüniň gatnaşandygyny anyklady.

Tutuşlaryň stadionda bosgun almagy üçin gyrgynçylyk buýrugy

Kazyýetiň iň geň galdyryjy jikme-jiklikleri futbol stadionynda bolup geçen wagşylyk bilen ýüze çykdy. Kazyýetiň maglumatlaryna görä, ugewgen N. howpsuzlyk güýçlerine futbol stadionynda gaçybatalga beren tutuslaryň janyny goramak üçin gaçmagynyň öňüni almak üçin berk görkezmeler beripdir. Bu görkezmäni ýerine ýetirip, stadionda galan ejiz adamlara ot açyldy, granatlar atyldy we daşlar bilen hüjüm edildi. Hüjümlerden gudrat bilen gutulmagy başaranlar pyçak we taýak bilen rehimsizlik bilen öldürildi. Kazyýet aýyplanýanyň bu hereketleriniň adam mertebesine we ýaşamak hukugyna çynlakaý hüjüm bolandygyny mälim etdi we pida bolanlaryň we maşgalalaryň agyrysyny diňe ömürlik azatlykdan mahrum edip boljakdygyny aýtdy. Kazyýetde özüni goramakda aýyplanýan ähli aýyplamalary ret etdi we bu wakalarda maşgalasyny ýitiren pidadygyny aýtdy. Genosidi öjükdirmek aýyplamasyndan aklanan ugewgen N.-nyň aklawçylary karara şikaýat etjekdiklerini habar berdiler.

Gaçybatalga gözlemekden ömürlik türme tussaglygyna çenli adalat gözlemek

1994-nji ýylda Ruandada ekstremist Hutlar tarapyndan başlanan we takmynan 100 gün dowam eden yzygiderli gyrgynçylykda 800 müňden gowrak tutus we aram hutus öldi. Birinji jahan urşundan soň Belgiýanyň mandaty wagtynda ekilen etniki diskriminasiýa tohumlary ýurdy taryhdaky iň ganly genosidleriň birine çekdi. Wakalardan soň Ruandadan gaçyp, Gollandiýada gaçybatalga alan we 2014-nji ýylda bu ýurduň raýatlygyny alan ugewgen N. üçin adalat töwerekleri azaldy. Gollandiýa 2014-nji ýylda Ruanda hökümetiniň ekstradisiýa haýyşyna negatiw jogap berdi we öz kanunlarynyň çäginde derňew işine başlady. Derňew 2020-nji ýylda çuňlaşdyrylandan soň 2024-nji ýylda tussag edilen aýyplanýana garşy kazyýet işi iýun aýynda başlandy. Derňewiň çäginde sorag ediji kazylar we polisiýa toparlary Ruandada ýaşaýan 30-dan gowrak şaýadyň sözlerini aldy. Gyrgynçylykdan aman galanlar we garyndaşlaryny ýitirenleriň gatnaşmagynda geçirilen diňlenişikde Gaaga kazyýeti 30 ýyl soň taryhy höküme gol çekdi.