Macaristan'da Pandemi Dönemine İlişkin 965 Milyon Dolarlık Yolsuzluk Soruşturması

Macaristan'da hükümet, yeni tip koronavirüs (Covid-19) salgını sürecinde gerçekleştirilen devasa bir harcamayı mercek altına alarak yargıya taşıdı. Macaristan Dışişleri Bakanı Anita Orban, bir önceki hükümet döneminde Çin'den yapılan 965 milyon dolar değerindeki ventilatör satın alımında büyük usulsüzlükler yapıldığı gerekçesiyle bakanlık olarak savcılığa suç duyurusunda bulunduklarını duyurdu.

Pandemi Dönemindeki Milyon Dolarlık Solunum Cihazı Alımı Mercek Altında

Söz konusu iddialar, eski Başbakan Viktor Orban liderliğindeki önceki hükümetin Mart ve Nisan 2020 döneminde attığı adımlara dayanıyor. O dönem Çin Halk Cumhuriyeti'nden yaklaşık 17 bin adet solunum cihazı tedarik edilmişti. Muhalefet partileri ise bu alımın hem ihtiyaç duyulandan kat kat fazla olduğunu hem de diğer Avrupa ülkeleriyle kıyaslandığında adet başına fiyatta fahiş ödemeler yapıldığını savunarak sert eleştiriler yöneltmişti. Mevcut Dışişleri Bakanı Anita Orban (eski Başbakan ile sadece soyadı benzerliği bulunuyor), sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, yürütülen incelemelerin "kamu görevini kötüye kullanma" suçu başta olmak üzere çok sayıda hukuki ihlale işaret ettiğini vurguladı. Bakan Orban, soruşturma dosyasında bazılarının yok edilmeye çalışıldığı tespit edilen on binlerce belge bulunduğunu ve geçmiş dönemin üst düzey bakanlık yetkililerinin bu süreçteki sorumluluklarına dair ciddi soru işaretlerinin ortaya çıktığını belirtti.

Aracı Şirketler ve Depolama Maliyetlerinde Büyük Usulsüzlük Şüphesi

Konuya ilişkin olarak Macaristan hükümetinin resmi web sitesinde yayımlanan detaylı raporda, solunum cihazlarının tedarik zincirinde çok sayıda şüpheli işlem tespit edildiği aktarıldı. Soruşturma dosyasında yer alan en dikkat çekici bulgulardan biri, ventilatörlerin önemli bir kısmının doğrudan üreticiden değil, her birine zincirleme şekilde yüksek komisyonlar ödenen çok sayıda aracı firma üzerinden satın alınmış olması. Ayrıca satın alınan bu tıbbi cihazların bir kısmının arızalı çıktığı, büyük bir bölümünün ise depolardan hiç çıkarılmadan çürümeye terk edildiği belirlendi. Kullanılmayan bu cihazların muhafazası için ödenen depolama bedellerinin ise kamu bütçesine milyonlarca dolarlık ek yük getirdiği bildirildi.

Eski Bakan Péter Szijjártó ve Çin Bağlantıları Soruşturuluyor

Sürecin merkezindeki isimlerden biri olan Macaristan'ın eski Dışişleri Bakanı Péter Szijjártó, yaklaşık 12 yıl süren görevi boyunca Budapeşte ile Pekin arasındaki ilişkilerin mimarı olarak biliniyordu. Szijjártó, solunum cihazı alımlarının yanı sıra Çin menşeili Sinopharm Covid-19 aşısından 5 milyon doz tedarik edilmesi sürecini de bizzat yönetmişti. Geçtiğimiz ay, Çinli elektrikli otomobil devi BYD bünyesinde üst düzey bir yöneticilik pozisyonuna geçmek amacıyla milletvekilliği görevinden istifa eden Szijjártó, görev süresi boyunca BYD'ye sağlanan devlet desteklerindeki rolü nedeniyle "çıkar çatışması" suçlamalarının hedefi haline gelmişti. Mevcut Macaristan yönetimi, Szijjártó'nun bakanlığı döneminde BYD firmasının ülkeye yaptığı yatırımlara yönelik geniş kapsamlı bir inceleme daha başlattı.