Macaristan'da Tarihi Karar: Anayasa Değişikliğiyle Cumhurbaşkanı Görevden Alınıyor

Macaristan'da 16 yıllık Viktor Orban iktidarına son vererek başbakanlık koltuğuna oturan Peter Magyar, ülkenin siyasi yapısını kökten değiştirecek ilk büyük hamlesini gerçekleştirdi. Macaristan Ulusal Meclisi'nde kabul edilen tarihi anayasa değişikliği paketiyle, Başbakan Magyar'ın "Orban'ın kuklası" olarak nitelendirdiği Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok'un görevden alınmasının önü resmen açıldı. Parlamentoda yapılan oylamada kabul edilen 17'nci anayasa değişikliği paketi, ülkede yeni bir siyasi dönemin kapılarını aralıyor.

"Macar Ulusuna İhanet Olurdu"

Başbakan Peter Magyar, parlamentoda gerçekleştirdiği hitapta, bu düzenlemenin eski Başbakan Viktor Orban döneminde inşa edilen otoriter ve taraflı kurumsal yapıyı tasfiye etme sürecinin en kritik adımı olduğunu vurguladı. Magyar, yaptığı açıklamada, "Bu anayasaya dokunmamak Macar ulusuna ihanet olurdu" ifadelerini kullanarak reform kararlılığını ortaya koydu. Başbakan, Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok'un önünde iki seçenek olduğunu belirterek, anayasa değişikliğinin beş gün içinde imzalanmaması durumunda parlamento tarafından doğrudan görevden alma sürecinin başlatılacağını ilan etti.

Toplam 199 sandalyeli Macaristan Parlamentosu'nda yapılan oylamada, anayasa değişikliği tasarısı 139 kabul oyuyla yasalaşırken, sadece 6 milletvekili ret oyu kullandı. Muhalefette yer alan eski Başbakan Viktor Orban liderliğindeki Macar Yurttaş Birliği (Fidesz) ve Hristiyan Demokrat Halk Partisi (KDNP) milletvekilleri ise oylamayı protesto ederek oturumu boykot etti. Kabul edilen yeni metinde, Cumhurbaşkanı Sulyok'un görev süresinin, halk nezdinde yaşanan "ciddi güven kaybı" gerekçesiyle erken sonlandırılacağı açıkça belirtildi.

Yargı ve Yasamaya Radikal Sınırlandırmalar

Kabul edilen 17'nci anayasa değişikliği paketi sadece cumhurbaşkanlığı makamıyla sınırlı kalmıyor; yargı ve yasama organlarında da köklü reformlar öngörüyor. Yeni düzenlemeyle birlikte Anayasa Mahkemesi üyeleri için yeniden 70 yaş sınırı getirildi. Bu hamle, eski Başbakan Orban'a yakınlığıyla bilinen Anayasa Mahkemesi Başkanı ve eski Başsavcı Peter Polt ile birlikte 70 yaş sınırını aşmış olan diğer üç yüksek yargıcın görevini doğrudan etkileyecek. Bu isimlerin görev süreleri, anayasa değişikliğinin yürürlüğe girmesinden iki ay sonra otomatik olarak sona erecek.

Ayrıca, milletvekillerinin görev sürelerine de demokratik bir sınırlama getirildi. Yeni yasaya göre, Macaristan'da milletvekilleri en fazla üç dönem veya toplamda 12 yıl görev yapabilecek. Bu süreyi dolduran siyasetçiler, bir sonraki parlamento seçimlerinde yeniden milletvekili adayı olamayacak. Anayasa değişikliğinin resmiyet kazanarak yürürlüğe girmesinin ardından, parlamentonun 30 gün içerisinde ülkenin yeni cumhurbaşkanını seçmesi gerekiyor.

Seçim Zaferinden Tarihi Reformlara Uzanan Süreç

Macaristan'da siyasi dengeleri değiştiren süreç, 12 Nisan'da yapılan genel seçimlerle başladı. Peter Magyar liderliğindeki Saygı ve Özgürlük Partisi (Tisza), seçimlerde tarihi bir zafer elde ederek 199 sandalyeli parlamentoda 141 sandalye kazandı ve anayasayı tek başına değiştirebilecek çoğunluğa ulaştı. 9 Mayıs'ta yemin ederek resmen başbakanlık görevine başlayan Magyar, ilk iş olarak Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok'u istifaya davet etmişti.

Cumhurbaşkanı Sulyok'un görevinden ayrılmayacağını açıklaması üzerine Başbakan Magyar, 5 Temmuz'da cumhurbaşkanının görevden alınmasını da içeren anayasa değişikliği teklifini meclise sundu. Bu süreçte Fidesz partisi, başkent Budapeşte'de geniş katılımlı protesto gösterileri düzenlerken; Cumhurbaşkanı Sulyok ise düzenlemenin demokratik ilkelere uygunluğunun denetlenmesi amacıyla Venedik Komisyonu ve Anayasa Mahkemesi'ne başvuruda bulunmuştu. Ancak parlamentodaki Tisza çoğunluğu, reform paketini yasalaştırarak Macaristan siyasetinde yeni bir sayfa açtı.