Moody’s Kararı Öncesi Büyük Soru: Türkiye’nin Kredi Notu Ekonomik Gerçekleri Ne Kadar Yansıtıyor?

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarının Türkiye ekonomisine yönelik değerlendirmeleri her dönem tartışma konusu olmaya devam ediyor. Açıklanan notların, Türkiye’nin üretim gücü ve makroekonomik dinamikleriyle ne ölçüde uyuştuğu sorusu, finans çevrelerinde en çok analiz edilen başlıklar arasında yer alıyor.

Fitch Ratings’in 17 Temmuz’da Türkiye’nin kredi notunu “BB-” ve görünümünü “durağan” olarak teyit etmesinin ardından, gözler şimdi Moody’s’in 24 Temmuz’da açıklayacağı kritik karara çevrildi.

Temmuz 2025 döneminde Türkiye’nin kredi notunu “B1” seviyesinden “Ba3”e çıkaran ve görünümünü “pozitif”ten “durağan”a revize eden Moody’s, 23 Ocak 2026 tarihindeki değerlendirmesinde de bu notu sabit tutmuştu.

Finansal piyasalar ve ekonomi uzmanları, bu hafta açıklanacak yeni kararda mevcut notun korunmasını en güçlü olasılık olarak görürken, ülke görünümünde yapılabilecek olası bir değişikliğin piyasa hareketleri üzerinde belirleyici olacağını vurguluyor.

Ekonomistlere göre Türkiye, mevcut kredi notunun işaret ettiğinden çok daha yüksek bir üretim hacmine ve büyüme potansiyeline sahip. Ancak kronik yüksek enflasyon ve dış finansman gereksinimine dair soru işaretleri, daha hızlı not artışlarının önündeki en büyük engeller olarak öne çıkıyor.

Ekonomist Şevket Sayılgan ile Ekonomist Prof. Dr. Murat Çetinkaya, derecelendirme kuruluşlarının karar mekanizmalarını, Fitch’in son değerlendirmesini, Moody’s’in 24 Temmuz beklentilerini ve Türkiye’nin benzer gelişmekte olan ekonomilerle olan not kıyaslamalarını detaylı bir şekilde analiz etti.

Ekonomist Şevket Sayılgan, kredi notunun sanılanın aksine bir ülkenin genel kalkınmışlık, refah ya da ekonomik başarı karnesi olmadığını; sadece devletin borç yükümlülüklerini zamanında ve eksiksiz yerine getirebilme kapasitesine dair ileriye dönük bir risk ölçümü olduğunu belirtti.

Fitch’in 17 Temmuz tarihli “BB-” notu ve “durağan” görünüm kararının bu risk penceresinden okunması gerektiğini ifade eden Sayılgan, Moody’s’in 24 Temmuz’da duyuracağı kararın da aynı çerçevede değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uluslararası Kredi Derecelendirme Kuruluşları Hangi Kriterlere Bakıyor?

Şevket Sayılgan, Fitch, Moody’s ve Standard & Poor’s gibi küresel kuruluşların değerlendirme yaparken odaklandığı temel kriterleri şu şekilde özetledi:

"Bu kurumlar benzer parametreleri farklı ağırlıklarla analiz eder. İlk aşamada ekonomik büyüklük, kişi başına düşen milli gelir, büyüme hızı, büyümedeki dalgalanmalar ve enflasyon oranları incelenir.

İkinci önemli sütun kamu maliyesidir. Bütçe dengesi, kamu borcunun milli gelire oranı, faiz ödemelerinin bütçe gelirleri içerisindeki payı, borcun döviz cinsi ve vade yapısı ile kamu-özel işbirliği projelerinden kaynaklanan yükümlülükler masaya yatırılır.

Üçüncü olarak dış denge analiz edilir. Cari açık, ihracatın gücü, dış borç stoku, kısa vadeli borçlar, döviz rezervlerinin yeterliliği ve ülkenin küresel sermaye piyasalarına erişim kolaylığı bu başlık altında değerlendirilir.

Son olarak merkez bankasının bağımsızlığı, para politikasının gücü ve öngörülebilirliği, finansal sektörün dayanıklılığı, hukuki altyapı, kurumsal kalite, siyasi istikrar ve jeopolitik riskler bu denkleme dahil edilir.

Fitch’in güncel değerlendirme modeli de yapısal özellikler, makroekonomik performans, kamu maliyesi ve dış finansman olmak üzere dört ana blok üzerine kuruludur.

Bu nedenle sadece kamu borcunun düşük olması yüksek not almak için yeterli değildir; enflasyonun seviyesi, rezervlerin kalitesi ve politika güvenilirliği de en az borç oranları kadar kritik rol oynar."

Türkiye Likidite Şoklarına Karşı Güçlü Bir Direnç Gösteriyor

Şevket Sayılgan, mevcut kredi notlarının borç ödeme riski açısından Türkiye’nin gerçek durumuyla büyük oranda örtüştüğünü ancak ülke ekonomisinin genel gücünün tamamını yansıtmadığını ifade etti.

Türkiye’nin kamu borcunun milli gelire oranının pek çok gelişmekte olan ülkeye kıyasla oldukça düşük seviyelerde seyrettiğini belirten Sayılgan, “Ekonomik ölçek büyük, üretim yapısı çok yönlü, ihracat pazarları alternatifli ve bankacılık sektörü sermaye ile likidite şoklarına karşı son derece dayanıklı. Türkiye, geçmişte karşılaştığı sert ekonomik ve siyasi dalgalanmalara rağmen dış borç servis yükümlülüklerini aksatmadan yerine getirmeyi başarmıştır” dedi.

Buna karşın Sayılgan; yüzde 30 seviyesinin üzerinde seyreden enflasyon oranının, yüksek dış finansman ihtiyacının, dolarizasyon eğiliminin ve geçmiş dönemlerdeki para politikası değişikliklerinin notun daha yukarı gitmesini sınırladığını ekledi.

Kredi Notları Zaman Zaman Piyasanın Gerisinde Kalıyor

“Kredi derecelendirme notlarının piyasa fiyatlamalarının gerisinden geldiği bilinen bir gerçektir” diyen Sayılgan, Türkiye’nin beş yıllık CDS (kredi risk primi) değerinin 20 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla yaklaşık 229 baz puan seviyesinde dengelendiğini belirtti.

Bu seviyenin geçmiş kriz dönemlerinin çok altında olmasına rağmen, piyasaların Türkiye riskini hala belirli bir primle fiyatlamaya devam ettiğini aktardı.

Fitch’in verdiği “BB-” notu ve “durağan” görünümün ne büyük bir sıçrama ne de negatif bir uyarı olarak görülmesi gerektiğini belirten Sayılgan, süreci şu sözlerle analiz etti:

“Fitch’in verdiği mesaj net: Türkiye’nin borç ödeme kapasitesinde bir risk artışı yok ancak henüz yeni bir not artışını tetikleyecek kalıcı ve güçlü bir iyileşme de tescillenmiş değil. Fitch, Türkiye ekonomisinin 2026 yılında yüzde 2,8; 2027 yılında ise yüzde 4,4 oranında büyüyeceğini öngörüyor. Kuruluş, haziran ayında yüzde 32 olan yıllık enflasyonun 2026 sonunda yüzde 29,5’e gerileyeceğini, brüt rezervlerin ise yıl sonunda 167 milyar dolara ulaşacağını tahmin ediyor.

Burada kritik bir detay var. Fitch, 23 Ocak 2026’da Türkiye’nin görünümünü “pozitif”e yükseltmişti; fakat nisan ayında rezervlerdeki erime ve bölgesel gerilimlerin tetiklediği enerji, cari açık ve enflasyon riskleri nedeniyle görünümü tekrar “durağan”a çekmişti.

Dolayısıyla 17 Temmuz kararı, nisan ayından sonra risklerde yeni bir bozulma olmadığını ancak kayıpların da henüz tam olarak telafi edilemediğini gösteriyor. Fitch, Türkiye’nin bilanço gücünü teslim ederken para politikası ve rezerv birikiminin sürdürülebilirliğini test etmeye devam ediyor.”

Moody’s’in 24 Temmuz Kararından Ne Beklenmeli?

Sayılgan, 24 Temmuz’da açıklanacak Moody’s kararında temel senaryonun kredi notunun “Ba3”, görünümün ise “durağan” olarak korunması yönünde olduğunu, doğrudan bir not artışı olasılığını ise zayıf gördüğünü belirtti. Görünümün “pozitif”e yükseltilmesinin daha olası bir ikinci senaryo olduğunu ancak mevcut enflasyonist ortamda bunun da sürpriz sayılabileceğini kaydetti.

Sayılgan, Moody’s’in değerlendirmesinde öne çıkması beklenen 4 kritik başlığı şu şekilde sıraladı:

1. Uygulanan sıkı para politikasının kararlılığı ve enflasyondaki düşüş trendinin hızı.

2. Rezerv birikiminin piyasa müdahalelerinden arındırılmış, kalıcı yapısı.

3. Bütçe açığı ve faiz giderlerindeki rasyonalizasyon süreci.

4. Siyasi ve jeopolitik gelişmelerin mevcut ekonomi politikalarında bir sapmaya yol açıp açmayacağı.

Moody’s’in ocak ayındaki raporunda da Türkiye’nin dinamik ekonomik yapısı ve düşük kamu borcu övülürken, yüksek enflasyon ve dış kırılganlıklar not sınırlayıcı unsurlar olarak belirtilmişti. Bu nedenle sert negatif bir karar beklenmiyor; daha çok “bekle ve gör” yaklaşımının öne çıkacağı öngörülüyor.

Kredi Notu Tek Başına Doğrudan Yatırım Getirir mi?

Not artışlarının reel ekonomiye ve yatırımlara doğrudan etkisine değinen Sayılgan, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Kredi notunun yükselmesi ilk etapta Hazine’nin dış borçlanma maliyetlerini düşürür ve risk primini aşağı çeker. Bu durum bankaların ve şirketlerin eurobond ihraçlarına olumlu yansır. Ülke notu, şirketler için tavan sınır oluşturduğundan not artışı daha uzun vadeli ve düşük maliyetli küresel sermayeye erişim sağlar.

Ancak tek başına not artışı ülkeye doğrudan fabrika yatırımı çekmek için yeterli değildir. Doğrudan yabancı sermaye; hukukun üstünlüğüne, kur istikrarına, vergi sisteminin öngörülebilirliğine, enerji maliyetlerine, nitelikli iş gücüne ve iç siyasi istikrara bakar. Not kapıyı açar, kurumların kalitesi ise yatırımın kalıcı olmasını sağlar.

Türkiye için asıl büyük eşik, üç büyük derecelendirme kuruluşunun en az ikisinden 'yatırım yapılabilir' notunu almasıyla aşılacaktır. Şu an Fitch ve S&P’nin 'BB-', Moody’s’in 'Ba3' notları bu kritik sınırın üç kademe altında bulunuyor.

Akran Ülkelerle Karşılaştırma: Türkiye Neden Farklı Bir Ligde?

Türkiye ile benzer ekonomik ölçeğe sahip ülkelerin not durumlarını karşılaştıran Sayılgan, çarpıcı örnekler sundu:

"Fitch derecelendirme ölçeğine göre Türkiye 'BB-' seviyesindeyken, Brezilya ve Güney Afrika 'BB', Meksika 'BBB-', Endonezya ise 'BBB' basamağında yer alıyor.

Bu tablo Türkiye açısından adaletsiz görünebilir. Çünkü Türkiye’nin kamu borç yükü Brezilya ve Güney Afrika’dan daha iyi durumda, üretim ve ihracat yelpazesi ise çok daha geniş. Ancak Türkiye’deki yüksek enflasyon oranları, para politikasındaki geçmiş dönem oynaklıkları ve dış finansman bağımlılığı notun geride kalmasına neden oluyor.

Endonezya, 2026 yılında not görünümü negatife dönmesine karşın; güçlü orta vadeli büyümesi, düşük kamu borcu ve makroekonomik istikrar geçmişi sayesinde 'BBB' seviyesindeki yatırım yapılabilir notunu koruyor.

Brezilya ise yüksek kamu borcu ve geniş bütçe açığına rağmen Türkiye’nin bir basamak üzerinde yer alıyor. Bu da not kararlarında sadece borç rasyolarının değil, para politikası çerçevesi ve kurumsal yapısal gücün de ne kadar belirleyici olduğunu kanıtlıyor."

Şevket Sayılgan, yeni not artışlarının yolunun enflasyonun kalıcı olarak yüzde 20’nin altına çekilmesinden, bütçe disiplininin sürdürülmesinden ve para politikasının siyasi takvimlerden bağımsız uygulanacağına dair güvenin pekişmesinden geçtiğini belirterek sözlerini tamamladı.

"Ülkenin Güçlü Yönleri Kredi Notuna Yeterince Yansımıyor"

Ekonomist Prof. Dr. Murat Çetinkaya da kredi derecelendirme kuruluşlarının bir ülkenin salt ekonomik büyüklüğünden ziyade, borçlarını zamanında geri ödeme kapasitesine ve niyetine odaklandığını belirtti.

Çetinkaya; büyüme potansiyeli, bütçe dengesi, kamu borcunun milli gelire oranı, cari denge, uluslararası rezervler ve bankacılık sisteminin gücü gibi rasyoların bu kararlarda belirleyici olduğunu ifade ederek şu tespitte bulundu:

“Türkiye’nin mevcut kredi notunun ekonomik gerçekleri kısmen yansıttığını, ancak ülkenin sahip olduğu bazı yapısal üstünlükleri yeterince fiyatlamadığını düşünüyorum. Düşük kamu borcu, dinamik ve esnek üretim yapısı, güçlü imalat sanayisi, gelişmiş finansal sektörü, yüksek ihracat ve turizm gelirleri göz önüne alındığında Türkiye, mevcut notundan çok daha olumlu bir ekonomik görünümü hak ediyor. Öte yandan yüksek enflasyon, dış borç çevrim ihtiyacı ve rezerv yeterliliği tartışmaları notu baskılayan ana unsurlar olarak kalmaya devam ediyor.”

Fitch’in 17 Temmuz kararının negatif bir gelişme olarak okunmaması gerektiğini söyleyen Çetinkaya, mevcut kazanımların korunduğunu ancak yeni bir not artışı için gereken güven ortamının henüz tam anlamıyla olgunlaşmadığını belirtti.

Prof. Dr. Murat Çetinkaya, Fitch’in temel mesajının uygulanan ekonomik programın başarısızlığı değil, programın kalıcılığının daha uzun süre gözlemlenmesi gerektiği yönünde olduğunu vurguladı.

Moody’s’in 24 Temmuz’da açıklayacağı karara ilişkin beklentilerini de paylaşan Çetinkaya, şu tahminlerde bulundu:

"Moody’s’in mevcut 'Ba3' notunu ve 'durağan' görünümünü koruması en güçlü olasılıktır. Doğrudan bir not artışı için enflasyondaki düşüşün kalıcı hale gelmesi, rezervlerin daha da güçlenmesi ve para politikasındaki sıkı duruşun siyasi takvimlerden bağımsız sürdürülmesi şarttır.

Daha iyimser bir senaryoda ise Moody’s notu değiştirmeden görünümü 'durağan'dan 'pozitif'e çevirebilir. Bu hamle, gelecekteki olası bir not artışının öncüsü olur. Ancak yüksek enflasyon, cari açık ve dış finansman baskısı göz önüne alındığında doğrudan 'Ba2' seviyesine bir yükseltme şimdilik düşük bir ihtimal olarak kalıyor."