Nijerya'da Difteri Salgını Alarmı: Can Kaybı 400'ü Aşarken Okullar Tatil Edildi

Batı Afrika ülkesi Nijerya, son yılların en ciddi sağlık krizlerinden biriyle karşı karşıya. Ülke genelinde hızla yayılan ve halk arasında "kuşpalazı" olarak da bilinen difteri salgını, özellikle kuzey eyaletlerinde etkisini artırmaya devam ediyor. Nijerya Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezinin (NCDC) 2026 yılının 32. haftasına ilişkin açıkladığı güncel verilere göre, yıl başından 9 Ağustos tarihine kadar ülke genelinde 12 bin 977 şüpheli vaka tespit edildi. Yapılan tetkikler sonucunda bu vakaların 10 bin 476'sı doğrulanırken, salgın nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı 406'ya ulaştı. NCDC, şüpheli vakalar üzerinden hesaplanan ölüm oranını yüzde 3,1 olarak duyurdu.

Salgının Merkez Üssü Kuzey Eyaletleri: Aşısızlar Büyük Risk Altında

Sağlık bakanlığı yetkililerinin paylaştığı verilere göre, doğrulanmış difteri vakalarının yaklaşık yüzde 98 gibi ezici bir çoğunluğu ülkenin kuzeyinde yer alan Kano, Kaduna, Katsina, Borno, Bauchi, Plateau, Sokoto ve Zamfara eyaletlerinde yoğunlaşmış durumda. Salgının bu denli hızlı yayılmasının arkasındaki en büyük etken ise aşılama oranlarındaki düşüklük olarak gösteriliyor. NCDC verileri, doğrulanmış vakaların yaklaşık yüzde 68'inin hiçbir şekilde difteri aşısı yaptırmamış kişilerden oluştuğunu ortaya koyuyor. Sağlık makamları, hastalığın henüz ulaşmadığı bölgeleri koruma altına almak amacıyla aşılama ve sürveyans (yakın takip ve gözetim) çalışmalarına hız verdi.

Eyaletlerde Acil Önlemler: Okullar Kapatıldı, Eğitime Ara Verildi

Salgının son haftalarda dramatik bir artış gösterdiği eyaletlerin başında Plateau geliyor. Plateau Eyaleti Sağlık Yetkilisi Dr. Maren Damulak, eyaletteki şüpheli vaka sayısının kısa sürede 149'dan 303'e fırladığını ve 27 kişinin yaşamını yitirdiğini açıkladı. Vakaların yüzde 99'unun Jos North Yerel Yönetim Bölgesi'nde toplandığını belirten Damulak, özellikle Rikkos mahallesinin salgından en ağır darbeyi alan yerleşim yeri olduğunu kaydetti. Hastaların büyük kısmının aşısız çocuklardan oluşması üzerine Plateau yönetimi radikal bir karar alarak, 7 Eylül'den itibaren eyaletteki tüm resmi ve özel ilkokul ile ortaokullarda eğitime geçici olarak ara verdi.

Benzer bir tablo da kuzeybatıdaki Zamfara eyaletinde yaşanıyor. Zamfara Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Direktörü Yusuf Haske, eyalette 367 difteri vakasının kesinleştiğini ve 44 kişinin öldüğünü bildirdi. Abuja'daki Ulusal Referans Merkezi'nde yapılan testlerle teşhislerin kesinleştiğini ifade eden Haske, salgınla mücadele kapsamında "olay yönetim sistemi"nin devreye sokulduğunu ve okulların açılış tarihinin iki hafta ertelenerek 28 Eylül'e çekildiğini duyurdu. Eyalette tedavisi tamamlanan 320'den fazla kişi ise taburcu edildi.

Federal Hükümet ve Sağlık Kuruluşları Teyakkuzda

Salgının kontrol edilemez bir boyuta ulaşmasını engellemek amacıyla Federal Hükümet, 28 Ağustos'ta Kano ve Katsina eyaletlerindeki çocukları korumak üzere acil durum görev gücü oluşturdu. Federal Sağlık ve Sosyal Refah Bakanlığı liderliğinde kurulan bu görev gücünde; NCDC, Ulusal Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerini Geliştirme Ajansı, eyalet yönetimleri ve uluslararası sağlık örgütleri ortak çalışıyor. Görev gücü; temaslı takibi, aşılama açıklarının hızla kapatılması ve hastaların erken evrede tedaviye ulaştırılması için sahada aktif rol oynuyor.

Kano Hastalık Kontrol Merkezi Genel Direktörü Muhammed Abbas, eyalette can kaybının 50'ye ulaştığını belirterek federal hükümetten acil ek aşı takviyesi talep etti. Abbas, ailelere çocuklarında belirti gördükleri an vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurmaları çağrısında bulundu. Kaduna eyaletinde de benzer şekilde 12-17 Eylül tarihleri arasında 23 yerel yönetim bölgesinin tamamını kapsayacak şekilde reaktif bir aşılama kampanyası başlatıldı. Sağlık ekipleri köylerde ve pazar yerlerinde mobil aşı istasyonları kurarak bilgilendirme çalışmaları yürütüyor.

Difteri (Kuşpalazı) Nedir? Belirtileri ve Korunma Yolları

Tıp dilinde "Corynebacterium diphtheriae" adlı bakterinin yol açtığı difteri, son derece bulaşıcı ve ölümcül bir solunum yolu hastalığıdır. Genellikle yakın temas, öksürük veya hapşırma yoluyla havaya saçılan damlacıklar vasıtasıyla kişiden kişiye bulaşır. Hastalık; boğaz, burun, göz ve deride yerleşerek buralarda ciddi tahribata yol açar.

Difterinin en belirgin semptomları arasında yüksek ateş, halsizlik, şiddetli boğaz ağrısı, öksürük ve burun akıntısı yer alır. Hastalık ilerledikçe boğaz bölgesinde gri-beyaz renkli, kalın bir tabaka (yalancı zar) oluşur ve bu tabaka hastanın nefes almasını ciddi şekilde zorlaştırır. Tedavi edilmediğinde kalp kası iltihaplanması ve sinir sistemi hasarı gibi ölümcül komplikasyonlara yol açabilen difteri, çocukluk döneminde uygulanan rutin aşı takvimiyle neredeyse tamamen önlenebilmektedir.