Nigeriýada difteriýa epidemiýasy duýduryşy: Ölümler 400-den geçse mekdepler ýapyldy

Günbatar Afrika ýurtlary Nigeriýa soňky ýyllaryň iň agyr saglyk krizislerinden biri. Theurduň hemme ýerinde çalt ýaýran we köpçüligiň arasynda "kuşalazi" ady bilen tanalýan difteriýa epidemiýasy, esasanam demirgazyk ştatlarynda täsirini artdyrmagyny dowam etdirýär. Nigeriýanyň Kesellere gözegçilik we öňüni alyş merkezi (NCDC) tarapyndan 2026-njy ýylyň 32-nji hepdesinde yglan edilen häzirki maglumatlara görä, ýylyň başyndan 9-njy awgusta çenli ýurtda 12 müň 977 şübheli ýagdaý ýüze çykaryldy. Synaglaryň netijesinde bu hadysalaryň 10 müň 476-sy tassyklandy, epidemiýa sebäpli ölenleriň sany 406-a ýetdi.

Demirgazyk ştatlar epidemiýanyň merkezidir: sanjym edilmedikler uly howp astyndadyr

Saglygy goraýyş ministrliginiň işgärleri bilen paýlaşylan maglumatlara görä, takmynan 98 göterimi tassyklanan difteriýa keseliniň aglaba köplügi ýurduň demirgazygynda ýerleşýän Kano, Kaduna, Katsina, Borno, Bauçi, platosy, Sokoto we Zamfara ştatlarynda jemlenendir. Epidemiýanyň çalt ýaýramagynyň iň uly faktorynyň sanjym derejesiniň pesdigi görkezilýär. NCDC maglumatlary tassyklanan hadysalaryň takmynan 68 göteriminiň hiç haçan difteriýa sanjymyny almadyk adamlarda bolandygyny görkezýär. Saglygy goraýyş edaralary keseliň entek ýetmedik sebitlerini goramak üçin sanjym we gözegçilik (ýakyn gözegçilik we gözegçilik) tagallalaryny çaltlaşdyrdy.

Ştatlarda gyssagly çäreler: Mekdepler ýapyldy, bilim togtadyldy

platon soňky hepdelerde epidemiýanyň ep-esli artan ştatlaryndan biridir. Platonyň döwlet saglygy goraýyş işgäri doktor Maren Damulak ştatda şübheli hadysalaryň sanynyň gysga wagtyň içinde 149-dan 303-e ýetendigini we 27 adamyň ölendigini habar berdi. Kazyýet işleriniň 99 göteriminiň Demirgazyk Demirgazyk Governmenterli Dolandyryş Sebitinde jemlenendigini mälim eden Damulak, Rikkos mähellesiniň epidemiýanyň iň agyr ýitgisi bolandygyny aýtdy. Näsaglaryň köpüsi sanjym edilmedik çagalar bolansoň, platonyň administrasiýasy düýpli karar berdi we 7-nji sentýabrdan başlap ştatyň ähli döwlet we hususy başlangyç we orta mekdeplerinde okuwy wagtlaýynça togtatdy.

Şuňa meňzeş surat demirgazyk-günbatar Zamfara ştatynda başdan geçirilýär. Zamfara Saglygy goraýyş ministrliginiň jemgyýetçilik saglygy müdiri Yusufusuf Haske welaýatda 367 difteriýa keseliniň bardygyny we 44 adamyň ölendigini habar berdi. Diagnozlaryň Abuja şäherindäki Milli maglumat merkezinde geçirilen synaglar bilen tassyklanandygyny mälim eden Haske, "hadysalary dolandyrmak ulgamynyň" epidemiýa garşy göreşiň çäginde işjeňleşdirilendigini we mekdepleriň açylyş senesiniň iki hepde bilen 28-nji sentýabrda yza süýşürilendigini habar berdi. Döwletde bejergisi gutaran 320-den gowrak adam boşadyldy.

Federal hökümet we saglyk edaralary hüşgär

Epidemiýanyň gözegçilik edip bolmajak derejä ýetmeginiň öňüni almak üçin Federal hökümet 28-nji awgustda Kano we Katsina ştatlarynda çagalary goramak üçin gyssagly iş toparyny döretdi. Federal Saglygy goraýyş we durmuş üpjünçiligi ministrliginiň ýolbaşçylygynda döredilen bu iş toparynda; NCDC, Milli başlangyç saglygy goraýyş ösüş gullugy, ştatlaryň hökümetleri we halkara saglyk guramalary bilelikde işleýär. Iş topary; Aragatnaşyk yzlaryny, sanjym boşluklaryny çalt ýapmak we hassalaryň irki döwürde bejergi almagyny üpjün etmek üçin bu ugurda işjeň rol oýnaýar.

Kano kesellerine gözegçilik merkeziniň baş müdiri Muhammet Abbas welaýatda ölenleriň sanynyň 50-e ýetendigini aýtdy we federal hökümetden gyssagly sanjym goldawyny sorady. Abbas maşgalalarynda çagalarynda alamatlary görenlerinde derrew iň ýakyn saglyk edarasyna ýüz tutmaga çagyrdy. Şonuň ýaly-da, 12-nji sentýabrdan 17-nji sentýabr aralygynda Kaduna ştatynda 23 ýerli dolandyryş sebitini öz içine alýan reaktiw sanjym kampaniýasy başlandy. Saglyk toparlary obalarda we bazarlarda ykjam sanjym stansiýalaryny döretmek arkaly maglumat çärelerini geçirýärler.

Difteriýa näme? Alamatlar we öňüni alyş

Lukmançylyk nukdaýnazaryndan "Corynebacterium difteria" atly bakteriýadan döreýän difteriýa, aşa ýokanç we ölüm howply dem alyş keselidir. Adatça ýakyn aragatnaşyk, üsgülewük ýa-da asgyrmak arkaly howada goýberilýän damjalar adatça adamdan adama geçýär. Kesel; Bokurdakda, burunda, gözlerde we deride ýerleşýär we ol ýerde çynlakaý zeper ýetirýär.

Difteriýanyň iň aýdyň alamatlaryna ýokary gyzzyrma, ýadawlyk, bokurdak agyry, üsgülewük we burun akmagy degişlidir. Keseliň ösmegi bilen bokurdak meýdanynda çal-ak, galyň gatlak (pseudomembrana) emele gelýär we bu gatlak hassanyň dem almagyny çynlakaý kynlaşdyrýar. Bejerilmedik ýagdaýynda ýürek myşsalarynyň çişmegi we nerw ulgamynyň zeperlenmegi ýaly ölüm howply kynçylyklara sebäp bolup bilýän difteriýa, çagalykda ulanylýan adaty sanjym tertibi bilen bütinleý diýen ýaly öňüni alyp biler.