Okulların Açılmasına Günler Kala Velilere Büyük Şok: Resmi Tarifeler Var Ama Uyan Yok!

Milyonlarca öğrenci için pazartesi günü çalacak olan ilk ders ziliyle birlikte yeni eğitim-öğretim yılı resmen başlıyor. Ancak okulların açılmasına sayılı günler kala, veliler büyük bir ekonomik yükle karşı karşıya kaldı. Kırtasiyeden okul giyimine, servis ücretlerinden kantin fiyatlarına kadar hemen her kalemde yaşanan fahiş artışlar, aile bütçelerini ciddi şekilde sarsıyor. Yapılan araştırmalar ve sektörel veriler, eğitim maliyetlerinin geçen yıla oranla katlanarak arttığını ortaya koyuyor.

Yapılan piyasa analizlerine göre, bu yıl bir öğrencinin çanta, defter, kalem, suluk, beslenme çantası gibi en temel ihtiyaçlarını içeren kırtasiye alışverişinin minimum maliyeti 2 bin 500 TL ile 3 bin TL arasında değişiyor. Geçen yıl aynı sepetin 1.900 TL ile 2 bin TL seviyesinde olduğu göz önüne alındığında, bu kalemde yaklaşık yüzde 25-30 civarında bir artış yaşandığı görülüyor. Öte yandan, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından özel okulların ders kitabı adı altında velilerden ek ücret talep etmesi kesin bir dille yasaklanmış olsa da bazı özel öğretim kurumları bu yasağı delmenin yolunu buldu. Kitap ve eğitim materyallerini "kırtasiye paketi" adı altında zorunlu tutan bazı özel okulların, bu paketler için 50 bin TL'den başlayıp 200 bin TL'ye kadar ulaşan astronomik rakamlar talep ettiği belirtiliyor. Bununla birlikte okul kantinlerindeki fiyat artışları yüzde 30'u aşarken, okul kıyafetlerindeki yükseliş yüzde 15'i buldu. Velilerin en büyük gider kalemi olan okul servis ücretlerinde ise ortalama yüzde 25-30 oranında artışlar gerçekleşti. Her ilde resmi kurumlarca tavan fiyat tarifeleri belirlenmiş olmasına rağmen, birçok özel okul ve servis firması bu limitleri hiçe sayıyor.

Kantin Fiyatlarında Rekor Artış: Bir Tost Bir Ayran Lüks Oldu

Okul kantinlerinde yeni eğitim dönemi boyunca uygulanacak resmi tavan fiyat tarifesi geçtiğimiz günlerde ilan edildi. Ancak yeni fiyatlar, öğrencilerin günlük harçlık sınırlarını zorlayacak cinsten. Öğrencilerin en çok tükettiği menü olan tost ve ayranın ortak fiyatı, bu yıl 90 TL'den 130 liraya yükseldi. Yeni açıklanan tarifeye göre kantinlerde simit 30 TL, açma ve poğaça ise 35 TL'den satılacak. Yarım litrelik pet suyun fiyatı 15 TL, bir bardak çay ise 25 TL olarak belirlendi. Öğle yemeği alternatifi olarak öne çıkan tavuk dönerin fiyatı ise 145 TL'ye ulaştı.

Bu rakamlar, bir öğrencinin günlük asgari beslenme maliyetini çarpıcı bir şekilde ortaya koyuyor. Okulda sadece bir tost ve ayran tüketmek isteyen bir öğrencinin cebinden günlük 130 TL çıkması gerekirken, buna gün içinde içeceği bir su ve çay eklendiğinde günlük harcama 170 TL'ye ulaşıyor. Her ne kadar Türkiye Kantin İşletmecileri Federasyonu yetkilileri 2026-2027 eğitim yılı için fiyatlara ortalama yüzde 6,2 oranında bir zam yansıttıklarını savunsalar da kantinlerde satılan birçok temel gıda ürününde gerçek zam oranının yüzde 40'ı aştığı görülüyor.

En Büyük Maliyet Kalemi Okul Servisleri Oldu

Eğitim bütçesinde velilerin belini büken en büyük harcama kalemi okul servisleri olmaya devam ediyor. Okul servisi ücretleri, ev ile okul arasındaki mesafe baz alınarak büyükşehirlerde Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME), diğer şehirlerde ise il ve ilçe belediye meclisleri tarafından resmi tarifelerle belirleniyor. İstanbul, Ankara ve İzmir'de yeni dönem zam oranlarının netleşmesiyle birlikte üç büyükşehirdeki güncel servis ücretleri de belli oldu. Bu doğrultuda, İstanbul'da okul servis ücretlerine geçen yıla göre yüzde 10, Ankara'da yüzde 25,49, İzmir'de ise yüzde 35 oranında zam yapıldı.

Yeni tarifeye göre İstanbul'da en kısa mesafe olan 0-1 kilometre arası yıllık servis ücreti 39 bin 970 TL, en uzak mesafe olan 23-25 kilometre arası ise 93 bin 610 TL olarak belirlendi. Belirlenen 25 kilometrenin üzerindeki her bir kilometre için velilerden 87.99 TL ek ücret talep edilecek. Ayrıca güzergah üzerindeki köprü geçiş ücretleri de servisi kullanan toplam öğrenci sayısına bölünerek ücrete dahil edilecek. Ancak tüm bu resmi düzenlemelere ve tavan fiyat sınırlamalarına rağmen, many okul yönetimi ve servis şirketi yasal tarifelerin iki ila üç katı oranında fahiş ücretler talep ediyor.

Velilerden Şikayet Yağıyor: Resmi Tarifeler Yok Sayılıyor

Fahiş fiyat uygulamalarıyla karşı karşıya kalan veliler, tepkilerini hem okul idarelerine iletiyor hem de tüketici platformlarında seslerini duyurmaya çalışıyor. Tüketici şikayetlerinin toplandığı Şikâyetvar platformu, yeni eğitim-öğretim yılı öncesinde okul servis ücretlerine yönelik yapılan başvuruları paylaştı. Gelen şikayetler, yasal sınırların nasıl hiçe sayıldığını gözler önüne seriyor. Örneğin bir veli, resmi tarifeye göre yaklaşık 48 bin TL olması gereken servis ücreti için kendisinden tam 140 bin TL istendiğini belirtti. Bir başka şikayette ise yasal sınırı 79 bin TL olan mesafe için veliden 161 bin TL'yi aşan bir ödeme talep edildiği ifade edildi.

Benzer bir fahiş fiyat uygulaması da İzmir'den bildirildi. Anaokuluna giden çocuğu için kendisinden 9 aylık dönem için tam 161 bin 158 TL servis ücreti istendiğini belirten bir veli, resmi tarifeye göre bu bedelin en fazla 79 bin 443 TL olması gerektiğini vurguladı. Talep edilen tutarın yasal sınırdan 81 bin TL daha fazla olduğunu belirten veliler, duruma tepki gösterdi. Şikayet dilekçelerinde resmi tarifeler ile fiilen istenen ücretler arasındaki devasa uçurumların yanı sıra, kısa mesafeler için fahiş taban fiyat uygulanması ve peşin ödeme yapılmasına rağmen sonradan ek bütçe taleplerinin çıkarılması gibi usulsüzlükler de yer alıyor.

Kırtasiye ve Okul Giyiminde de Zam Yağmuru Sürüyor

Öğrencilerin okul sıralarına dönmesiyle birlikte kırtasiye malzemelerindeki yıllık artış oranları da velileri zorluyor. Son bir yıl içinde kırtasiye ürünlerindeki genel fiyat artışı yüzde 27 ile yüzde 32 bandında gerçekleşti. Ürün bazında incelendiğinde ise en dikkat çekici artışın yüzde 45.45 ile okul sırt çantalarında yaşandığı görülüyor. Bunu yüzde 33,33 artışla mataralar, yüzde 30.14 artışla parmak boyaları ve yüzde 25 artışla 12'li kurşun kalemler takip ediyor. Öğrencilerin günlük kullanımında yer alan beslenme çantaları yüzde 24.14 zamlanırken, yapıştırıcı fiyatları yüzde 20.69, kalem çantası ve kırmızı kalem fiyatları ise yüzde 20 oranında yükseldi. Tüm bu kırtasiye harcamalarının yanı sıra okul formaları ve ayakkabı gibi giyim kalemlerinde yaşanan yıllık artış ise yüzde 15 seviyesine ulaştı.