Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da Türk İHA Rüzgarı: Forbes Analizi ve HÜRJET’in Tarihi Uçuşu

Türk savunma sanayiinin küresel ölçekteki başarıları, Amerika Birleşik Devletleri başta olmak üzere dünya genelinde büyük bir ilgiyle takip ediliyor. ABD merkezli prestijli ekonomi ve analiz dergisi Forbes, Türk insansız hava araçlarının (İHA) küresel etkisini ele alan kapsamlı bir analiz yayımladı. Yayımlanan analizde, Türk İHA ve SİHA teknolojilerinin Orta Doğu ve Kuzey Afrika'daki hızlı yükselişi ile askeri dengeleri nasıl değiştirdiği detaylı bir şekilde masaya yatırıldı.

Körfez’den Kuzey Afrika’ya Türk SİHA’larının Stratejik Yayılımı

Analiz raporunda yer alan bilgilere göre, Türkiye’nin yerli imkanlarla geliştirdiği silahlı insansız hava araçları (SİHA), bugün Arap dünyasının çok büyük bir bölümünde aktif olarak kullanılıyor. Son birkaç yıllık süreçte Orta Doğu ve Kuzey Afrika genelinde hızla yayılan Türk sistemleri; Bayraktar TB2, Akıncı, Anka-S ve Aksungur gibi modellerle Katar’dan Fas’a uzanan geniş bir coğrafyanın envanterine dahil oldu. Yakın zamanda yaşanan gelişmeler de bu yayılımın sahadaki yansımalarını gösteriyor. Yemen'in kuzeyinde 26 Temmuz tarihinde Husiler tarafından Suudi Arabistan Kraliyet Hava Kuvvetleri'ne ait bir Bayraktar Akıncı'nın düşürülmesi, Türkiye ile yapılan büyük savunma anlaşmasının ardından Akıncıların Suudi Arabistan envanterinde aktif olarak göreve başladığını kanıtladı. Suudi Arabistan, daha önce 2021 yılında Vestel Savunma üretimi olan Karayel-SU modelinin lisans altında ortak üretimi için Türkiye ile el sıkışmış, 2023 yılında ise Baykar’dan miktarı açıklanmayan düzeyde Akıncı sipariş etmişti. Teknoloji transferi ve ortak üretimi de ihtiva eden bu dev anlaşma, Baykar’ın o döneme kadarki en büyük savunma ve havacılık ihracat sözleşmesi olarak kayıtlara geçmişti.

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ise 2010’lu yıllarda Çin üretimi Wing Loong II SİHA’larını tercih ederken, Türkiye ile ikili ilişkilerin normalleşmesinin ardından rotasını Türk savunma sanayiine çevirdi. BAE'nin 2022 yılında 120 adet Bayraktar TB2 siparişi verdiği ve bunun yanı sıra Akıncı tedarik ettiği bildirildi. Bölgede Türk İHA'larının ilk yabancı müşterisi konumunda olan Katar, 2018 yılında altı adet Bayraktar TB2 satın alarak bu süreci başlatmıştı. Kuveyt ise 2023 yılında gerçekleştirdiği 370 milyon dolarlık dev anlaşma ile 18 adet TB2 sipariş etti ve bu siparişlerin teslimatları Temmuz 2025 itibarıyla başladı. Diğer yandan Yemen hükümeti de İHA tedariki konusunda Türkiye ile mutabakata varırken, Türkiye Yemenli İHA pilotlarının eğitim süreçlerini de üstlendi.

Kuzey Afrika’da Güç Dengelerini Değiştiren İş Birlikleri

Mısır ile Türkiye arasındaki diplomatik ilişkilerin yeniden ivme kazanması, savunma sanayii iş birliğinde de somut adımlarla kendini gösterdi. Mısır, savunma gücünü artırmak amacıyla Akıncı satın alırken, Türk İHA’larının ülkede yerel montajla üretilmesi için ortak üretim anlaşmalarına imza attı. Türkiye ayrıca, Nisan 2023 tarihinde iç savaşın patlak vermesinin ardından Sudan ordusuna Bayraktar TB2 desteği sağladı. Tunus ise 2020 yılında altı adet Anka-S satın alarak Türk savunma teknolojisini tercih eden ülkeler arasına katıldı. 2020 yılındaki Libya iç savaşında ise Bayraktar TB2'ler, Türkiye destekli Ulusal Mutabakat Hükümeti güçlerinin Halife Hafter tarafından yürütülen Trablus kuşatmasını kırmasında kritik bir rol üstlenmişti. Türkiye, ilerleyen dönemde Hafter ile de ilişkilerini geliştirirken, Ağustos 2026’da Hafter güçlerinin kontrolü altında bulunan doğu Libya’daki El-Hadim hava üssünde en az iki adet Akıncı SİHA'nın konuşlandırıldığı görüntülendi.

Gök Vatan’da Yeni Milat: HÜRJET İlk Teslimat Uçuşunu Gerçekleştirdi

Türkiye'nin havacılık alanındaki bir diğer gururu olan ve Türk Hava Kuvvetleri’ne teslim edilecek ilk milli jet eğitim uçağı HÜRJET, 30 Ağustos Zafer Bayramı’nda tarihi bir uçuş gerçekleştirdi. Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, sosyal medya hesapları üzerinden yaptığı paylaşımda, TUS-A020 kuyruk numaralı HÜRJET’in, uçağın ilk prototipi eşliğinde gerçekleştirdiği nefes kesici uçuşun görüntülerini paylaştı. Görgün, paylaşımında şu ifadeleri kullandı: "HÜRJET’imizi Büyük Zafer’in 104. yıl dönümünde Gök Vatan’la buluşturduk. Hava Kuvvetleri Komutanlığımıza teslim edilecek ilk HÜRJET, yer ve taksi testlerinin ardından ilk uçuşunu başarıyla gerçekleştirdi. İstiklalimizi zafere taşıyan irade, bugün millî havacılığımızın kanatlarında yükselmeye devam edecek."

18 Dakikalık Tarihi Test ve Süpersonik Kabiliyet

HÜRJET programı, 25 Nisan 2023 tarihinde gerçekleştirilen ilk uçuşuyla birlikte gelişim sürecinde çok kritik bir eşiği geride bırakmıştı. Üretilen iki adet prototip ile aralıksız sürdürülen test faaliyetleri kapsamında HÜRJET, süpersonik (ses üstü) uçuş kabiliyetini başarıyla kanıtladı. Projenin seri üretim aşamasına yönelik çalışmalar hız kazanırken, Hava Kuvvetlerine teslim edilecek ilk uçağın son montaj hattı faaliyetlerinin tamamlanmasının ardından yer ve taksi testleri de başarıyla icra edildi. Tüm hazırlıkların eksiksiz tamamlanmasıyla birlikte uçuş kararı alındı ve HÜRJET, havada 18 dakika kalarak ilk teslimat uçuşunu emniyetli bir şekilde tamamladı.

Bölgesel Etki ve Düşük Maliyetli Yüksek Teknoloji Çözümleri

Türkiye’nin Fas’a gerçekleştirdiği TB2 satışı, komşu Cezayir’in tepkisini çekmişti. Ankara, bu diplomatik dengeleri gözeterek Cezayir’e de Türk İHA’larını teklif etti. Bu girişimin ardından Cezayir, Anka-S ile daha büyük ve çift motorlu yapıya sahip olan Aksungur siparişinde bulundu. Diğer yandan, iç savaş sürecinde hava kuvvetleri büyük ölçüde imha olan Suriye’nin, hava savunma ve taarruz gücünü yeniden inşa etme sürecinde Türk İHA’larını geçici ve düşük maliyetli bir çözüm olarak değerlendirmesi güçlü bir ihtimal olarak görülüyor. Lübnan da benzer şekilde, Türk İHA’larını da kapsayabilecek düşük maliyetli ancak yüksek teknolojiye sahip savunma sistemlerini alternatifler arasında bulunduruyor. Türk İHA’larının Körfez bölgesinden Kuzey Afrika’ya uzanan bu geniş coğrafyadaki hakimiyeti, Türkiye’nin bölgesel nüfuzunu artırırken, birçok ülke ile teknoloji transferi ve ortak üretim projelerine kapı aralıyor.