Palantir'in Yapay Zeka Teknolojileri İsrail Askeri Stratejilerinde

Ocak 2024'te, ABD merkezli veri analizi devi Palantir, İsrail ordusuna sunduğu yapay zeka destekli hizmetlerle dikkatleri üzerine çekti. Şirket, hedef belirleme ve veri analizi odaklı yapay zeka çözümleriyle İsrail'in askeri operasyonlarına katkı sağlarken, bu teknolojilerin Gazze, İran ve Lübnan'daki farklı askeri harekatlarda kullanıldığı iddiaları da kamuoyuna yansıdı. {{IMG_0}}

İsrail ile Stratejik Ortaklık

Anadolu Ajansının (AA) "Teknokrasi ve Teknofaşizm" başlıklı dosyasında Palantir'in savunma sanayisindeki rolü ve İsrail ordusuyla olan işbirliği detaylı bir şekilde incelendi. İsrail Savunma Bakanlığı ile yapılan görüşmelerin ardından, Palantir'in İsrail ordusuna stratejik ortaklık çerçevesinde yapay zeka temelli teknolojik destek sunacağı açıklandı. Ancak, bu işbirliğinin kapsamı ve sunulan hizmetlerin ayrıntıları hakkında resmi bir açıklama yapılmadı.

Palantir'in Savunma Sektöründeki Rolü

Palantir, savunma sanayisindeki yerini sağlamlaştırarak, veri temelli istihbarat çözümleri geliştirmek üzere yapay zeka teknolojilerini aktif bir şekilde kullanıyor. Şirket, "Gotham", "Yapay Zeka Platformu (AIP)", "Foundry" ve "Skykit" gibi sistemlerle, askeri operasyonlarda veri entegrasyonu ve istihbarat analizi yapabilen yazılımlar sunuyor. Bu gelişmiş sistemler, büyük dil modellerini operasyonel sistemlere dahil ederek sahada taşınabilir veri toplama ve işleme kapasitesine sahip. {{IMG_1}}

ABD ile Ortak Projeler

Palantir, 2025'te ABD ordusuyla 10 milyar dolarlık büyük bir anlaşma imzalayarak, ABD Savunma Bakanlığının (Pentagon) hedef tespit programı olan "Maven" projesinde ana ortak olarak yer aldı. Şirket, ayrıca "TITAN" programı kapsamında yeni nesil istihbarat yer istasyonu geliştiriyor ve "Army Vantage" platformuyla ABD ordusunun veri ve yapay zeka tabanlı karar süreçlerini hızlandırıyor.

İsrail'de Artan Talep

Palantir'in kurucu ortakları Alex Karp ve Peter Thiel, Ocak 2024'te Tel Aviv'de yapılan yönetim kurulu toplantısında İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog ile bir araya geldi. Karp, İsrail'deki basın toplantısında, şirketin sunduğu hizmetlere yönelik artan talepten bahsederek, 7 Ekim 2023'ten önce sağladıkları ürünlerden farklı çözümler sağladıklarını belirtti. Karp, "İsrail'i her şekilde desteklediğimiz için gurur duyuyorum" diyerek, şirketin İsrail'le olan işbirliğini vurguladı.

Tartışmalı Kullanımlar ve İddialar

"Business and Human Rights Resource Centre" adlı uluslararası kuruluşun açıklamaları, Palantir'in İsrail ordusuna sağladığı teknolojinin Gazze'deki saldırılarda kullanıldığına işaret etti. Şirket ise bu iddiaları reddederek, çalışmalarının ABD müttefikleriyle olan küresel destekle uyumlu olduğunu savundu. Michael Steinberger'in "Vadideki Filozof: Alex Karp, Palantir ve Gözetim Devletinin Yükselişi" adlı kitabında ise, Palantir teknolojilerinin İsrail'in Lübnan'daki Hizbullah'a yönelik operasyonlarında kullanıldığı bilgisi yer aldı.

Yapay Zeka ve Askeri Stratejiler

Washington Post'ta yer alan bir haberde, Pentagon'un İran'a yönelik saldırılar planlarken yapay zeka şirketi Anthropic'in Claude modelini ve Palantir'in geliştirdiği Maven Akıllı Sistemini kullandığı belirtildi. Bu sistemler, gelişmiş yapay zeka teknolojilerini kullanarak İran'daki potansiyel hedefleri belirledi ve konum bilgisi sağladı. Aynı sistemin Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'nun askeri operasyonla ABD'ye getirilmesinde de kullanıldığı ifade edildi.

İsrail'in Teknoloji Altyapısı

2025 yılında Microsoft'un 50. yıl etkinliğinde Palantir'in İsrail ile işbirliğini protesto eden Ibtihal Abousaad, AA'ya yaptığı açıklamada, Palantir'in veri analiz sistemlerinin İsrail ordusunun operasyonlarında kritik bir rol oynadığını söyledi. Abousaad, bu teknolojilerin Gazze'deki soykırımda kullanıldığını ve sosyal medya verilerinin İsrail tarafından nasıl toplandığını belirtti.

Yapay Zeka ve İnsan Hakları

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsünden (SIPRI) yapay zeka yönetişim uzmanı Laura Bruun, yapay zekanın çatışma ortamlarında kullanılmasının savaşın doğasını önemli ölçüde değiştirdiğini, özellikle hedef belirlemede hız ve ölçek açısından etkili olduğunu belirtti. Bruun, bu teknolojilerin insan hakları üzerinde ciddi riskler oluşturduğunu ve mahremiyet ihlallerine yol açabileceğini ifade etti. Devletlerin yapay zekayı etik ve sorumlu bir şekilde kullanması gerektiğini vurgulayan Bruun, bu konuda net yönergelerin eksikliğine dikkat çekti.

Yapay zeka teknolojilerinin savaş alanında kullanılması, insan kaynaklı hatalardan farklı riskler doğurabilir ve bu durum, sorumluluğun devletlere ait olduğu anlamına gelir. Bruun, çatışma sahasında yaşanan sorunların yapay zekadan kaynaklanıp kaynaklanmadığını tespit etmenin zorluklarına işaret etti ve bu teknolojinin soyut yapısı nedeniyle hataların kaynağının belirlenmesinin güç olduğunu belirtti.

Gelecekte, yapay zekanın savaş alanlarında nasıl kullanılacağı ve bu kullanımın yasal ve etik sorumlulukları hakkında daha net bir çerçeve oluşturulması gerekmektedir. Şu anda, devletlerin yapay zekayı yasal ve sorumlu bir şekilde nasıl kullanması gerektiği konusunda pratikte belirlenmiş net adımlar bulunmamaktadır.