Petrol Fiyatları ABD-İran Mutabakatıyla Yeni Düşüş Eğiliminde

ABD ve İran arasında elektronik olarak imzalanan bir mutabakat zaptı, küresel petrol piyasalarında önemli bir dalgalanmaya neden oldu. Bu gelişme, Brent petrolün varil fiyatını 76,54 dolara ve Batı Teksas türü (WTI) ham petrol fiyatını ise 72,83 dolara kadar düşürdü. Bu fiyatlar, savaş döneminin en düşük seviyelerine işaret ediyor ve 80 dolar eşiğinin altına inen petrol fiyatları, savaş öncesi seviyelerine doğru geriliyor. {{IMG_0}}

Küresel Piyasalar ve Petrol Fiyatlarında Düşüş

Pakistan'ın arabuluculuğuyla yürütülen görüşmeler kapsamında, 14 Haziran'da ABD ve İran arasında savaşın sona erdirilmesi ve sorunların diplomatik yollarla çözülmesi amacıyla 14 maddelik bir mutabakat zaptı imzalandı. Henüz kamuoyuna açıklanmayan bu mutabakatın, savaşın sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın geçişlere açılması ve ABD'nin deniz ablukasının kaldırılmasını içerdiği bildirildi. Taraflar, imzalanan bu anlaşmayla birlikte başlayan 60 günlük süreçte nihai bir anlaşmaya varmayı hedefliyor.

Jeopolitik Belirsizlik ve Etkileri

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın yol açtığı ve tarihin en büyük petrol arz kesintilerinden biri olarak değerlendirilen bu süreç, küresel piyasalarda ani bir petrol şoku riskini azaltırken, jeopolitik belirsizliğin devam edeceği yeni bir dönemi başlattı. Norveç merkezli bağımsız araştırma kuruluşu Rystad Energye göre, 60 günlük süre içinde dar kapsamlı bir anlaşma ihtimali en olası sonuç olarak değerlendiriliyor. Bu senaryoda, Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol günlük 10 milyon varile ulaşabilir ve varil başına 5-10 dolarlık bir jeopolitik risk primi devam edebilir.

Potansiyel Senaryolar ve Fiyat Hareketleri

Yüzde 25 olasılıkla, kapsamlı bir anlaşmanın imzalanmadığı ancak ateşkesin sürdüğü bir senaryoda, Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol akışının günlük 5 milyon varille sınırlı kalabileceği ve bu belirsizlik nedeniyle fiyatlara 10 dolarlık bir risk primi eklenebileceği öngörülüyor. {{IMG_1}}

Müzakerelerin başarısız olması ve çatışmaların yeniden başlaması durumunda, fiyatlarda risk priminin 15-20 dolara kadar çıkabileceği ihtimali yüzde 10 olarak ifade ediliyor. Tam kapsamlı bir nükleer anlaşmayla, Hürmüz Boğazı'ndan petrol akışının günlük 14 milyon varile çıkması beklenirken, risk priminin büyük ölçüde ortadan kalkacağı senaryo ise düşük bir ihtimal olarak değerlendiriliyor.

Uzman Görüşleri ve Piyasa Tepkileri

Avrupa merkezli Montel Analytics Jeopolitik Enerji Analisti Andres Cala, nihai bir anlaşma yerine 60 gün sürecek geçici bir ateşkesin sağlandığını ve tarafların farklı açıklamalarla "zafer" ilan etmelerinin sürecin belirsizliğini artırdığını belirtti. Piyasalarda kısa vadeli rahatlama fiyatlamasının öne çıktığını ifade eden Cala, "Petrol ve doğal gaz fiyatları, Hürmüz'ün kademeli olarak yeniden açılacağı ve akışların nihayet normalleşeceği varsayımıyla savaş priminin bir kısmını çıkararak rahatlamayı fiyatlara yansıtıyor." dedi. Ancak bu iyimserliğin abartılı olabileceğini de vurguladı.

Ekonomik ve Stratejik Çıkarlar

İran'ın nükleer kapasite, Hürmüz Boğazı ve füze gibi bölgesel caydırıcılık unsurlarını elinde tutmak isteyeceğini, Trump'ın ise bu durumdayken Tahran'ın kalıcı bir anlaşmayı kabul etmesinin zor olduğunu belirten Cala, Washington ve Tahran'ın ekonomik sıkıntılar nedeniyle zaman kazanmaya çalıştıklarını dile getirdi. "Petrol ve doğal gaz fiyatları kısa vadede düşebilir, ancak kalıcı anlaşmalar sağlanana kadar fiyatların orta ve uzun vadede yüksek seviyelerde seyretmesi muhtemel." dedi.

Uluslararası Piyasaların Tepkisi

Viyana Enerji Araştırmaları Enstitüsü Başkanı Fereydoun Barkeshli, ABD ve İran'ın anlaşma metnine ne ölçüde bağlı kalacaklarının belirleyici olacağını belirterek, "Önümüzdeki iki ay kritik olacak." ifadesini kullandı. Barkeshli, uluslararası petrol piyasalarının son aylarda yüksek direnç gösterdiğine dikkat çekerek, "İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması halinde petrol fiyatlarının kontrolden çıkmasını beklemeyen neredeyse hiçbir petrol analistiyle karşılaşmadım." dedi.

Petrol Piyasasında Gelecekteki Beklentiler

Barkeshli, petrolün bulunabilirliği konusunda piyasanın başlıca aktörlerinin kendine güvendiğini, ancak asıl endişenin petrolün hareketi olduğunu belirtti. "Piyasada yaklaşık 1 milyar varillik bir petrol açığı var. Bölgedeki petrol tesislerinde meydana gelen hasarın boyutundan henüz emin değiliz. Bu değişkenler netleştiğinde piyasa fiyatı daha doğru şekilde belirlenebilecek konuma gelir." dedi. Barkeshli, Brent petrolün varil fiyatının 75-85 dolar seviyelerinde seyretmesinin beklendiğini dile getirdi.

Sonuç ve Olası Gelişmeler

Piyasalar önünde birçok bilinmeyen faktörün bulunduğunu vurgulayan Barkeshli, "Jeopolitik risk primi, tüm toz duman dağılsa bile tamamen ortadan kalkmayacak. Nakliye ve sigorta şirketleri Hürmüz faktörünü uzun süre fiyatlamaya devam edecek." dedi. ABD'li kaya petrolü üreticileri, projelerini ve üretimlerini desteklemek için petrol fiyatlarının varil başına 70 doların üzerinde olmasını talep etmeye devam ediyor. Bu durum, bölgedeki savaşın bölge ülkelerinin daha yüksek petrol fiyatlarına ihtiyaç duymasına yol açıyor. Nitekim Suudi Arabistan, geçen yıl 2026 mali yılı için varil başına 90 dolar petrol fiyatına ihtiyaç duyduğunu belirtmişti.