Ortadoğu'da Enerji Haritası Yeniden Çiziliyor: 46 Yıllık Petrol Hattı Projesi İçin Dev Adım

ABD ve İran arasındaki gerilimlerin Basra Körfezi ve dolayısıyla küresel enerji arzının kalbi olan Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğini felç etmesi, bölge ülkelerini alternatif arayışlarına yöneltti. Petrol ihracatına bağımlı olan Irak, boğazın olası kapanma risklerine karşı stratejik bir hamle yaparak, yaklaşık 46 yıldır atıl durumda olan tarihi bir rotayı yeniden canlandırmaya hazırlanıyor.

Hürmüz Boğazı'na Alternatif: 15 Milyar Dolarlık Dev Yatırım

Reuters'ın ulaştığı kaynaklara göre, Irak petrolünü Suriye üzerinden Akdeniz'e taşıyacak yeni boru hattı projesinin maliyetinin 15 milyar doları aşması bekleniyor. ABD'li yetkililer ve Chevron'un da dahil olduğu dev konsorsiyum, bu projeyi küresel enerji sektörünü Hürmüz Boğazı'na olan bağımlılıktan kurtaracak kritik bir hamle olarak görüyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada önümüzdeki iki yıl içinde Hürmüz Boğazı'nın önemini yitireceğini ve sıradan bir su kütlesine dönüşeceğini iddia etmişti. Bessent, boğazdan geçen petrol ve LNG miktarının %50 ila %70'inin toprak altındaki boru hatlarına kaydırılacağını belirtse de, sektörel kaynaklar inşaat süreci ve bürokratik engeller nedeniyle projenin en az 4 yıl sürebileceğini öngörüyor.

Irak'ın Petrol İhracatında Yaşanan Büyük Kayıp

Hürmüz Boğazı'ndaki istikrarsızlıktan en çok zarar gören aktörlerin başında Irak geliyor. Irak Kamu Petrol Şirketi (SOMO) verilerine göre, savaş öncesi dönemde büyük kısmı Basra Körfezi üzerinden olmak üzere günde 3.6 milyon varil (ayda yaklaşık 110 milyon varil) petrol ihraç eden ülke, temmuz ayında Hürmüz üzerinden sadece 35.5 milyon varil sevkiyat gerçekleştirebildi. Bu devasa kayıp, alternatif rotaların aciliyetini bir kez daha ortaya koydu. Şu anda Irak'ın aktif olarak kullandığı tek hat olan Kerkük-Ceyhan boru hattı üzerinden sevkiyatlar geçtiğimiz yıl yeniden başlamıştı ancak tek bir hatta bağımlı kalmak istemeyen Bağdat yönetimi, gözünü Akdeniz'e çevirdi.

Kerkük-Banyas Hattı Tamamen Yenileniyor

Irak'ın kuzeyindeki Kerkük bölgesini Suriye'nin Akdeniz kıyısındaki Banyas Limanı'na bağlayan mevcut bir hat bulunuyor. Ancak, 1980'lerden bu yana iki ülkede yaşanan savaşlar ve çatışmalar nedeniyle ağır hasar gören bu hat, yaklaşık 46 yıldır düzenli olarak kullanılmadı. Uzmanlar, eski hattın sağlam kalan kısımlarının dahi modern teknolojiye uyumsuz olduğunu, bu nedenle sıfırdan entegre bir ham petrol boru hattı sisteminin kurulacağını belirtiyor. Yeni projeyle birlikte, Irak'ın kuzey ve güneyindeki petrol sahalarından çıkarılan ham petrol, ülkenin batısındaki Hadisa bölgesinde kurulacak devasa bir toplama merkezinde birleştirilecek ve buradan Suriye'nin Banyas Limanı'na pompalanacak.

Konsorsiyum Hazır, Suriye'de Yeni Dönem Bekleniyor

Projenin hayata geçirilmesi için teknik ve mali fizibilite çalışmalarını yürütmek üzere Suriye ve Irak hükümetleri; ABD'li enerji devi Chevron, TI Capital ve Katar merkezli UCC Holding'den oluşan güçlü bir konsorsiyum ile ayrı ayrı mutabakat zaptları imzaladı. ABD yönetimi, günlük 2 milyon varil ham petrol taşıma kapasitesine sahip olacak bu hattın "rehabilitasyon ve yeniden inşasını" desteklediğini açıkladı. Ancak projenin önündeki en büyük zorluklardan biri, eski altyapının tamamen sökülmesi ve Suriye'deki yeni hükümetten gerekli yasal ve diplomatik izinlerin alınması süreci olacak. Bu bürokratik ve teknik adımlar, projenin takvimini doğrudan etkileyecek en önemli faktörler arasında yer alıyor.