Rusya'da Akaryakıt Krizi Yeniden Derinleşti: İstasyonlarda Kota ve Plaka Dönemi

Dünyanın en büyük enerji üreticilerinden biri olan Rusya'da iç piyasadaki akaryakıt krizi yeniden kritik bir boyuta ulaştı. Sürücülerden gelen anlık verileri analiz eden GdeBENZ platformundan derlenen bilgilere göre, ülke genelinde benzin veya dizel yakıt bulunduğu bildirilen istasyonların oranı büyük bir düşüş yaşadı. 9 Ağustos tarihinde yüzde 41 seviyesinde olan bu oran, 16 Ağustos itibarıyla yüzde 28,1’e kadar geriledi. Haritalardaki güncel veriler, pek many istasyonda yakıtın tamamen tükendiğini, açık olanlarda ise kilometrelerce uzayan kuyruklar ve katı satış limitlerinin uygulandığını gösteriyor. Krizin özellikle ülkenin güney kesimlerinde, Volga bölgesinde ve bazı merkezi eyaletlerde yoğunlaştığı gözleniyor.

Bölgelerde Radikal Önlemler: Plaka ve QR Kod Sınırlamaları

Yaşanan tedarik sıkıntıları nedeniyle yerel yönetimler ardı ardına olağanüstü önlemler açıklamaya başladı. Sorunun en ağır hissedildiği bölgelerden biri olan Orenburg'da yönetim, 12 Ağustos'tan itibaren akaryakıt satışlarına kapsamlı kısıtlamalar getirdi. Orenburg Valisi Yevgeniy Solntsev, araçların plakalarının son rakamına göre tek ve çift günlerde yakıt alabilmesini öngören bir sisteme geçildiğini duyurdu. Benzer bir plaka kısıtlaması Lipetsk bölgesinde de yeniden devreye sokulurken, bölgedeki büyük akaryakıt zincirlerinde araç başına satılabilecek maksimum benzin miktarı 30 litre ile sınırlandırıldı. Kırım'ın Sivastopol kentinde ise yakıt satışlarında QR kod sistemi yeniden uygulanmaya başlanırken, standart benzin türlerinde araç başına 20 litrelik kota getirildi. Altay Cumhuriyeti'nde ise sürücülerin aşırı talebini ve farklı istasyonlardan mükerrer alım yapmasını engellemek amacıyla günde sadece bir kez yakıt alabilme kuralı uygulanmaya devam ediyor. Başkent Moskova'da dahi bazı istasyonların yakıtsız kaldığı ve açık olan istasyonlarda uzun araç kuyruklarının oluştuğu bildiriliyor.

Turizm ve Liman Kentlerinde Tedarik Alarmı

Akaryakıt sıkıntısı, Rusya’nın en önemli turizm merkezlerinin yer aldığı Krasnodar bölgesini de doğrudan vurdu. Bölgenin popüler tatil destinasyonlarından Anapa şehrinde, 17 Ağustos itibarıyla faaliyet gösteren 25 akaryakıt istasyonundan 11’inin yakıtı yalnızca özel yakıt kartına sahip araçlara ve kamu hizmeti araçlarına sattığı açıklandı. Geriye kalan 14 istasyonda ise araç başına katı satış limitleri uygulanıyor. Bölgenin en önemli liman kentlerinden Novorossiysk’te de durum farksız değil. 17 Ağustos sabahı yapılan sayımlara göre, şehirde faal olan 28 istasyonun sadece 5’inde AI-92, 6’sında ise AI-95 tipi benzin bulunabildi; dizel yakıt satışı ise 27 istasyonda devam etti.

FAS Denetimleri Sıkılaştırdı ve Hükümetin Aldığı Olağanüstü Önlemler

Krizin derinleşmesiyle birlikte Rusya Federal Rekabet Servisi (FAS) de sektöre yönelik denetimlerini olağanüstü düzeyde artırdı. FAS verilerine göre, yılbaşından 17 Ağustos’a kadar geçen süreçte petrol şirketleri ve bağımsız akaryakıt piyasası aktörleri hakkında 41 soruşturma açıldı ve 68 resmi uyarı yapıldı. Bu soruşturmalardan 30'unun doğrudan yaz aylarında açılması dikkati çekerken, yaz dönemindeki soruşturma sayısının yılın ilk 5 ayına kıyasla yaklaşık üç katına çıkması krizin boyutunu gözler önüne seriyor. İncelemelerin özellikle fahiş fiyatlandırma ve rekabet kurallarının ihlali üzerine yoğunlaştığı belirtiliyor.

Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak başkanlığında 14 Ağustos’ta yapılan son toplantıda; Orenburg, Lipetsk, Tver, Oryol, Tuva, Hakasya, Krasnodar, Zabaykalye, Primorskiy ve Krasnoyarsk bölgelerindeki kritik yakıt arzı masaya yatırıldı. Rus yetkililer; bazı petrol rafinerilerinin bakıma alınması veya devre dışı kalması, Ukrayna’nın enerji altyapısına yönelik insansız hava aracı (İHA) saldırıları, yaz sezonundaki yüksek talep ve demiryolu sevkiyatlarındaki lojistik aksamaların krizi tetiklediğini savunuyor. Temmuz başında Rusya’nın benzin üretiminin mevsimsel ortalama tüketimin yüzde 65’ine kadar gerilediği açıklanmıştı.

İç piyasayı rahatlatmak isteyen Rus hükümeti, geleneksel ortakları Belarus ve Kazakistan'ın yanı sıra Hindistan ve Fas'tan da benzin ithal etmeye başladı. Ayrıca, benzin ihracatına yönelik geçici yasak 31 Ocak 2027 tarihine kadar uzatıldı. Son çare olarak Rus hükümeti, iç piyasadaki akaryakıt miktarını hızla artırabilmek amacıyla çevre standartları daha düşük olan ve Euro-5'e kıyasla daha yüksek oranda kükürt barındıran Euro-2, Euro-3 ve Euro-4 sınıfı benzinlerin üretimine, ithalatına ve satışına geçici olarak izin verdi.