Russiýada ýangyç krizisi ýene-de çuňlaşdy: Stansiýalarda kwota we ygtyýarnama döwri

Dünýäniň iň uly energiýa öndürijilerinden biri bolan Russiýada içerki bazardaky ýangyç krizisi ýene-de möhüm derejä çykdy. Sürüjileriň gyssagly maglumatlaryny seljerýän GdeBENZ platformasyndan düzülen maglumata görä, ýurt boýunça benzin ýa-da dizel ýangyjynyň bardygy habar berilýän stansiýalaryň tizligi ep-esli azaldy. 9-njy awgustda 41 göterim bolan bu nyrh 16-njy awgustda 28,1 göterime çenli azaldy. Kartalardaky häzirki maglumatlar köp stansiýanyň ýangyjyň ýokdugyny görkezýär, açyk bolanlaryň bir kilometre çenli nobatlar we satuw çäkleri bar. Krizisiň esasan ýurduň günorta böleginde, Wolga sebitinde we käbir merkezi ştatlarda jemlenendigi syn edilýär.

Sebitlerdäki düýpli çäreler: Ygtyýarnama belgisi we QR kod çäklendirmeleri

Üpjünçilik meselesi sebäpli ýerli hökümetler adatdan daşary çäreleri yglan edip başladylar. Meseläniň iň agyr duýulýan sebitlerinden biri bolan Orenburgda administrasiýa 12-nji awgustdan başlap ýangyç satuwyna giňişleýin çäklendirmeler girizdi. Şuňa meňzeş belgili çäklendirme Lipetsk sebitinde gaýtadan girizilen hem bolsa, sebitdäki uly ýangyç zynjyrlarynda her ulagyň içinde satylyp bilinjek iň köp benziniň mukdary 30 litr bilen çäklendirildi. Krymyň Sewastopol şäherinde QR kod ulgamy ýangyç satuwynda gaýtadan ornaşdyryldy we adaty benzin görnüşleri üçin ulagda 20 litr kwota girizildi. Altaý respublikasynda sürüjileriň aşa köp isleginiň we dürli stansiýalardan gaýta-gaýta satyn alynmagynyň öňüni almak üçin günde diňe bir gezek ýangyç satyn almak düzgüni durmuşa geçirilýär. Paýtagt Moskwada-da käbir stansiýalaryň ýangyçsyz galýandygy we açyk stansiýalarda uzyn ulag nobatlarynyň emele gelendigi habar berildi.

Syýahatçylyk we port şäherlerinde üpjünçilik duýduryşy

uelangyç ýetmezçiligi Russiýanyň iň möhüm syýahatçylyk merkezleriniň ýerleşýän Krasnodar sebitine gönüden-göni degdi. Sebitdäki iň meşhur dynç alyş ýerleriniň biri bolan Anapa şäherinde 17-nji awgustda işleýän 25 ýangyç stansiýasynyň 11-siniň diňe ýörite ýangyç kartoçkalary we jemgyýetçilik hyzmatlary ulaglary üçin ýangyç satýandygy mälim edildi. Galan 14 stansiýada awtoulag üçin satuw çäkleri ulanylýar. Sebitiň iň möhüm port şäherlerinden biri bolan Noworossiýskde ýagdaý üýtgeşik däl. 17-nji awgustda irden geçirilen hasaplamalara görä, AI-92 görnüşli benzini şäherdäki 28 işjeň stansiýanyň diňe 5-sinde we 6-synda AI-95 görnüşli benzini tapyp bolýar; Dizel ýangyjynyň satuwy 27 stansiýada dowam etdi.

FAS güýçlendirilen barlaglar we hökümet tarapyndan görülýän adatdan daşary çäreler

Krizis çuňlaşdygyça, Russiýanyň Federal Bäsdeşlik Gullugy (FAS) bu pudakdaky barlaglaryny adatdan daşary derejä çykardy. FAS-yň maglumatlaryna görä, ýylyň başyndan 17-nji awgust aralygynda 41 derňew açyldy we nebit kompaniýalaryna we garaşsyz ýangyç bazaryndaky gatnaşyjylara 68 resmi duýduryş berildi. Bu derňewleriň 30-synyň tomus aýlarynda gönüden-göni açylandygy bellärlikli bolsa-da, tomus möwsüminde geçirilen gözlegleriň sanynyň ýylyň ilkinji 5 aýy bilen deňeşdirilende takmynan üç esse köpelmegi krizisiň gerimini görkezýär. Derňewleriň esasanam aşa bahalara we bäsdeşlik düzgünleriniň bozulmagyna gönükdirilendigi aýdylýar.

14-nji awgustda Russiýanyň premýer-ministriniň orunbasary Aleksandr Nowagyň ýolbaşçylygynda geçirilen iň soňky ýygnakda; Orenburg, Lipetsk, Twer, Oryol, Tuwa, Hakasiýa, Krasnodar, Zabaýkalye, Primorskiý we Krasnoýarsk sebitlerinde möhüm ýangyç üpjünçiligi ara alnyp maslahatlaşyldy. Rus resmiler; Käbir nebiti gaýtadan işleýän zawodlaryň abatlanylmagy ýa-da ýapylmagy, uçarmansyz howa ulagy (UAV) Ukrainanyň energiýa infrastrukturasyna hüjümleri, tomus möwsüminde uly isleg we demirýol gatnawlarynda maddy-tehniki näsazlyklar krizise sebäp boldy diýýär. Iýul aýynyň başynda Russiýanyň benzin önümçiliginiň möwsümleýin ortaça sarp edilişiniň 65 göterimine çenli azalandygy mälim edildi.

Içerki bazary ýeňletmek isleýän Russiýanyň hökümeti, Hindistandan we Marokkodan, şeýle hem adaty hyzmatdaşlary Belarusdan we Gazagystandan benzin import edip başlady. Mundan başga-da, benzin eksportyna wagtlaýyn gadaganlyk 2027-nji ýylyň 31-nji ýanwaryna çenli uzaldyldy. Iň soňky çäre hökmünde Russiýanyň hökümeti içerki bazardaky ýangyjyň mukdaryny çalt ýokarlandyrmak üçin daşky gurşaw standartlary pes we Euroewro-5 bilen deňeşdirilende köp mukdarda kükürt saklaýan Euroewro-2, Euroewro-3 we Euroewro-4 derejeli benzinleri öndürmäge, import etmäge we satmaga wagtlaýyn rugsat berdi.