Salt Beyoğlu’nda Yeni Sergi: ‘Denizaşırı: Özer Kabaş ve Zamanları’ Sanatseverlerle Buluşuyor

Garanti BBVA tarafından kurulan Salt, Türkiye'nin kültürel belleğinde derin izler bırakan çok yönlü sanatçı Özer Kabaş’ın (1934-1998) sanatsal ve akademik mirasını kapsamlı bir sergiyle gündeme taşıyor. Salt Beyoğlu’nda ziyarete açılan “Denizaşırı: Özer Kabaş ve Zamanları” başlıklı sergi, sanatçının eserlerini ve düşünce dünyasını mercek altına alıyor. Tuğçe Kaplan ve Vasıf Kortun tarafından programlanan sergi; Kabaş’ın teorik yazılarında geliştirdiği "sentez", "montaj" ile "yatay ve dikey etkiler" gibi kavramlar üzerinden, yerel görsel kültür ile küresel sanat ortamı arasındaki etkileşimi inceliyor. Resim çalışmalarının yanı sıra eğitimci kimliğiyle de öne çıkan Kabaş’ın, kurucuları arasında yer aldığı Urart Sanat Atölyesi’ndeki takı tasarımları, kısa filmleri ve kaleme aldığı metinler de sergide ilk kez bu kadar kapsamlı bir arada sunuluyor.

Deniz, Emek ve İnsan İlişkisine Sıra Dışı Bir Bakış

Özer Kabaş, özellikle 1970’li yıllardan itibaren sanatsal üretiminin merkezine deniz, insan ve emek arasındaki organik bağı yerleştirdi. Resimlerinde geleneksel doğrusal perspektifi reddeden sanatçı, imgeleri üst üste yığarak ve doğayla sarmalayarak özgün bir kompozisyon dili geliştirdi. Özellikle Boğaziçi, Karadeniz kıyıları ve İstanbul’daki balıkçılar ile liman işçilerini konu alan "Emek" temalı çalışmalarında deniz, figürleri kuşatan adeta canlı bir organizma olarak tasvir edilir. Sanatçının yaşamında çok özel bir yere sahip olan Marmara Adası’nda ürettiği resimler de sergide geniş bir yer buluyor. Bu deniz manzaralarında zaman zaman mitolojik varlıklar da figürlere eşlik ediyor. Erken dönem üretimlerini kapsayan "Toplumsal Yergi" bölümünde ise Kabaş'ın çoğunlukla 1960’lı yıllara ait toplumsal eleştiri barındıran ilk dönem resimleri sergileniyor.

Yale’den Akademiye: Bauhaus Ekolünü Türkiye’ye Taşıyan Eğitimci

Sergi, Kabaş’ın sadece sanatsal üretimine değil, Türkiye’deki sanat eğitimine yön veren akademik kariyerine de ışık tutuyor. Eğitim hayatına Robert Kolej'de başlayan Kabaş, ardından bugünkü Boğaziçi Üniversitesi olan Robert Kolej Yüksekokulu’nun Makine Mühendisliği Bölümü’nden mezun oldu. Mühendislik eğitiminin ardından rotasını sanata çevirerek Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Yale School of Art’ta eğitim aldı. Burada dünya sanat tarihini değiştiren Bauhaus ekolünün öncülerinden Josef Albers’in öğrencisi oldu. Türkiye’ye dönüşünde İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi bünyesindeki Temel Sanat Eğitimi Kürsüsü’nde ders vermeye başlayan Kabaş, Bauhaus metodolojisini yerel eğitim sistemine entegre etti. Sergi, Kabaş’ın kolej yıllarından Yale’e, Boğaziçi Üniversitesi’nden akademiye ve 1982’de Mimar Sinan Üniversitesi adını alan kuruma uzanan akademik yolculuğunu, kurduğu güçlü kurumsal ve kişisel bağlar üzerinden ele alıyor.

Derinlikli Bir Arşiv Çalışması ve Zengin Kamu Programları

Serginin programcılarından Tuğçe Kaplan, projenin Salt’ın uzun soluklu bir arşiv ve araştırma sürecinin olgunlaşmış bir meyvesi olduğunu belirtiyor. 2022 yılında Özer Kabaş’ın kişisel arşivini dijital ortama aktararak erişime açtıklarını hatırlatan Kaplan, ardından sanatçının teorik yazılarını "Sentez ve Montaj: Özer Kabaş Yazıları" adlı kitapta topladıklarını ifade ediyor. Kaplan, Kabaş’ın sanat tarihi yazımında genellikle tek yönlü ele alındığını ve gölgede kaldığını belirterek, bu sergiyle onun sinema, tasarım, zanaat ve eğitim alanındaki çok katmanlı üretimini hak ettiği genişlikte sunmayı hedeflediklerini vurguluyor. Sergi süresince düzenlenecek paneller, söyleşiler ve gösterimler de bu zengin içeriği destekleyecek. Kamu programlarının ilki, Kabaş’ın Robert Kolej yıllarından dostu olan şair ve çevirmen Cevat Çapan’ın katılımıyla 30 Eylül Çarşamba günü saat 18.30’da Salt Beyoğlu’ndaki Açık Sinema’da gerçekleştirilecek. Sanatseverler, Özer Kabaş’ın çok boyutlu dünyasını keşfetme imkanı sunan bu sergiyi 14 Mart 2027 tarihine kadar ziyaret edebilecekler.