Duz Beýogluda täze sergi: 'Daşary ýurtlarda: Özer Kabaş we Döwri' sungat söýüjileri bilen duşuşýar

Garanti BBVA tarapyndan döredilen Duz, Türkiýanyň medeni ýadynda çuňňur yz galdyran köpugurly suratkeş Özer Kabaşyň (1934-1998) çeper we akademiki mirasyny gün tertibine getirýär. Duz Beýogluda myhmanlar üçin açylan "Daşary ýurtlar: Özer Kabaş we onuň döwürleri" atly sergi suratkeşiň eserlerini we pikir dünýäsini öwrenýär. Tuğçe Kaplan we Wasyf Kortun tarapyndan taýýarlanan sergi; Localerli wizual medeniýet bilen dünýä sungat gurşawynyň arasyndaky özara täsirini Kabaşyň teoretiki ýazgylarynda döreden "sintez", "monta" "we" gorizontal we dik effektler "ýaly düşünjeler arkaly öwrenýär. Terbiýeçi hökmünde şahsyýeti we surat eserleri bilen tapawutlanýan Kabaş sergide ilkinji gezek şeýle giňişleýin görnüşde görkezilýär.

Deňiz, zähmet we adamyň arasyndaky gatnaşyklara adatdan daşary syn

Özer Kabaş deňiz, adamlar we zähmet arasynda organiki baglanyşygy, esasanam 1970-nji ýyllardan bäri çeper önümçiliginiň merkezinde goýdy. Suratkeşlerdäki adaty çyzykly perspektiwany ret edip, suratkeşleri biri-biriniň üstünde goýup, tebigat bilen gurşap, özboluşly kompozisiýa dilini ösdürdi. Deňiz, esasanam Bosforda, Gara deňziň kenarynda we Stambulda balykçylar we gämi duralgalary bilen baglanyşykly "Zähmet" temaly eserlerinde şekilleri gurşap alýan janly organizm hökmünde suratlandyrylýar. Suratkeşiň durmuşynda aýratyn orny eýeleýän Marmara adasynda öndürilen suratlar hem sergide giň orun tapýar. Mifologiki jandarlar wagtal-wagtal bu deňiz kenarlaryndaky şekillere ýoldaşlyk edýärler. Ilkinji eserlerini öz içine alýan "Sosial satira" bölüminde Kabaşyň esasan 1960-njy ýyllardan başlap jemgyýetçilik tankytlaryny öz içine alýan ilkinji suratlary görkezilýär.

aleelden akademiýa: Bauhaus mekdebini Türkiýä getiren mugallym

Sergi diňe bir Kabaşyň çeper önümçiligine däl, eýsem Türkiýede sungat bilimini emele getirýän akademiki karýerasyna-da yşyk berýär. Bilim durmuşyny Robert kollejinde başlap, soňra häzirki Boğaziçi uniwersitetiniň Robert kollejiniň mehaniki in Engineeringenerçilik bölümini gutardy. In engineeringenerçilik biliminden soň, sungata başlady we ABŞ-nyň aleale sungat mekdebinde okady. Bu ýerde ol dünýä sungatynyň taryhyny üýtgeden Bauhaus mekdebiniň öňdebaryjylaryndan Iosif Albersiň okuwçysy boldy. Türkiýä gaýdyp geleninden soň, Kabaş Stambul döwlet şekillendiriş sungaty akademiýasynyň esasy sungat bilim bölüminde mugallymçylyk edip başlady we Bauhaus usulyýetini ýerli bilim ulgamyna goşdy. Sergi, Kabaşyň kollej ýyllaryndan aleale, Boğaziçi uniwersitetinden akademiýa we 1982-nji ýylda döreden berk institusional we şahsy gatnaşyklary arkaly Mimar Sinan uniwersiteti adyny alan okuw sapagyny öz içine alýar.

Çuňňur arhiw okuwy we baý jemgyýetçilik programmalary

Sergini meýilleşdirýänleriň biri Tuğçe Kaplan, taslamanyň Duzuň uzak möhletli arhiw we gözleg işleriniň bişen miwesidigini aýdýar. Özer Kabaşyň şahsy arhiwini 2022-nji ýylda sanly metbugata geçirmek arkaly elýeterli edendiklerini ýatladýan Kaplan, soňra suratkeşiň teoretiki ýazgylaryny "Sintez we monta :: Özer Kabaş ýazgylary" atly kitapda ýygnandyklaryny aýtdy. Kaplan, Kabaşyň adatça bir taraply garalýandygyny we sungat taryhynyň ýazylyşyna kölege salýandygyny aýdýar we bu sergi bilen kino, dizaýn, senetçilik we bilim pudaklarynda köp gatly önümlerini özüne laýyk giňişlikde hödürlemegi maksat edinýändigini aýdýar. Sergi wagtynda geçiriljek paneller, söhbetdeşlikler we ekranlar hem bu baý mazmuny goldar. Jemgyýetçilik maksatnamalarynyň ilkinjisi, 30-njy sentýabr, Çarşenbe güni, 18.30-da Duz Beýoglunyň Açyk kinoteatrynda, Robert Kollej ýyllaryndan Kabaşyň dosty şahyr we terjimeçi Çewat Çapanyň gatnaşmagynda geçiriler. Sungat söýüjileri, Özer Kabaşyň köp ölçegli dünýäsini 2027-nji ýylyň 14-nji martyna çenli açmaga mümkinçilik berýän bu sergä baryp bilerler.