Saraybosna'nın 130 Yıllık Hafızası: Vijecnica Kütüphanesi

Avusturya-Macaristan İmparatorluğu döneminde yükselen Vijecnica Kütüphanesi, Endülüs mimarisinin zarif çizgilerini taşıyan eşsiz tasarımıyla Saraybosna'nın diğer tarihi yapıları arasında özel bir yere sahip. Bu etkileyici yapı, 1892 yılında mimar Aleksandar Witek tarafından inşa edilmeye başlandı. Witek'in tasarımı, Endülüs mimarisinin yanı sıra Kahire'nin cami ve medreselerinden esinlenilerek oluşturuldu.

20 Nisan 1896'da görkemli bir törenle kapılarını açan Vijecnica, İkinci Dünya Savaşı'nın sona erişiyle birlikte belediye binası işlevini yitirdi. 1945'ten itibaren ulusal kütüphane olarak hizmet veren bu yapı, zamanla "Saraybosna'nın hafızası" unvanını kazandı.

Şehrin mimari siluetine estetik bir katkı sağlayan Vijecnica, Saraybosna'nın en çok ziyaret edilen mekanları arasında yerini aldı. Ancak, yüzyılı aşkın tarihi ve içindeki değerli eserler, 1992-1995 yılları arasında yaşanan Bosna Savaşı'nın yıkımından kaçamadı.

25 Ağustos 1992'de, Bosna Savaşı'nın en yoğun günlerinde, Saraybosna'yı kuşatan Sırp güçleri bu tarihi yapıya topçu ateşiyle saldırdı. Bu saldırı sonucunda binada büyük bir yangın çıktı ve ciddi hasar meydana geldi.

Kütüphane, 1425 gün süren kuşatma boyunca sessiz bir tanıklık yaptı. Yangın üç gün boyunca kontrol altına alınamadı, ancak Boşnaklar, saldırılara rağmen içerdeki eserleri kurtarmak için yoğun çaba sarf etti.

Yangında, yaklaşık 155 bin el yazmasının yanı sıra 2 milyona yakın eser yok oldu. Osmanlı dönemine ait ve Boşnak, Sırp, Hırvat ve Yahudi topluluklarına ait el yazmalarını da barındıran kütüphane, savaş öncesinde yaklaşık 6 milyon kitap ve arşiv belgesine ev sahipliği yapıyordu.

Savaşın sona ermesinin ardından, 1996 yılında kütüphanenin onarım çalışmalarına başlandı. Tam 18 yıl süren detaylı bir restorasyon sürecinin ardından, 9 Mayıs 2014'te Vijecnica yeniden kapılarını açtı.

Günümüzde müze olarak da hizmet veren Vijecnica, başkentin tarihine ışık tutarken, sergi, davet ve organizasyonlar için de önemli bir mekan haline geldi.

Vijecnica, yerli ve yabancı turistlerin Saraybosna seyahatlerinde uğramadan geçmediği bir durak olarak dikkat çekiyor. Burası, savaşın getirdiği yıkımı ve dirilişin umut dolu hikayesini bir arada barındırıyor.

Her yıl yüz binlerce ziyaretçinin akınına uğrayan Vijecnica, Saraybosna'nın en güçlü sembollerinden biri olmaya devam ediyor. Fotoğraf tutkunlarının da gözdesi olan bu yapı, mimarisi ve tarihiyle büyülemeye devam ediyor.