Su Değirmeni Çarklarına Hayat Veren Usta: Yaşar Yılmaz

Giresun’un Espiye ilçesindeki Soğukpınar Beldesi’nde yaşayan 66 yaşındaki Yaşar Yılmaz, su değirmeni çarkı yapımında uzmanlaşmış az sayıdaki ustalardan biri olarak mesleğini sürdürüyor. Kızılkaya deresi üzerindeki köy değirmenlerinde, metal çarkların hızlı bir şekilde paslanıp kullanılmaz hale gelmesi nedeniyle ahşap çark yapımına yönelen Yılmaz, hem kendi köyüne hem de çevresindeki köylere hizmet veriyor.

Yılmaz, mesleğini öğrenme sürecini şöyle anlatıyor: “Yaklaşık 20 yıl önce ilk değirmen çarkımı yaptım. O zamanlar demir çark yoktu, eski ustalar ahşap çark yapardı. Demir çarkların çabuk paslandığını fark ettiğimizde, yeniden ahşap çarka geçiş yaptık. Ancak bu işi bilen ustalar kalmamıştı. Ben çok eskiden ustalardan bir şeyler öğrenmiştim. Değirmenin kırılan çarkını kızılağaç ağacından yaparak yeniden çalıştırdık.”

Bakır Yüklü Su, Metal Çarkları Tahrip Ediyor

Bölgedeki suyun bileşiminin çarkların dayanıklılığını etkilediğini belirten Yılmaz, “Kızılkaya’daki madenler nedeniyle sudaki bakır oranı yüksek, bu da metal çarkların hızla yıpranmasına neden oluyor. Yazın, dere kırmızı akıyor gibi gözüküyor. Bakır içeriği yüksek olduğundan metal çarklar kısa sürede çürüyor ve bir yıl içinde kullanılamaz hale geliyor. Ahşap çarka geçiş yapmamızın nedeni bu. Ahşap çarklar daha dayanıklı ve uzun ömürlü. Şu anda değirmen, bizim yaptığımız ahşap çarklarla sorunsuz çalışıyor ve daha verimli hale geldi,” dedi.

Usta Kalmadı

Değirmen ustalığının kaybolmaya yüz tuttuğunu vurgulayan Yılmaz, kendisinin bu mesleği dayısından öğrendiğini belirtiyor: “Dayım bu işin ustasıydı, kaşık, kepçe yapar, değirmenlerle ilgilenirdi. Kepçeler kırıldığında yenisini yapar ve takardı. Onlardan birçok şey öğrendik. Bir şeyi görmek önemli, ancak yapabilmek için yetenek de gerekiyor.”

Su Değirmenleri Hala Gerekli Bir İhtiyaç

Bölgedeki tarım ve hayvancılıkla uğraşanlar için değirmenlerin önemini vurgulayan Yılmaz, “Köylerimizde geçim kaynağı genellikle tarım ve hayvancılık. Hayvancılık oldukça yaygın. Bu yüzden hayvan yemini karşılamak için arpa ve mısır değirmenlerde öğütülüyor. Ayrıca mısır unu üretiminde de değirmenler kullanılıyor. Değirmenler bölgemizde önemli bir ihtiyacı karşılamaya devam ediyor,” ifadelerini kullandı.