Suriye'de Tarihi Adım: Esed Rejiminden Kalan Kimyasal Silahlar İmha Ediliyor

Suriye'de yaşanan yönetim değişiminin ardından Şam hükümeti, geçmiş dönemin en karanlık miraslarından biri olan kimyasal silah envanterini ortadan kaldırmak için kapsamlı bir süreç başlattı. Esed rejimi döneminde sivil halka karşı da kullanılan ve uluslararası kamuoyunda büyük infiale yol açan kimyasal silah depolarının tasfiyesine yönelik ilk resmi operasyon başarıyla gerçekleştirildi. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreter Yardımcısı ve Silahsızlanma İşleri Yüksek Temsilcisi Izumi Nakamitsu, uluslararası denetim ekiplerinin geçtiğimiz ay Suriye’de yürüttüğü incelemeler sonucunda, söz konusu kimyasal maddelerin "geri döndürülemez" bir biçimde imha edildiğini resmen teyit etti.

Şam Yönetiminden On Yıl Sonra Gelen Tarihi Hamle

Yeni dönemin ilk somut silahsızlanma adımı olan bu operasyon, Suriye'nin uluslararası arenadaki meşruiyetini yeniden kazanması açısından kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Şam'ın BM Daimi Temsilcisi İbrahim Alabi, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, yürütülen faaliyetlerin taşıdığı tarihi öneme dikkat çekti. Alabi, bu sürecin "önceki rejimden kurtuluşumuzdan bu yana gerçekleştirilen ilk imha operasyonu" olduğunu vurgularken, aynı zamanda son on yılı aşkın süredir Suriye topraklarında gerçekleştirilen ilk kimyasal madde imha faaliyeti olduğunun altını çizdi. Bu adım, yeni Şam yönetiminin uluslararası hukuka ve silahsızlanma anlaşmalarına bağlılığını küresel kamuoyuna kanıtlama çabası olarak yorumlanıyor.

KSYÖ ile İlişkilerde Yeni Sayfa: Haklar İade Edildi

Suriye'nin geçmişteki kimyasal silah kullanımı, uluslararası alanda ağır yaptırımlarla karşılaşmasına neden olmuştu. Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü (KSYÖ), Esed rejimine bağlı hava kuvvetlerinin sivillere yönelik sarin ve klor gazı kullandığının kesinleşmesi üzerine, 2021 yılında Suriye’nin oy hakkı başta olmak üzere birçok hak ve ayrıcalığını askıya almıştı. Ancak yeni yönetimin iş birliği odaklı yaklaşımı ve silahsızlanma konusundaki kararlılığı süreci tersine çevirdi. KSYÖ Yürütme Konseyi, Suriye'nin kaydettiği ilerlemeyi ve örgütle kurduğu şeffaf diyaloğu göz önünde bulundurarak, 9 Temmuz 2026 tarihinde askıya alınan tüm hak ve ayrıcalıkları resmen iade etti. Bu karar, Suriye'nin uluslararası toplumla entegrasyonunda yeni bir dönemin kapısını araladı.

2014'ten Bu Yana İlk Kez Doğrulanan Büyük İmha Operasyonu

Geçtiğimiz ay Suriye'ye gerçekleştirdiği resmi ziyarete dair detayları paylaşan BM Yüksek Temsilcisi Izumi Nakamitsu, denetim ekiplerinin ülkedeki kimyasal silah depolama ve imha tesislerinde çok sıkı doğrulama faaliyetleri yürüttüğünü belirtti. Nakamitsu, yaptığı açıklamada, "OPCW, envanterlerin Suriye'nin son açıklamalarıyla örtüştüğünü doğruladı ve kimyasalların geri döndürülemez şekilde imha edildiğini teyit etti." ifadelerini kullandı. Bu gelişmenin tarihi bir öneme sahip olduğunu belirten Nakamitsu, bunun OPCW'nin 2014 yılından bu yana ilk kez Suriye kaynaklı kimyasal mühimmatın imha edildiğini doğrulaması anlamına geldiğini kaydetti. BM yetkilisi, Suriye'nin uluslararası denetim mekanizmalarıyla sürdürdüğü düzenli ve şeffaf iş birliğinden duydukları memnuniyeti de sözlerine ekledi. Süreç kapsamında 42 kimyasal bombanın imha edilmesi, bölgedeki kalıcı barış ve güvenlik arayışlarına önemli bir katkı sunuyor.