Tarladan Sofraya Fiyat Vurgunu: Hayatını Kaybedenler Adına Bile Makbuz Kesmişler!

Adalet Bakanı Akın Gürlek, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamayla kamuoyunda büyük yankı uyandıran "tarladan markete fiyat yolculuğu" soruşturmasının detaylarını paylaştı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen bu kapsamlı soruşturma, üreticiden tüketiciye ulaşana kadar fahiş şekilde artan gıda fiyatlarının arkasındaki karanlık mekanizmaları mercek altına alıyor. Devlete sunulan raporlar doğrultusunda şekillenen soruşturma kapsamında; Ticaret Bakanlığı’nın Hal Kayıt Sistemi (HKS) ile Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) verileri titizlikle incelendi. Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı ise usulsüzlükleri belgeleyen çok kapsamlı bir rapor hazırlayarak yargıya sundu.

1029 Çiftçinin Beyanıyla Devasa Vurgun Deşifre Edildi

Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 237. maddesinde yer alan "Fiyatları Etkileme" ve 282. maddesinde düzenlenen "Suçtan Kaynaklanan Mal Varlığı Değerlerini Aklama" suçları kapsamında yürütülen soruşturmada düğmeye basıldı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosu koordinasyonunda, Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekiplerinin gerçekleştirdiği operasyona diğer mali birimler de destek verdi. Vergi Denetim Kurulu müfettişlerinin, sahada tam 1029 çiftçinin tek tek ifadesini alarak hazırladığı raporlar soruşturmanın ana omurgasını oluşturdu.

Soruşturma dosyasında yer alan 14 Temmuz 2026 ve 3 Eylül 2026 tarihli raporlar, yaş sebze ve meyve sektöründe faaliyet gösteren bazı aracı tedarikçilerin fiyatları suni yöntemlerle yukarı yönlü manipüle ettiğini açıkça ortaya koydu. Çiftçilere, ürettikleri mahsulleri hangi tarihte, hangi fiyata ve ne şekilde sattıkları soruldu. Elde edilen bu beyanlar, şüpheli tedarikçilerin alış-satış defterleri ve faturalarıyla karşılaştırıldı. Eş zamanlı olarak Rekabet Kurulu, Ticaret Bakanlığı ve İstanbul, Ankara, İzmir, Mersin, Antalya gibi büyükşehir belediyelerinin Hal Müdürlüklerinden şüphelilerin ticari işlem hacimlerine ilişkin resmi raporlar talep edildi.

207 Riskli Firma Mercek Altında: Ölüler Adına Düzenlenen Makbuzlar

Yapılan incelemelerde, mal alımlarının en az yüzde 70'ini müstahsil makbuzuna (vergi mükellefi olmayan üreticiden alınan belge) dayandıran ve bu belgeli alım tutarı 300 milyon lira ve üzerinde olan firmalar yüksek riskli mükellef grubuna alındı. Bu kriterler doğrultusunda tam 207 firma detaylı araştırma kapsamına dahil edildi. Bazı aracı firmaların brüt satışlarına kıyasla kasıtlı olarak çok düşük kârlılık beyan ettiği, piyasada yapay bir maliyet artışı göstermek amacıyla sahte veya yanıltıcı müstahsil makbuzları düzenlediği tespit edildi. Envanter kayıtları ile Hal Kayıt Sistemi arasındaki derin uyumsuzlukların, doğrudan tüketicinin cebini yakan fahiş fiyat artışlarına yol açtığı belirlendi.

Elde edilen somut delillerin ardından, İstanbul merkezli 22 ilde toplam 109 adrese eş zamanlı şafak operasyonu düzenlendi. Hakkında gözaltı kararı verilen 41 kabzımaldan 38'i yakalanarak gözaltına alındı. Adreslerde yapılan aramalarda çok sayıda dijital materyale, faturaya, irsaliyeye ve müstahsil makbuzuna el konuldu. İncelenen bir şirketin kayıtlarında yapılan dehşet verici tespitte; firmaya hiçbir şekilde mal satmadığını belirten kişilerin adına sahte makbuz düzenlendiği, hatta hayatını kaybetmiş 27 farklı kişi adına dahi geriye dönük müstahsil makbuzu kesildiği saptandı.

"Tarlada 5 Lira Olan Ürün Markette 50 Liraya Satılıyor"

Uzun yıllardır tarımsal üretimle uğraşan çiftçi Güngör Levent, üreticinin emeğinin nasıl sömürüldüğünü şu sözlerle anlattı: "Biz üreticiler olarak zaten ürünlerimizi maliyet sınırında, çok düşük fiyatlara satmak zorunda kalıyoruz. Örneğin, bugün kaliteli üzümümü kilosu 62 liradan bir işletmeye teslim ettim. Bölgedeki tüm alıcılar sözleşmiş gibi aynı fiyatı veriyor. Ancak bu üzüm kurutulup market rafına girdiğinde fiyatı 250-300 liraya fırlıyor. Salçalık domatesin kilosu ise fabrikalar tarafından sadece 2-3 liradan alınıyor. Stopaj, vergi ve diğer kesintiler de çıkınca çiftçinin cebine neredeyse hiçbir şey kalmıyor. Tarlada kilosu 5 lira olan bir ürün, markette veya pazarda en az 50-60 liraya satılıyor. Nakliye ve vergi maliyetleri bu uçurumu açıklamaya yetmez. Sonuçta ne biz kazanabiliyoruz ne de vatandaş ucuz gıdaya ulaşabiliyor."

Soruşturma dosyasında yer alan Tarım Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti. hakkındaki müfettiş raporu da bu sömürü düzenini tescilledi. İfadesi alınan çok sayıda üretici, söz konusu şirkete hayatları boyunca hiçbir ürün satmadıklarını beyan ederken, bazıları ise gerçekte sattıkları miktar ve tutarların çok üzerinde sahte belgeler düzenlendiğini kaydetti.

Üreticinin Fiyatını Kağıt Üzerinde İki Katına Şişirmişler

Mağdur çiftçilerden Ali Karakaya, ifadesinde uğradığı haksızlığı şu şekilde dile getirdi: "Adıma düzenlenen müstahsil makbuzlarında görünen kapya biberleri, bu firma adına piyasadan ürün toplayan İsmail Derin isimli şahsa sattım. Ancak ben bu kapya biberin kilogramını en fazla 11.50 TL'den vermiştim. Adamlar kendi muhasebe kayıtlarında faturayı şişirmek için birim fiyatını ortalama 18.70 TL göstererek adıma sahte makbuz kesmişler."

Bir diğer üretici Cihat Salur ise benzer bir vurgunu şu ifadelerle doğruladı: "Ben de kapya biberlerimi aynı firma adına çalışan İsmail Derin’e sattım. Ürünü teslim ederken anlaştığımız ve elime geçen gerçek rakam kilogram başına en fazla 8-9 TL arasındaydı. Ancak resmi müstahsil makbuzlarında birim fiyatlarını 18.70 TL ile 23.95 TL arasında göstererek maliyetlerini hayali şekilde yüksek göstermişler."

Hal Kayıt Sistemi ile Faturalar Arasında Milyonlarca Kiloluk Uçurum

Vergi müfettişlerinin mercek altına aldığı bir başka firmanın Ocak, Şubat ve Mart 2026 dönemine ait vergi inceleme raporu ise usulsüzlüğün boyutunu gözler önüne serdi. Şirketin faturalar üzerinden toplam 13 milyon 488 bin 581 kilogram limon, mandalina, nar ve portakal satışı gerçekleştirdiği belgelenirken; aynı dönemde Hal Kayıt Sistemi’ne (HKS) sadece 8 milyon 384 mudur 428 kilogram ürün bildirildiği tespit edildi. Aradaki yaklaşık 5 milyon kilogramlık devasa farkın, kayıt dışı ticareti ve fiyat manipülasyonunu gizlemek amacıyla kullanıldığı raporda açıkça vurgulandı.

Operasyonun tarım sektörü için tarihi bir adım olduğunu vurgulayan Odunpazarı Ziraat Odası Başkanı Burhan Çelikoğlu, sürece ilişkin memnuniyetini şu sözlerle dile getirdi: "İnşallah devletimizin bugün başlattığı bu kararlı operasyonlar daha da genişletilerek devam eder. Bu sayede fiyat oyunlarının ve piyasa manipülasyonlarının önüne geçilir, çiftçinin alın teri hak ettiği değeri bulur. Bugün İstanbul pazarında dolma biberin kilosunun 80 lira olduğunu gördüm. Bu biber Eskişehir’deki tarladan 25 liraya çıkıyor. Aradaki bu fark kabul edilemez; her kasayı özel kiralık araçla mı taşıyorlar? Bu operasyon bir başlangıç ve inşallah tarımda temiz bir milat olur."