Teknoloji Şirketlerinin Dijital İzleme Stratejileri

İstanbul

AA muhabirinin elde ettiği bilgilere göre, dijital teknolojilerin hızla gelişmesiyle birlikte kullanıcı verilerini toplama ve hedefli reklamcılık alanında önemli ilerlemeler kaydediliyor.

Sosyal medya platformları, kullanıcıların ilgi alanlarına göre reklamlar sunarak dijital çağın en belirgin trendlerinden biri haline geliyor.

Bu platformlar, kullanıcıların sadece platform içindeki değil, platform dışındaki aktivitelerini de izleyerek, sosyal medya hesabı olmayan kişileri bile takip edebiliyor.

Google, Meta ve TikTok gibi büyük platformlar, takip pikselleri denilen ve çeşitli web sitelerine ve e-postalara entegre edilen görünmez grafik dosyaları aracılığıyla milyonlarca kullanıcının verisini elde ederek ciddi kazanç sağlıyor.

IP adreslerinden ziyaret edilen ürünlere ve hatta sağlık sitelerinde girilen hassas bilgilere kadar her şey, bu sistem sayesinde anında şirketlerin sunucularına aktarılıyor. Böylece reklamlarda kişiye özel içerik oluşturularak daha etkili hale getiriliyor.

Sosyal Medya Hesabı Olmayanlar da İzleniyor

Dijital izleme yöntemlerinin en karanlık taraflarından biri olan 'gölge profil' tekniğiyle, kişi bir platformun kullanıcısı olmasa bile hakkında veri toplanıp saklanabiliyor.

Bu profiller, kullanıcının doğrudan onayı olmadan, çevresinin sağladığı bilgiler ve genel internet aktiviteleri üzerinden oluşturuluyor.

Bu takip yöntemi, bireyin platformda bir hesabı olmasa dahi IP adresi ve tarayıcı bilgileri üzerinden bir kimlik yaratılmasına olanak tanıyor. Böylece, kişi bir gün platforma katılmaya karar verdiğinde, şirket onun hakkında yıllarca biriktirdiği verileri hemen profilinin arkasına ekleyebiliyor.

Google'ın İzleme Ağı Her Yerde

AA muhabirinin DuckDuckGo'nun 'Tracker Radar' verilerinden derlediği bilgilere göre, Google (Alphabet), internet sitelerinde en çok takip edilen şirket olarak öne çıkıyor.

Şirket, gezilen her 10 siteden yaklaşık 7'sinde kullanıcıların verilerini bir şekilde görebiliyor. Yani Google, neredeyse her köşe başında bir 'göz' bulunduruyor.

Microsoft yüzde 30 ve Facebook yüzde 19,70 ile listede öne çıkan diğer şirketler arasında yer alıyor. TikTok'un sahibi ByteDance ise yaklaşık yüzde 5 ile Amerikan şirketlerinin gerisinde kalıyor.

ABD Hastanelerinin Yüzde 66'sı İzleniyor

ABD'de yayınlanan akademik bir dergi olan PNAS Nexus'ta yer alan bir makale, ABD sağlık sisteminde yapılan geniş çaplı bir çalışmanın, hastanelerin yüzde 66'sının takip pikselleri kullandığını ortaya koyduğunu belirtiyor.

Bu pikseller, hastaların hangi kliniği ziyaret ettiğini veya hangi hastalık hakkında bilgi aradığını doğrudan teknoloji devlerine iletiyor.

Rapora göre, bu durum ABD'de ciddi bir gizlilik krizine yol açtı. Ülkenin en büyük kar amacı gütmeyen sağlık sistemlerinden biri olan Advocate Aurora Health (AAH), hastalarının web sitesi ve mobil uygulamalarla nasıl etkileşim kurduğunu anlamak için Meta Pixel ve Google Analytics gibi takip pikselleri kullandı.

Ancak bu pikseller, yalnızca tıklama verilerini değil, hastaların kişisel sağlık bilgilerini de fark etmeksizin Meta (Facebook) ve Google gibi üçüncü taraf şirketlere aktardı. Yaklaşık 3 milyon kişinin etkilendiği bu olay, şikayetler üzerine mahkemeye taşındı.

Takip Pikselleri Belirli Koşullarla Yasal

Takip pikseli teknolojisinin kullanımı kendi başına yasadışı olmamakla birlikte, bu pikseller aracılığıyla gerçekleştirilen veri toplama ve işleme faaliyetleri, Türkiye'de 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ve Avrupa Birliği'nde Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) gibi yasal düzenlemelere sıkı bir şekilde bağlıdır.

Piksellerin yasal olarak kullanılabilmesi için kullanıcıların mahremiyet haklarının korunmasına ve belirli hukuki şartların yerine getirilmesine bağlıdır.

Reklam, pazarlama, kullanıcı davranış analizi veya profil oluşturma amacıyla kullanılan ve 'zorunlu olmayan' tüm takip pikselleri için kullanıcının aktif ve özgür iradesiyle verilmiş açık rızası gereklidir.

Ayrıca, şirketlerin pikselleri kullanmadan önce kullanıcıları şeffaf bir şekilde bilgilendirme zorunluluğu vardır. Buna göre, pikselin hangi amaçla kullanıldığı, toplanan verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarıldığı ve kullanıcının verileriyle ilgili hakları da açıkça belirtilmelidir.

ABD'de Meta ve Google Davalık Oldu

ABD'de takip piksellerinin kullanımı tamamen yasak olmasa da, hassas verilerin rızasız paylaşımı ciddi yasal yaptırımlara tabi tutuluyor.

Ülkede özellikle sağlık alanında, piksellerin Sağlık Sigortası Taşınabilirlik ve Sorumluluk Yasası kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle Meta ve Google'a karşı 50'den fazla toplu dava açıldı.

FTC (Federal Ticaret Komisyonu) da piksellerin gizli çalışmasını 'aldatıcı uygulama' olarak değerlendirip şirketlere milyonlarca dolar ceza verdi.