TİHEK: Diyarbakır'da Engellilerin Ücretsiz Ulaşım Hakkı Engellendi, Ayrımcılık Yapıldı

Ankara

Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), Diyarbakır'da engellilerin toplu taşıma araçlarına ücretsiz binme haklarının ihlal edildiği iddiasıyla inceleme başlattı. Yerel medyada yer alan haberlere göre, engelli bireyler özel halk otobüsü şoförleri tarafından araçlara alınmıyor veya ücret ödemek zorunda bırakılıyor.

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'nin konuyla ilgili açıklamasında, şehrin özel halk otobüsü işletmecilerinin 11 Haziran 2024'te, 65 yaş üstü ve engelli vatandaşların ücretsiz ulaşımını süresiz olarak durdurma kararı aldığı belirtildi.

Vatandaşların bu durumu Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER), ALO 153 ve Diyarbakır Valiliğine şikayet ettiği ve bunun sonucunda otobüs işletmecilerine aynı ay içinde cezai yaptırım uygulandığı bildirildi.

Ücretsiz ulaşım kapsamında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından her araç için 3 bin 375 lira gelir desteği sağlandığı, ancak belediyenin ek bir ödeme yapmadığı belirtildi.

S.S. Öz Diyarbakır Özel Halk Otobüsleri Şehiriçi Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifi, 6701 sayılı Kanun'un ihlal edilmediğini savundu.

Diğer bir kooperatif olan S.S. 53 No.lu Diyarbakır Büyükşehir Özel Halk Otobüsleri Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi, toplu taşıma maliyetinin esnafa bırakılmasının adil olmadığını dile getirdi.

Belediyenin, bu mali yükü azaltmak için destek sağlamadığı belirtilirken, hizmetlerin kanunlara uygun olarak yapıldığı iddia edildi.

Yapılan inceleme sonucunda, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'nin ayrımcılık yapmadığına karar verilirken, iki kooperatifin ayrımcılık yaptığına hükmedildi ve her birine 256 bin 357 lira para cezası verildi.

Kararın Gerekçesi

Kararda, Anayasa'nın 10. maddesi uyarınca eşitlik ilkesinin, hak ve özgürlüklerden yararlanırken objektif ve haklı bir sebep olmadan farklı muamele yapılmasını yasakladığı belirtildi.

Yerel basın ve sosyal medyada yer alan videolarda, otobüs şoförlerinin ücretsiz seyahat hakkı olan bireyleri araçlara almadığı veya indirmek istediği ve bu durumun doğrulandığı ifade edildi.

Özel işletmelerin, engellilerin toplumsal katılımını sağlama sorumluluğunu yerine getirmediği vurgulandı. Ayrıca, bu işletmelerin belediyeden mali destek alma zorunluluğu bulunmadığı, destek sağlanmasının belediyenin takdirine bağlı olduğu belirtildi.

Belediyenin mali destek sağlamaması, engellilerin ücretsiz seyahat hakkından yararlanamamasının haklı ve meşru bir gerekçe olamayacağı ifade edildi.