Tıp Fakültesine Olan İlgi: Gençlerin Doktor Olma Yolculuğu

Yazar: KÜBRA KÖKLÜ - Türkiye'de Yükseköğretim Kurumları Sınavı'nda (YKS) yüksek dereceler elde eden öğrencilerin tıp fakültesini seçme nedenleri, ilgi çekici bir araştırmanın konusu oldu. Marmara Üniversitesi Sosyoloji Bölümü'nden Rümeysanur Erikli Doğan, 'Tıpta Eşit Olmayan Yollar: Tıp Fakültesindeki YKS Başarılı Öğrenciler Arasında Sınıfsal Eşitsizlikler' başlıklı doktora tezi ile tıp öğrencilerinin tercih sebeplerini inceledi. 2023 yılında YKS sayısal alanda ilk 10 bine giren ve devlet üniversitelerindeki tıp fakültelerine yerleşen 23 öğrenci bu araştırmaya dahil edildi. Öğrencilerin ve ailelerinin katıldığı mülakatlar, tercihlerin kültürel, eğitsel ve sınıfsal bağlantılarını ortaya koydu. Araştırmanın danışmanlığını Orta Doğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü'nden Prof. Dr. Alim Arlı üstlendi.

Günlük 17 Saatlik Çalışma

Bu araştırma kapsamında Cerrahpaşa, ÇAPA, Marmara ve Sağlık Bilimleri Üniversitesi'ni kazanan 23 öğrenci ve onların 10 ailesine ulaşıldı. Doğan, öğrencilerin tıp fakültesini seçmelerine dair önemli bilgileri şu şekilde aktardı:

“Öğrencilerin tıp fakültesi tercih etmelerinin arkasında, doktorluk mesleğinin garanti bir iş ve yüksek maaşla özdeşleştirilmesi yatıyor. Aileler için tıp fakültesi kazanmak ve doktor olmak, diğer alternatiflere göre daha prestijli ve güvenli bir seçenek olarak görülüyor. Mühendislik ya da temel bilim dallarını seçmeleri durumunda işsizlik korkusu ve özel sektörün belirsizlikleri onları endişelendiriyor. Araştırmanın odağında, tıp fakültesini kazanmak için günde 17 saate kadar ders çalışan bu özel öğrenciler yer alıyor. Her ne kadar bu başarı takdir edilse de, öğrencilerin üzerindeki çalışma ve hedef baskısı, sinir krizlerine ve bayılmalara varan duygusal yükleri beraberinde getirmiş.”

Doğu ve Güneydoğu'da Tıp Fakültesine İlgi Büyük

Rümeysanur Erikli Doğan, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerindeki öğrenciler arasında tıp fakültesine olan ilgiyi vurguladı. Bu bölgelerden gelen öğrencilerin çoğu, 'sülalenin ilk doktoru' olma hedefi ile hareket ediyor. Bu hedef, onların erken yaşta başarılarını ispatlama arzusunu körüklüyor. YÖK verilerine göre Türkiye genelinde 132 bin tıp öğrencisi eğitim görüyor. İÜ-Cerrahpaşa'da öğrencilerin yüzde 23.5'i İstanbul'dan, yüzde 9.4'ü ise Gaziantep'ten geliyor. Diğer öğrenciler ise Bursa, Mersin, Van, Malatya, Adıyaman, Diyarbakır gibi illerden geliyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi'nde ise İstanbul, Batman, Bursa, Gaziantep, Sakarya, Bingöl gibi illerden öğrenciler bulunuyor.

Ailelerini Kurtarma Motivasyonu

Rümeysanur Erikli Doğan, araştırmasında ebeveynleri iki gruba ayırdıklarını belirtti:

“Anneleri ev hanımı ve babaları genellikle işçi, kendi hesabına çalışan ya da güvenlik görevlisi olarak çalışan hizmet sektöründe görevli 13 öğrenciden oluşan ilk grup, eğitim hayatlarını devlet okullarında geçirmiş. Bir yıllık dershane desteği dışında başka ücretli imkanlardan faydalanmamışlar. Bu grubun ebeveynleri genellikle ilkokul ya da ortaokul mezunu. Ekonomik zorlukların yoğun olduğu bu grupta, doktorluk henüz ailelerinde kimsenin ulaşamadığı, paha biçilemez bir meslek olarak görülüyor.

Bu öğrenciler arasında TÜBİTAK bilim olimpiyatlarında kimya ve matematik dallarında başarılar elde edenler de var. Ancak doktorluk onlara ve ailelerine hem garantili bir iş hem de ekonomik refah sağlayacak bir meslek olarak görülüyor. Mühendislik, fizik ve kimya gibi temel bilimlerin işsizlikle sonuçlanabileceğine inanıyorlar. Örneğin, mühendislik 'özel sektör' demek ve garantili bir iş olarak görülmüyor. Özel sektör bu grupta belirsizlik demek. Maddi durumu daha iyi olan grupta ise, maddi imkanları yeniden üretmek, kültürel aktivitelere katılmak, yurt dışı seyahatleri yapmak ve lüks içinde yaşamak isteği var. 'Cerrahlık okuyup kana tere bulaşmaktansa estetikte uzmanlaşıp en az 80 bin TL kazanmak' istiyorlar.”