Trump'tan Kritik İran Hamlesi: Washington-Tahran Hattında Diplomatik Mola

ABD ile İran arasında Orta Doğu'yu ateş çemberine çeviren askeri gerilimde sürpriz bir diplomatik hamle geldi. ABD'nin Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilcisi Mike Waltz, ABD Başkanı Donald Trump'ın diplomatik kanallara fırsat tanımak amacıyla İran'a yönelik planlanan askeri saldırıları üst üste ikinci gecede de askıya aldığını duyurdu. Washington'ın bu kararına Tahran'dan da karşılık gecikmedi; İran ordusu bölgedeki misilleme eylemlerini geçici olarak durdurduğunu açıkladı.

Trump Saldırıları Askıya Aldı: Diplomasiye Zaman Tanınıyor

Fox News kanalına açıklamalarda bulunan Büyükelçi Mike Waltz, Başkan Trump'ın müzakerelerin önünü açmak amacıyla bilinçli olarak askeri operasyonlara ara verdiğini belirtti. İran askeri sözcüsü de pazar günü yaptığı açıklamada, Tahran'ın ABD hamlesine yanıt olarak bölgedeki karşı saldırıları dondurduğunu teyit etti. Yaklaşık iki haftadır aralıksız süren ABD bombardımanları ve İran misillemelerinin ardından gelen bu geçici sessizlik, haziran ayında sağlanan ancak kısa sürede bozulan ateşkes sürecinden bu yana en kritik eşik olarak değerlendiriliyor.

Ancak Waltz, NBC'ye verdiği demeçte Trump'ın gerilimi kalıcı olarak düşürüp düşürmediği sorusuna temkinli yaklaşarak, "Başkan tüm askeri seçenekleri masada tutmaya devam ediyor" dedi. Waltz ayrıca, New York Times'ta yer alan ABD'nin hava savunma mühimmat stoklarının tükenme noktasına geldiği yönündeki iddiaları yalanlayarak, Amerikan ordusunun gerekli harekat kabiliyetine eksiksiz sahip olduğunu vurguladı.

Hürmüz Boğazı Düğümü ve Çöken Haziran Mutabakatı

Trump, son kararına ilişkin henüz resmi bir kamuoyu açıklaması yapmazken, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden İran gemilerinin ve Hark Adası'nın bombalandığını gösteren simülasyon görselleri paylaşmıştı. Öte yandan, krizin merkez üssü konumundaki Hürmüz Boğazı'nın yönetimi için diplomatik temaslar hız kazandı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, İran ve Umman heyetlerinin cuma ve cumartesi günleri Tahran'da kritik teknik görüşmeler gerçekleştirdiğini açıkladı.

ABD ve İran, haziran ayında askeri operasyonları sonlandırmak ve sonraki 60 gün içinde kalıcı barışı sağlamak üzere bir mutabakat zaptı imzalamıştı. Ancak 13 Temmuz'da İran güçlerinin Hürmüz Boğazı'ndaki tankerleri hedef almasıyla anlaşma fiilen çöktü. ABD bu saldırının ardından hava operasyonlarını yeniden başlatarak İran limanlarına deniz ablukası uyguladı. İran ise Orta Doğu'daki ABD üslerini hedef alarak yanıt verdi; bu çatışmalarda 4 Amerikan askeri hayatını kaybederken, İran Sağlık Bakanlığı verilerine göre ABD saldırılarında onlarca kişi yaşamını yitirdi.

Küresel Enerji Koridorunda Alarm: Petrol 100 Doları Aştı

Yaşanan bu istikrarsızlık küresel piyasaları da doğrudan vurdu. Hürmüz Boğazı'ndaki güvenliğin tehlikeye girmesiyle petrol fiyatları mayıs ayından bu yana ilk kez varil başına 100 dolar sınırını aşarak enerji krizini tetikledi. İngiltere Savunma Bakanı Wes Streeting de konunun küresel önemine dikkat çekerek, önümüzdeki hafta ABD'li mevkidaşı Pete Hegseth ile bir araya geleceğini duyurdu. Streeting, BBC'ye yaptığı açıklamada, boğazda seyrüsefer özgürlüğünün ve ticari taşımacılığın güvenliğinin sağlanması konusunda Washington ile tam bir mutabakat içinde olduklarını belirtti.

Şubat ayında ABD ve İsrail'in İran ile girdiği savaştan bu yana bölgede binlerce insan hayatını kaybetti; ölenlerin büyük çoğunluğunu ise İran ve Lübnan vatandaşları oluşturuyor. Savaş beşinci ayına yaklaşırken Amerikan kamuoyunda da huzursuzluk büyüyor. CBS/YouGov tarafından yapılan son anket, Amerikalıların yüzde 57'sinin çatışmalardan derin endişe duyduğunu, sadece yüzde 19'unun sürece iyimser yaklaştığını ortaya koyuyor.