Turistik Şehirlerde Misafirperverliğin Azalması ve Seyahatin Tarihsel Süreçteki Rolü

Anadolu Ajansı'nın (AA) "Turizmin Gölgesinde Şehirler" adlı dosya haberinin ilk bölümünde, şehirlerdeki protestoların nedeni olan modern turizmin tarihsel süreci incelendi.

Dünya çapında pek çok şehir, her yıl milyonlarca turisti ağırlayarak küresel turizmin odağı haline geliyor.

Euromonitor International'a göre, 2025 yılında Bangkok 30,3 milyon, Hong Kong 23,2 milyon, Londra 22,7 milyon ve İstanbul 19,7 milyon ziyaretçi ağırlayarak en çok tercih edilen şehirler arasında yer aldı.

Bu şehirler, her yıl milyonlarca kişi tarafından ziyaret edilmesi nedeniyle kalabalık, kirlilik ve doğanın bozulması gibi sorunlarla karşı karşıya kalıyor.

Paris, Tokyo, Barselona, New York ve İstanbul gibi her yıl milyonlarca ziyaretçi çeken şehirlerdeki yerel halk, giderek daha da popülerleşen meydanlarda hareket etmekte zorlanıyor.

Bu durum, kent sakinlerini turistlere karşı durmaya ve turizm karşıtı protestolara yönlendiriyor. Kent halkı, her geçen gün büyüyen kalabalıklara karşı tepkisini dile getiriyor. Sokaklarını bavul seslerinin kapladığı şehirlerde yerel halkın misafirperverliği tükeniyor.

Yerel halk, aşırı kalabalıklaşma, çevresel baskı ve yaşam maliyetlerindeki artış nedeniyle sesini yükseltiyor. Kent sakinleri, kontrolsüz turizmin yaşam kalitelerini düşürdüğünü savunuyor.

Özellikle Avrupa'da olmak üzere dünya genelinde bazı şehirlerde düzenlenen protestolarda birçok şehir sakini, turistleri "evlerine dönmeye" davet ediyor.

Ancak, bu turistik şehirlerin en önemli gelir kaynaklarından birinin turizm olması, durumu ironik bir hale getiriyor.

Bu konuda en dikkat çekici örneklerden biri İspanya'dır. Ülkenin turistik bölgelerinde son aylarda peş peşe düzenlenen protestolar, "aşırı turizm" konusunu tekrar gündemin üst sıralarına taşıdı.

İspanya'nın Kanarya Adaları, Balear Adaları, Katalonya ve Madrid gibi bölgelerinde halk, kontrolsüz turizmin artan hayat pahalılığı ve düşen yaşam kalitesi üzerindeki etkilerine tepki gösteriyor.

New England Üniversitesi Avrupa ve Dünya Tarihi Profesörü Eric Zuelow, bu konuya ilişkin AA muhabirine açıklamalarda bulundu.

Zuelow, turizmin 21. yüzyıla özgü bir gelişme olmadığını, insanlık tarihi boyunca süregelen bir faaliyet olduğunu belirtti.

İnsanların tarih boyunca savaşlar, ticaret ve dini amaçlarla seyahat ettiğini ifade eden Zuelow, 18. yüzyılda sanayi devrimiyle birlikte demiryolu ağının gelişmesi sayesinde ulaşımın daha kolay hale geldiğini, seyahatin daha verimli, ucuz ve güvenli olduğunu söyledi.

Zuelow, "Ulaşım alanındaki gelişmeler turizmi başlatmadı, sadece daha da gelişmesini sağladı." diyerek, 18. ve 19. yüzyıllarda Avrupa'da özellikle varlıklı ailelerin erkek çocuklarının eğitim veya ticari amaçlarla seyahat ettiğini ve bunun modern turizmin temelini oluşturduğunu dile getirdi.

Zuelow, İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesiyle seyahat eden insan sayısında hızlı bir artış yaşandığını ve bunun da turizmin büyümesine yol açtığını ifade etti.

"İkinci Dünya Savaşı sonrası Avrupalı ülkeler, yıkılan kıtayı yeniden inşa ederken turizmi de hesaba kattılar." diyen Zuelow, Avrupalıların Amerika'ya seyahat edip oradaki otel işletmelerini incelediklerini aktardı.

Zuelow, Avrupalıların ülkelerine döndüklerinde şehirlerini turizme uygun şekilde inşa ettiklerini ve Amerikan tarzı oteller diktiklerini belirtti.

Bu perspektiften bakıldığında turizmin küreselleşmeyi başlattığını vurgulayan Zuelow, "Bir yere seyahat edersiniz, orada yeni şeyler keşfedersiniz ve eve döndüğünüzde, bunları kendi evinizde hayata geçirirsiniz. Bu, küreselleşmenin başlangıcı olarak kabul edilebilir." dedi.

İkinci Dünya Savaşı'nın ardından ülkeler sadece ekonomik değil, aynı zamanda ideolojik bir yeniden inşa sürecine girdiler.

Zuelow, bu dönemde turizmin basit bir seyahat aktivitesinden öteye geçerek, siyasi ideolojileri yayma ve kültürel üstünlük kurma aracı haline geldiğini vurguladı.

Avrupa ve ABD'nin turizmi "gelişmişliklerini" sergilemek için bir platform olarak kullandığını aktaran Zuelow, yeniden inşa edilen Avrupa şehirlerinin Batı tipi demokrasinin ve kapitalizmin "güzelliklerini" dünyaya sunan bir kanıt olarak gösterildiğini ifade etti.

Seyahat rehberlerinin çizimler ve kartpostallar aracılığıyla turistik noktaları tanıtmaya başladığını söyleyen Zuelow, bugünkü seyahat alışkanlıklarının temellerinin 19. yüzyıl rehber kitaplarıyla atıldığını belirtti.

Zuelow, resmedilen bu noktaların, bugün hala en çok ziyaret edilen yerler arasında bulunan Kolezyum, Buckingham Sarayı, Eyfel Kulesi ve Louvre Müzesi gibi simgesel mekanlar olduğunu kaydetti.

Bugün sosyal medyanın da benzer bir rol üstlendiğini vurgulayan Zuelow, "herkesin gördüğünü görme" zorunluluğu nedeniyle şehrin belirli noktalarında aşırı kalabalıklar oluşurken, hemen yan sokakların bomboş kaldığını ifade etti.

Turistlere yönelik tepkilerin bugün pek çok ülkede gündeme gelmesinin yeni bir durum olmadığını belirten Zuelow, "Genel olarak bu yoğunluğun nasıl yönetileceği ya da uzun vadede sürdürülebilir politikaların nasıl geliştirileceği konusunda yeterli özen gösterilmedi." değerlendirmesinde bulundu.

Zuelow, "Venedik gibi kalabalık bölgelerde kiralık daireler öne çıkıyor. Turistlere hitap eden ve onların seyahatini daha uygun maliyetli hale getiren yeni ürünler piyasaya sürülüyor. Çünkü yerel yönetimler ve çeşitli kurumlar gelir elde etmeye odaklanıyor ancak bunun uzun vadeli sonuçları yeterince hesaba katılmıyor." dedi.

Bu sürecin turistik merkezlerde yaşam maliyetlerini kaçınılmaz bir biçimde artırdığını belirten Zuelow, yerel halkın giderek kentin çeperlerine itilmek zorunda kaldığını, zamanla şehir içinde hareket etmenin hem zorlaştığını hem de günlük yaşamın daha maliyetli hale geldiğini sözlerine ekledi.