Türk Bilim İnsanları Ay ve Mars'ta Domates Yetiştirmeyi Başardı!

Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday ve ekibi, uzay tarımı alanında önemli bir projeye imza attı. Ege Üniversitesi'nde görevli olan Uzilday, eşi Doç. Dr. Barış Uzilday ve Dr. Öğretim Üyesi Tansel Kaygısız ile birlikte, Ay ve Mars'ta tarıma uygun koşullar oluşturmak için çalışmalarını sürdürüyor.

Yaklaşık 15 ay önce başlatılan ve TÜBİTAK tarafından da desteklenen bu çığır açıcı projede, ABD'den getirilen Ay ve Mars regolit simülantları kullanılıyor.

Projede ilk olarak, zorlu çevre koşullarına dayanıklı olan turpgiller familyasından bazı bitkiler, yani "schrenkiella parvula", "arabis alpina" ve "noccaea sempervivum" yetiştirildi. Bu bitkiler, yüksek metal ve tuz içeriğine sahip regolitlerin iyileştirilmesine katkı sağladı.

Bu aşamanın ardından, domates bitkileri üzerine çalışmalar başladı ve bu bitkilerin Ay ve Mars koşullarında yetiştirilmesi hedeflendi.

Doç. Dr. Uzilday, uzay biyolojisi üzerine yoğunlaştıklarını ve insanlığın Ay ve Mars'ta koloniler kurma planlarına yönelik olarak bitki yetiştirme çalışmalarını derinleştirdiklerini belirtti.

Uzilday, Ay ve Mars yüzeyindeki regolitlerin, organik maddeler açısından oldukça fakir olduğunu ve Dünya'dan bu gezegenlere toprak taşımanın mümkün olmadığını dile getirdi.

Bu zorluğu aşmak için regolitleri tarıma uygun hale getirme çabası içinde olduklarını vurgulayan Uzilday, elde edilen bilgilerin gelecekteki kolonizasyon projelerine fayda sağlamasını amaçladıklarını söyledi.

Regolitlerin biyolojik olarak iyileştirilmesi amacıyla, ekstremofit bitkilerin kullanıldığını anlatan Uzilday, Türkiye'nin ilk astronotu Alper Gezeravcı'nın da bu deneylerin bir parçası olduğunu belirtti.

Projenin ikinci aşamasında, metal ve tuz içeriği azaltılmış regolit simülantlarında domates yetiştirdiklerini ifade eden Uzilday, "Ay ve Mars simülantlarında ekstremofit bitkilerle başladık ve şimdi domates yetiştiriyoruz. Bazı bitkilerden yüksek miktarda meyve elde ettik. Gelecekte, bu meyvelerin kalitesi ve moleküler yapıları üzerinde incelemeler yapacağız." şeklinde konuştu.

DETAYLI ANALİZ YAPILACAK

Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nden Dr. Öğretim Üyesi Tansel Kaygısız, domates bitkilerinin gelişim sürecinin devam ettiğini ve hasat edilen meyvelerin detaylı kalite analizine tabi tutulacağını belirtti.

Kaygısız, hem Dünya'da hem de regolit simülasyonlarında yetişen domateslerin karşılaştırılacağını ve bu verilerin gelecekteki tarım uygulamaları için önemli bir rehber olacağını ifade etti.