Türkiye-Irak İlişkilerinde Kritik Viraj: Irak Başbakanı Ali Zeydi Ankara'ya Geliyor

Türkiye ile Irak arasındaki diplomatik ve ekonomik ilişkilerde tarihi bir hareketlilik yaşanıyor. İletişim Başkanı Burhanettin Duran, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, Irak Başbakanı Ali Zeydi'nin yarın Türkiye'ye resmi bir ziyaret gerçekleştireceğini duyurdu. Ankara'da gerçekleşecek bu kritik zirvede; güvenlik koordinasyonundan ticari ortaklıklara, enerji arz güvenliğinden su yönetimi ve ulaştırma projelerine kadar iki ülke arasındaki tüm stratejik konular masaya yatırılacak. Görüşmelerde ayrıca bölgesel istikrar ve küresel gelişmeler de detaylıca değerlendirilecek.

Kerkük-Ceyhan Petrol Hattında 53 Yıllık Tarihi Eşik

İki ülke arasındaki en kritik gündem maddelerinden birini, yarım asrı geride bırakan enerji ortaklığı oluşturuyor. Türkiye ile Irak arasında 1973 yılında imzalanan tarihi Kerkük-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı Anlaşması, 27 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla resmen sona eriyor. ABD ile İran arasındaki gerilimlerin Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatları riske attığı bir dönemde, küresel enerji piyasaları için hayati bir çıkış kapısı olan bu hatta yeni bir uzlaşı sağlanamazsa petrol akışı tamamen durabilir. Anlaşmanın yasal hükümleri uyarınca, sözleşmenin feshi için taraflardan birinin en az bir yıl önceden yazılı bildirimde bulunması gerekiyordu. Aksi halde, 2010 yılında 15 yıllığına uzatılan anlaşma otomatik olarak 5 yıl daha uzayacaktı. Ancak Türkiye, 21 Temmuz 2025 tarihli Cumhurbaşkanı kararıyla sürenin uzatılmayacağını Bağdat yönetimine resmen tebliğ ederek yeni bir müzakere sürecinin kapısını araladı.

Kapasite Tartışması: "Kullanım Oranı Yüzde 25'lere Geriledi"

Yaklaşık bir yıldır perde arkasında yürütülen diplomatik temaslarda Ankara, mevcut hattın verimsizliğini aşmak adına Irak'ın güneyindeki Basra bölgesine kadar uzanacak yeni bir boru hattı projesini gündeme getiriyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, mevcut hattın tam kapasiteyle çalıştırılamadığına dikkat çekerek durumu şu sözlerle özetledi: "Günlük 1,5 milyon varil kapasiteli Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı hiçbir zaman tam kapasiteye ulaşmadı, kullanım oranı zaman zaman yüzde 25'lere kadar düştü. Ham petrol boru hattının doğrudan Irak'ın güneyine bağlanması gerekiyor."

Tahkim Krizinin Gölgesinde Yeni Enerji Rotası Arayışı

İki ülke arasındaki enerji diplomasisi, geçmişte yaşanan hukuki anlaşmazlıkların gölgesinde şekilleniyor. Bağdat yönetiminin onayı olmadan 2014-2018 yılları arasında gerçekleştirilen petrol sevkiyatları nedeniyle açılan tahkim davası sonucunda hat yaklaşık 2,5 yıl boyunca kapalı kalmıştı. Uluslararası tahkim mahkemesinin Türkiye'yi 1,5 milyar dolar tazminat ödemeye mahkum etmesinin ardından, petrol akışı geçtiğimiz yılın sonlarında yeniden başlasa da, 2018 sonrasını kapsayan ikinci bir tahkim dosyasının varlığı süreci zorlaştırmaya devam ediyor. Enerji uzmanları, küresel pazarlarda yaşanabilecek olası bir tıkanıklığa karşı Hürmüz Boğazı'na alternatif güvenli bir rotanın şart olduğunu belirtiyor. Sektör temsilcileri, Basra'dan Ceyhan'a uzanacak modern bir hattın sadece Irak için değil, tüm Körfez ülkeleri için stratejik bir güvence olacağını ifade ediyor.