Türkiye'de Çiftçiler İçin 14,2 Milyon Tonluk Lisanslı Depo Güvencesi

Ankara

AA muhabirinin Ticaret Bakanlığı'nın verilerinden derlediği bilgilere göre, lisanslı depoculuk sistemi sayesinde, uzun süreli depolamaya uygun olan hububat, baklagiller, yağlı tohumlar, pamuk, fındık, zeytin, kuru kayısı, Antep fıstığı, süt ürünleri ve kuru üzüm gibi ürünlerin saklanması ve ticareti gerçekleştiriliyor.

Bu sistemin kapasitesi, yıllar içinde dikkat çekici bir artış gösterdi. 2021 yılında 8,3 milyon ton olan kapasite, 2022'de 8,9 milyon tona, 2023'te 10,1 milyon tona ve 2024'te 12,2 milyon tona ulaştı. Geçen yılın sonunda ise kapasite 14,2 milyon tonu aştı. Bu, 2021-2025 döneminde yaklaşık yüzde 71'lik bir artış anlamına geliyor.

Sistemde yer alan ürünlerin ticareti ise, ürün mülkiyetini temsil eden elektronik ürün senetleri aracılığıyla Türkiye Ürün İhtisas Borsasında gerçekleştiriliyor.

Lisanslı Depolar İçin İki Boyutlu Denetim ve Gözetim Sistemi

Türkiye Ürün İhtisas Borsası Genel Müdürü Ali Kırali, borsada 2019'dan bu yana 392 milyar liralık işlem hacmine ulaştıklarını belirtti. 2026 yılı sonuna kadar 168 milyar liralık işlem hacmine ulaşmayı hedeflediklerini söyleyen Kırali, "Yılın ilk iki ayında yaklaşık 20 milyar liralık işlem hacmi gerçekleştirdik, bu da iyi bir başlangıç oldu," dedi.

Kırali, lisanslı depoların kapasitesine dikkat çekerek, Türkiye'nin hububat rekoltesinin üçte birinden fazlasının bu depolarda saklanabileceğini belirtti. Sektörde hızlı bir büyüme gerçekleştirdiklerini ve buna paralel olarak denetim ve gözetimin artırılacağı bir döneme girileceğini ifade etti. Ticaret Bakanlığı ve TMO ile birlikte, lisanslı depolar için iki boyutlu yeni bir denetim ve gözetim sistemi geliştirdiklerini kaydetti.

Kırali, 2026'da faaliyete geçirmeyi planladıkları "Lisanslı Depoculuk Bilgi Sistemi"nin ilk aşamasında, lazer ve radar sensörleriyle depolardaki ürün miktarının merkezi kayıt kuruluşundaki elektronik ürün senetleriyle karşılaştırılacağını ve herhangi bir anomali durumunda alarm üretileceğini belirtti.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ve Türkiye Ürün İhtisas Borsası iş birliğiyle bir denetim şirketi kurulduğunu açıklayan Kırali, bu şirketin fiziksel denetimlerin sayısını artırarak ihbar ve rutin denetimlerde önemli katkı sağlayacağını belirtti. Denetimlerin hem uzaktan izleme hem de sahada fiziksel olarak artırılacağını ve gözetimin sıkılaştırılacağını vurguladı.

Hacimlerde Daha Eşit Dağılım Ana Hedef

Kırali, lisanslı depoculuk kapsamında saklanan ürünlerin çeşitliliğini artırma çalışmalarının sürdüğünü ve bu yıl zeytinyağının da bu ürünler arasına ekleneceğini belirtti. Türkiye Ürün İhtisas Borsasında buğday, mısır ve arpa dışında kalan ürünlerin işlem hacimlerinin düşük olduğunu ve bu hacimleri artırmayı hedeflediklerini ifade etti. "Hacimlerde daha eşit bir dağılım sağlamak önümüzdeki yılların ana hedefi olacak," dedi.

Türkiye Ürün İhtisas Borsası vadeli işlemler piyasasını bu yıl içinde devreye almayı planladıklarını belirten Kırali, bunun Türkiye tarımı ve finansal piyasaları için önemli bir yenilik olacağını söyledi.

Kırali, "Uluslararası Ürün Piyasası" projesine de değinerek, kuzeydeki büyük ihracatçılarla güneydeki ithalatçılar arasında ürün akışının Türkiye üzerinden gerçekleştiğini belirtti. Bu durumu kaldıraç olarak kullanarak organize bir uluslararası ürün ticaret piyasası oluşturmayı amaçladıklarını ifade etti. Bu piyasada işlemler dolar ve avro cinsinden olacak ve başlangıçta sadece büyük firmalar işlem yapabilecek.

Bu adımların, Türkiye'nin ürün ticaretindeki merkezi konumunu daha da güçlendireceğini ve organize bir piyasanın hayata geçirilmesine katkı sağlayacağını sözlerine ekledi.