Türkiye'deki fon soruşturmasında tasfiye süreci ve sistemin işleyişine dair kritik sorular

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından sermaye piyasalarında yürütülen geniş kapsamlı soruşturma, yatırım fonları ve borsa işlemleri üzerindeki denetim süreçlerini gündeme taşıdı. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 17 Eylül'de 7 portföy yönetim şirketine bağlı 131 yatırım fonunun tasfiyesine karar verdi. 3 Ekim itibarıyla soruşturma kapsamında tutuklu sayısı 85'e ulaşırken, 66 fonda 45 bini aşkın yatırımcı için 40,8 milyar liralık ayni ve nakdi tasfiye işlemi tamamlandı.

Emre Tezmen'in MKK yönetimindeki görevi nasıl şekillendi?

Soruşturmanın merkezinde yer alan Tera Yatırım'ın kurucusu Emre Tezmen'in, 3 Ağustos 2023'ten 21 Eylül 2026'ya kadar Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) yönetiminde bulunması, piyasa çevrelerinde çıkar çatışması tartışmalarına yol açtı. MKK'nın 2025 yılı faaliyet raporuna göre gerçekleşen bu görevlendirme sürecinde, sermaye piyasalarında büyük faaliyetleri olan bir ismin kayıt altyapısını yöneten kurumda bulunmasının hangi denetim kurallarına tabi olduğu sorgulanıyor.

Destek Faktoring hisselerindeki hareketlilik nasıl izlendi?

Şubat 2025'te halka arz edilen ve kısa sürede BIST 30 Endeksi'ne giren Destek Finans Faktoring hisselerindeki olağanüstü yükseliş, Borsa İstanbul'un gözetim mekanizmalarının etkinliğini tartışmaya açtı. 30 Eylül'de BDDK'nın şirketin hâkim ortaklık yapısına ilişkin TMSF kararı almasının ardından, hisselerin endeksten çıkarılmasıyla sonuçlanan süreçte, Borsa İstanbul'un hangi bildirimleri yaptığı ve SPK'ya ne tür raporlar sunduğu netlik kazanmayı bekliyor.

Kamu kurumlarının yatırım kararlarında denetim süreçleri nelerdi?

Türkiye Varlık Fonuna bağlı Türkiye Sigorta ve Türkiye Hayat Emeklilik kaynaklarının Tera bağlantılı fonlara yönlendirildiği iddiaları, kurumsal risk yönetimi birimlerinin işleyişini gündeme getirdi. Eski genel müdür Taha Çakmak'ın görevden ayrılmasına neden olan süreçte, yatırım kararlarının hangi onay mekanizmalarından geçtiği ve üst yönetimin bu işlemlerden ne zaman haberdar olduğu, kurumsal hesap verebilirlik açısından önem taşıyor.

İstanbul'da yürütülen soruşturma, 131 yatırım fonunun tasfiyesi ve 85 kişinin tutuklanmasıyla devam ederken, 14 Ekim'de TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda kabul edilen yasal düzenleme ile kalan 65 fonun tasfiye sürecine yönelik ara ödemelerin başlatılması planlanıyor. 15 Ekim'de MSCI tarafından Türkiye piyasalarına yönelik yapılan uyarı, kurumsal yatırımcıların piyasa bütünlüğü ve şeffaflık konusundaki endişelerini artırarak, Haziran 2027'ye kadar sürecek bir izleme sürecinin kapısını araladı.

Sermaye piyasalarındaki bu süreç, SPK'nın denetim yetkileri, Borsa İstanbul'un işlem gözetimi ve MKK'nın kayıt güvenliği gibi temel yapıların işleyişine dair hukuki ve idari incelemeleri kapsıyor. Yatırımcıların mağduriyetinin giderilmesi amacıyla yürütülen tasfiye işlemleri, ilgili kurumların mevzuat çerçevesinde belirlediği takvim doğrultusunda ilerlemekte olup, süreçle ilgili güncel bilgilendirmeler SPK ve ilgili diğer kurumların resmi kanalları üzerinden takip edilebilmektedir.

Çıkarılacak sonuç

Fon soruşturması, yalnızca doğrudan işlem yapan kişilerin değil, piyasa gözetim mekanizmalarının da ciddi bir sınavdan geçtiğini göstermektedir. Kurumsal yönetim ilkelerinin ve denetim süreçlerinin şeffaflığı, sermaye piyasalarına duyulan güvenin yeniden tesisi için temel şart olarak öne çıkmaktadır.

Soruşturmanın ulaştığı boyut, sistemin sadece sonuç odaklı değil, süreç odaklı bir denetim mekanizmasına ihtiyaç duyduğunu kanıtlamaktadır. Özellikle kamu kontrolündeki finans kuruluşlarının yatırım kararlarında, kurumsal risk yönetimi ve şeffaflık standartlarının tavizsiz uygulanması gerektiği görülmektedir.

Muhtemel etkiler

Sermaye piyasalarındaki bu gelişmeler, yatırımcı güveninin zedelenmesine ve piyasa hareketliliğinin bir süre daha temkinli seyretmesine neden olabilir. MSCI'nin uyarısı, Türkiye'nin gelişmekte olan piyasalar sınıflandırmasındaki yerinin korunması için daha sıkı denetim ve şeffaflık adımlarının atılmasını zorunlu kılabilir.

Soruşturmanın genişlemesi, aracı kurumlar ve portföy yönetim şirketleri üzerinde daha katı uyum denetimlerinin uygulanmasına yol açabilir. Bu durum, piyasadaki işlem hacimlerini etkileyebilir ve kurumsal yatırımcıların Türkiye piyasalarına bakışını yeniden şekillendirebilir.