UNCTAD, Hürmüz Boğazı'ndaki Krizin Küresel Ekonomi Üzerindeki Tehditlerini Vurguladı

New York

UNCTAD, Orta Doğu'daki gerilimlere dair Mart ayında yayımladığı raporu güncelledi.

Yapılan açıklamada, bölgede Şubat ayı sonlarında yaşanan gerginliklerden sonra küresel koşulların hızla kötüleştiği ve risklerin enerji piyasalarının çok ötesine geçtiği belirtildi.

Küresel enerji ticaretinin ana damarlarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki faaliyetin neredeyse durma noktasına geldiği ifade edilen açıklamada, Şubat ayında günlük yaklaşık 130 olan gemi geçişlerinin Mart ayında yüzde 95 azalarak 6'ya düştüğü kaydedildi.

Bu durumun küresel petrol ve doğal gaz arzını ciddi şekilde etkilediği, bunun da dünya genelinde üretim, ticaret ve tüketim üzerinde anında sonuçlar doğurduğu belirtildi.

Enerji Şoku Küresel Ekonomiyi Belirliyor

Enerji şoklarının, ticaret ve küresel ekonomi üzerindeki etkilerin ana kanalı haline geldiğine dikkat çeken açıklamada, yakıt fiyatlarının 28 Şubat'taki gerginlikten bu yana keskin bir şekilde yükseldiği ve bu yükselişin devam ettiği bildirildi.

"Bu fiyat artışları, tedarik zincirlerini etkiliyor ve dünya genelinde mal üretim ve taşımacılık maliyetlerini artırıyor." değerlendirmesi yapıldı.

Körfez rotalarına büyük ölçüde bağımlı olan petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz taşıyıcılarının en fazla etkilenenler olduğu, konteyner ve kuru dökme yük taşıyıcılarının ise daha düşük bir etkilenme yaşadığı belirtildi.

Açıklamada, "Eğer aksamalar devam eder veya şiddetlenirse, enerji altyapısına verilen hasar, fiyatların uzun süre yüksek kalmasına yol açabilir ve enflasyonist baskıları artırabilir. Orta Doğu enerji ithalatına bağımlı bölgeler, özellikle Güney Asya ve Avrupa, daha fazla etkilenebilir." ifadeleri kullanıldı.

Ticaret ve Büyümede Yavaşlama Beklentisi

2026 yılına güçlü bir başlangıç yapan ticaretin, yıl ilerledikçe ivme kaybetmesinin beklendiği ifade edilen açıklamada, 2025'te yaklaşık yüzde 4,7 olan küresel mal ticareti büyümesinin, talepteki zayıflama ve belirsizlikle 2026'da yüzde 1,5 ile 2,5 aralığına düşmesinin öngörüldüğü belirtildi.

Açıklamada, "Çatışmanın daha fazla tırmanmaması varsayımıyla, 2025'te yüzde 2,9 olan küresel büyümenin 2026'da yüzde 2,6'ya yavaşlaması bekleniyor." denildi.

Artan jeopolitik gerilimlerin belirsizliği artırdığı, ekonomik sonuçların tahmin edilmesini zorlaştırdığı ve yatırım ile ticaret üzerinde ek baskı yarattığı vurgulandı.

Açıklamada, "Durum devam ederse, ticaret ve finansal piyasalardaki aksamalar derinleşebilir ve daha geniş çapta bir kriz riskini artırabilir." değerlendirmesi yapıldı.

Yatırımcılar, Riskten Kaçınıyor

Belirsizlik arttıkça yatırımcıların riskli varlıklardan uzaklaştığı, gelişmekte olan ülkelerin hisse senetleri ve tahvillerinde satış dalgasının gelişmiş ülkelere kıyasla daha belirgin olduğu ifade edildi.

Gelişmekte olan ülkelerin para birimlerinin zayıfladığı, bu durumun yakıt ve gıda gibi ithalat kalemlerini daha pahalı hale getirdiği vurgulandı.